Με το στεγαστικό ζήτημα να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα ελληνικά νοικοκυριά, η κυβέρνηση εξετάζει την ενεργοποίηση ενός νέου προγράμματος στα πρότυπα του «Σπίτι μου», με στόχο την ενίσχυση της πρόσβασης στην κατοικία και την αύξηση της προσφοράς ακινήτων στην αγορά.
Το ενδεχόμενο αυτό άφησε ανοιχτό ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, επισημαίνοντας ότι αναζητούνται εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης, είτε μέσω του ΕΣΠΑ είτε μέσω νέων ευρωπαϊκών εργαλείων. Σύμφωνα με πληροφορίες, το νέο πρόγραμμα αναμένεται να συνδυαστεί με δράσεις ανακαίνισης κατοικιών, αξιοποιώντας τη λογική του «Ανακαινίζω», ώστε περισσότερα ακίνητα να επιστρέψουν στην αγορά.
Κυβερνητικά στελέχη και παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η επόμενη γενιά στεγαστικών παρεμβάσεων θα πρέπει να προσφέρει ισχυρότερα οικονομικά και φορολογικά κίνητρα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί τόσο η συνεχής άνοδος των τιμών των ακινήτων και των ενοικίων όσο και το φαινόμενο των χιλιάδων κλειστών κατοικιών που παραμένουν αναξιοποίητες ακόμη και σε περιοχές υψηλής ζήτησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, περίπου 794.000 κατοικίες παραμένουν σήμερα κενές. Για την αξιοποίησή τους έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή παρεμβάσεις όπως η τριετής φοροαπαλλαγή για κλειστά ακίνητα, προγράμματα ανακαίνισης, καθώς και τα στεγαστικά προγράμματα «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2».
Παράλληλα, προωθείται για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο κοινωνικής αντιπαροχής και αξιοποίησης δημόσιας γης, με πιλοτικές εφαρμογές σε περιοχές όπως η Παιανία, η Πάτρα, η Λάρισα και οι Σέρρες.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ολοκλήρωση του προγράμματος «Σπίτι μου 2», καθώς η 31η Μαΐου αποτελεί την τελευταία ημέρα υποβολής αιτήσεων υπαγωγής. Μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία δεν θα είναι δυνατή η έκδοση νέων βεβαιώσεων επιλεξιμότητας ούτε η έγκριση νέων αιτήσεων.
Ωστόσο, όσοι έχουν ήδη ενταχθεί στο πρόγραμμα διατηρούν τη δυνατότητα να προχωρήσουν στην υπογραφή της δανειακής τους σύμβασης έως τις 31 Αυγούστου.
Η πορεία του «Σπίτι μου 2» θεωρείται κρίσιμος δείκτης για τον σχεδιασμό του επόμενου στεγαστικού εργαλείου, καθώς η κυβέρνηση αναζητά τρόπους να διευρύνει ακόμη περισσότερο την πρόσβαση των νέων και των οικογενειών στην ιδιόκτητη κατοικία.
Το θέμα της στέγασης βρέθηκε και στην κορυφή της ατζέντας του άτυπου Eurogroup στη Λευκωσία, έπειτα από πρωτοβουλία του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, ο οποίος χαρακτήρισε τη στέγαση ζήτημα κοινωνικής συνοχής αλλά και οικονομικής σταθερότητας.
Στο πλαίσιο των συζητήσεων εξετάστηκαν οι πολιτικές που εφαρμόζουν η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Κροατία, με στόχο την ανταλλαγή εμπειριών και την αναζήτηση κοινών ευρωπαϊκών λύσεων.
Η Ισπανία έχει επιλέξει παρεμβατική πολιτική, με περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και εκτεταμένα προγράμματα κατασκευής προσιτών κατοικιών, ενώ παράλληλα παρέχει κίνητρα για την αξιοποίηση κενών ακινήτων.
Στην Ιρλανδία, το πολυετές πρόγραμμα "Housing for All" προβλέπει την κατασκευή δεκάδων χιλιάδων νέων κατοικιών ετησίως, σε συνδυασμό με επιδοτήσεις για νέους αγοραστές και ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας.
Αντίστοιχα, η Κροατία επιχειρεί να αυξήσει τη διαθεσιμότητα κατοικιών μέσω αυστηρότερου πλαισίου για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και αυξημένης φορολόγησης των ακινήτων που παραμένουν κενά ή χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τουριστικούς σκοπούς.
Οι ευρωπαϊκές αυτές πρακτικές εξετάζονται ως πιθανά πρότυπα για τις επόμενες παρεμβάσεις στην Ελλάδα, με βασικό ζητούμενο την ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών και τη συγκράτηση του κόστους στέγασης για τα νοικοκυριά.