Σε έναν τομέα όπου για δεκαετίες η Ελλάδα είχε περιορισμένη παρουσία στη διεθνή παραγωγική αλυσίδα, τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας καταγράφουν ένα ακόμη σημαντικό βήμα. Τέσσερα νέα προεξοπλισμένα τμήματα (blocks), τα οποία κατασκευάστηκαν εξ ολοκλήρου στις εγκαταστάσεις τους, αναχώρησαν στις 28 Αυγούστου για το Λοριάν της Γαλλίας, προκειμένου να ενσωματωθούν στην τρίτη φρεγάτα FDI του Γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού. Πρόκειται για την έβδομη συνολικά φρεγάτα του προγράμματος FDI και για μια εξέλιξη που δείχνει ότι η ελληνική ναυπηγική βιομηχανία μπορεί πλέον να συμμετέχει όχι μόνο σε εγχώρια εξοπλιστικά προγράμματα, αλλά και στην κατασκευή πολεμικών πλοίων άλλων χωρών.
Πέντε ελληνικά blocks για την τρίτη γαλλική FDI
Η αποστολή των τεσσάρων τμημάτων ολοκληρώνει το έργο που είχαν αναλάβει τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας για τη συγκεκριμένη γαλλική φρεγάτα. Είχε προηγηθεί στις 17 Μαΐου 2026 η αποστολή του πρώτου από τα συνολικά πέντε blocks, με αποτέλεσμα πλέον το σύνολο των προεξοπλισμένων τμημάτων να έχει παραδοθεί στη Naval Group. Τα blocks θα ενσωματωθούν στο πλοίο κατά τα επόμενα στάδια κατασκευής του στο Λοριάν, ένα από τα σημαντικότερα ναυπηγικά κέντρα της γαλλικής αμυντικής βιομηχανίας.
Η σημασία της συγκεκριμένης παραγωγής βρίσκεται ακριβώς στον όρο «προεξοπλισμένα». Δεν πρόκειται απλώς για μεταλλικές κατασκευές που αποστέλλονται στη Γαλλία για να ολοκληρωθούν, αλλά για τμήματα κύτους και υπερκατασκευής που κατασκευάζονται με αυστηρές τεχνικές προδιαγραφές και ενσωματώνουν ήδη μέρος του απαραίτητου εξοπλισμού. Αυτό απαιτεί υψηλή ακρίβεια, πιστοποιημένες διαδικασίες και δυνατότητα ένταξης της ελληνικής παραγωγής σε μια σύνθετη διεθνή αλυσίδα κατασκευής πολεμικών πλοίων.
Η συμφωνία με τη Naval Group που άλλαξε τα δεδομένα
Η συνεργασία των Ναυπηγείων Σαλαμίνας με τη γαλλική Naval Group ξεκίνησε το 2022 και έκτοτε διευρύνεται. Τα ελληνικά ναυπηγεία συμμετέχουν στην κατασκευή προεξοπλισμένων τμημάτων για φρεγάτες FDI τόσο του Ελληνικού όσο και του Γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού, γεγονός που δημιουργεί μια διαφορετική διάσταση στην πολυσυζητημένη έννοια της εγχώριας συμμετοχής στα εξοπλιστικά προγράμματα.
Η ελληνική πλευρά δεν περιορίζεται δηλαδή στην αγορά ενός οπλικού συστήματος από το εξωτερικό, αλλά αποκτά παραγωγικό έργο που μπορεί να συνεχιστεί και πέρα από τις ανάγκες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο οικονομικό στοιχείο της συμφωνίας, καθώς η πραγματική αξία της αμυντικής βιομηχανίας βρίσκεται στη δυνατότητα μιας ελληνικής εταιρείας να αποκτήσει τεχνογνωσία, πιστοποιήσεις και διεθνείς πελάτες.
Από τις ελληνικές Belharra στις γαλλικές φρεγάτες
Τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας έχουν ήδη παραδώσει προεξοπλισμένα blocks για την τρίτη και την τέταρτη ελληνική FDI, τις «Φορμίων» και «Θεμιστοκλής», ενώ από τον Ιούλιο του 2024 είχαν παραδώσει αντίστοιχα τμήματα και για τη δεύτερη γαλλική φρεγάτα που κατασκευάζεται στο Λοριάν. Η ολοκλήρωση τώρα των πέντε blocks για την τρίτη γαλλική FDI δείχνει ότι η συνεργασία έχει αποκτήσει συνέχεια και δεν αποτελεί μια μεμονωμένη ανάθεση.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική αμυντική βιομηχανία. Για πρώτη φορά ελληνικό ναυπηγείο συμμετέχει στην κατασκευή πολεμικού πλοίου υψηλής τεχνολογίας που προορίζεται για τον στόλο άλλης χώρας. Με απλά λόγια, ένα μέρος των νέων γαλλικών φρεγατών κατασκευάζεται στην Ελλάδα και στη συνέχεια μεταφέρεται στη Γαλλία για την τελική συναρμολόγηση.
Το επόμενο στοίχημα είναι η συντήρηση
Η συνεργασία δεν σταματά στην κατασκευή. Τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας έχουν επεκτείνει τη σχέση τους με τη Naval Group μέσω εξαετούς σύμβασης για Follow On Support των φρεγατών FDI Belharra, η οποία αφορά την τεχνική υποστήριξη ελληνικών και γαλλικών πλοίων. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη οικονομική αξία, καθώς η υποστήριξη ενός πολεμικού πλοίου δημιουργεί δραστηριότητα για πολλά χρόνια μετά την ολοκλήρωση της αρχικής κατασκευής.
Για μια ναυπηγική επιχείρηση, η συμμετοχή στο after sales και στη συντήρηση μπορεί να δημιουργήσει πιο σταθερές ροές εργασιών, εξειδικευμένες θέσεις απασχόλησης και συνεχή μεταφορά τεχνογνωσίας. Παράλληλα, δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε ελληνικές εταιρείες να διεκδικήσουν μεγαλύτερο μερίδιο σε μελλοντικά ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα.
Η νέα εποχή των ελληνικών ναυπηγείων
Η περίπτωση της Σαλαμίνας εντάσσεται σε μια ευρύτερη αναδιάταξη του ελληνικού ναυπηγικού τομέα. Μετά από μια μακρά περίοδο κατά την οποία τα μεγάλα ελληνικά ναυπηγεία αντιμετώπισαν οικονομικά και λειτουργικά προβλήματα, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται έντονη επενδυτική κινητικότητα σε Σκαραμαγκά, Ελευσίνα και άλλες μονάδες, ενώ αυξάνεται το ενδιαφέρον για αμυντικές κατασκευές, επισκευές εμπορικών πλοίων και έργα υψηλότερης τεχνολογικής αξίας.
Η συγκυρία είναι ευνοϊκή. Η Ευρώπη αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες και αναζητά μεγαλύτερη παραγωγική αυτονομία, ενώ οι παραγγελίες νέων πολεμικών πλοίων και η ανάγκη συντήρησης των υφιστάμενων στόλων δημιουργούν μια αγορά πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ. Για την Ελλάδα το μεγάλο στοίχημα είναι να μην περιοριστεί στον ρόλο του αγοραστή εξοπλισμών, αλλά να εξασφαλίσει πραγματικό βιομηχανικό έργο για τις ελληνικές επιχειρήσεις.
Από την εγχώρια συμμετοχή στις εξαγωγές
Η παράδοση των blocks στη Γαλλία αποκτά έτσι συμβολική αλλά και ουσιαστική σημασία. Αποδεικνύει ότι μια ελληνική ναυπηγική μονάδα μπορεί να παράγει τμήματα πολεμικού πλοίου σύμφωνα με τις απαιτήσεις ενός κορυφαίου ευρωπαϊκού αμυντικού ομίλου και να ενσωματώνεται σε διεθνές πρόγραμμα παραγωγής.
Αυτό ακριβώς είναι το μοντέλο που μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία για την ελληνική οικονομία. Οι αμυντικές δαπάνες δεν επιστρέφουν στην οικονομία μόνο όταν ένα οπλικό σύστημα κατασκευάζεται εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα. Επιστρέφουν και όταν ελληνικές εταιρείες γίνονται πιστοποιημένοι προμηθευτές μεγάλων διεθνών κατασκευαστών και στη συνέχεια μπορούν να διεκδικούν δουλειές ανεξάρτητα από τις ελληνικές παραγγελίες.
Η τρίτη γαλλική FDI αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το πλοίο θα υπηρετεί το Γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό, όμως ένα μέρος του κατασκευάστηκε στη Σαλαμίνα. Και αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο μήνυμα της συγκεκριμένης παράδοσης: η ελληνική ναυπηγική βιομηχανία αρχίζει να περνά από την εποχή της εγχώριας συμμετοχής στην εποχή των διεθνών αμυντικών εξαγωγών.