Σε μια κίνηση με έντονο οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε τη νέα ρύθμιση οφειλών έως 72 δόσεων για χρέη προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία, η οποία αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή τον προσεχή Ιούνιο. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους και επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη ενίσχυσης της εισπραξιμότητας και στη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας.
Η νέα ρύθμιση αφορά αποκλειστικά οφειλές που δημιουργήθηκαν έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023, αφήνοντας εκτός τα πιο πρόσφατα χρέη. Όσοι επιθυμούν να ενταχθούν, θα πρέπει πρώτα να τακτοποιήσουν τις υποχρεώσεις που δημιουργήθηκαν από τις αρχές του 2024, είτε μέσω εφάπαξ εξόφλησης είτε εντάσσοντάς τες στην πάγια ρύθμιση των 24 έως 48 δόσεων. Η συγκεκριμένη επιλογή συνδέεται άμεσα με τη διασφάλιση των δημοσίων εσόδων, καθώς η ένταξη και των νέων χρεών θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικό δημοσιονομικό κενό, το οποίο εκτιμάται ότι θα έφτανε τα 2,2 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, η ρύθμιση απευθύνεται σε ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα οφειλετών, καλύπτοντας περίπου 1,3 εκατομμύρια φυσικά πρόσωπα και 284.000 επιχειρήσεις, με συνολικό ύψος οφειλών που αγγίζει τα 95 δισ. ευρώ. Το πλαίσιο της ρύθμισης προβλέπει ότι το ελάχιστο ποσό δόσης διαμορφώνεται στα 30 ευρώ, ενώ το επιτόκιο ορίζεται στο 5,84%, στο ίδιο επίπεδο με την πάγια ρύθμιση. Παράλληλα, η ένταξη στο σχήμα παρέχει ουσιαστικές διευκολύνσεις, καθώς εξασφαλίζει φορολογική ενημερότητα και αναστέλλει τα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης, όπως οι κατασχέσεις σε τραπεζικούς λογαριασμούς και ακίνητα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι δίνεται εκ νέου δυνατότητα ένταξης σε οφειλέτες που είχαν χάσει προηγούμενες ρυθμίσεις. Πρόκειται για μια σημαντική δεύτερη ευκαιρία για όσους είχαν τεθεί εκτός συστήματος, επιτρέποντάς τους να επανέλθουν σε καθεστώς ρύθμισης και να αντιμετωπίσουν συνολικά τόσο τις παλαιές όσο και τις νεότερες οφειλές τους.
Παράλληλα, εισάγονται μέτρα που διευκολύνουν την αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι η κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού μπορεί να αρθεί εφόσον εξοφληθεί το 25% της οφειλής και έχουν ρυθμιστεί οι υπόλοιπες υποχρεώσεις. Την ίδια στιγμή, επεκτείνεται η πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό για οφειλές από 5.000 έως 10.000 ευρώ, διευρύνοντας σημαντικά τον αριθμό των δυνητικά ωφελούμενων.
Τα στοιχεία της φορολογικής διοίκησης αποκαλύπτουν ότι το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος εντοπίζεται στο παρελθόν, καθώς περίπου το 80% των συνολικών οφειλών έχει δημιουργηθεί πριν το 2020, ενώ πάνω από τα μισά χρέη ανάγονται σε περιόδους πριν το 2014. Πρόκειται για ένα μεγάλο απόθεμα «παλαιού» και συχνά «νεκρού χρέους», το οποίο αφορά κυρίως επιχειρήσεις που έχουν κλείσει ή φυσικά πρόσωπα χωρίς επαρκή οικονομική δυνατότητα. Όσο περνά ο χρόνος, η πιθανότητα είσπραξης μειώνεται, γεγονός που καθιστά τέτοιου είδους ρυθμίσεις κρίσιμο εργαλείο επαναφοράς μέρους αυτών των οφειλών στην ενεργή οικονομία.
Την ίδια στιγμή, η κατανομή των χρεών παραμένει εξαιρετικά άνιση, καθώς ένα πολύ μικρό ποσοστό οφειλετών, λιγότερο από το 1%, συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών οφειλών. Σε αυτές τις περιπτώσεις εντοπίζονται συχνά φαινόμενα στρατηγικής καθυστέρησης πληρωμών, νομικών εκκρεμοτήτων και συσσώρευσης προσαυξήσεων, που δυσχεραίνουν τη διαδικασία ρύθμισης και περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.
Συνολικά, η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων αποτελεί μια στοχευμένη παρέμβαση που επιχειρεί να δώσει ουσιαστική ανάσα σε εκατομμύρια οφειλέτες, χωρίς να διαταράξει τη δημοσιονομική ισορροπία. Το τελικό της αποτύπωμα θα εξαρτηθεί τόσο από τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων όσο και από την ικανότητα του κράτους να διαχειριστεί αποτελεσματικά το συσσωρευμένο ιδιωτικό χρέος, το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελληνική οικονομία.