Ένα νέο «όπλο» απέναντι στην ακρίβεια και κυρίως στο αυξημένο ενεργειακό κόστος μπαίνει στο τραπέζι, με την Ελλάδα να προτείνει τη χορήγηση έκτακτου επιδόματος θέρμανσης σε περίπου 800.000 οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά. Η παρέμβαση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και τη στήριξη των πολιτών απέναντι στις υψηλές τιμές.
Η νέα πρόταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει του χειμώνα, καθώς το ενεργειακό κόστος παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους «πονοκεφάλους» για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Το σχέδιο δεν περιορίζεται μόνο σε μια επιδότηση. Περιλαμβάνει παράλληλα παρεμβάσεις για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και μικρών επιχειρήσεων, καθώς και ενίσχυση καθαρότερων μέσων μεταφοράς.
Έκτακτη ενίσχυση σε 800.000 νοικοκυριά
Στο επίκεντρο της ελληνικής πρότασης βρίσκεται ένα έκτακτο επίδομα θέρμανσης για περίπου 800.000 οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά.
Βασικός στόχος είναι να περιοριστεί η ενεργειακή φτώχεια και να δημιουργηθεί ένα πρόσθετο δίχτυ προστασίας για οικογένειες που δυσκολεύονται περισσότερο να ανταποκριθούν στις αυξημένες ενεργειακές δαπάνες.
Το μέτρο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς πλησιάζει η χειμερινή περίοδος και οι ανάγκες των νοικοκυριών για θέρμανση αυξάνονται σημαντικά.
Από πού θα βρεθούν τα χρήματα
Το κρίσιμο στοιχείο της πρότασης αφορά τη χρηματοδότηση.
Οι πόροι για το έκτακτο επίδομα προβλέπεται να προέλθουν από τα έσοδα των κρατών-μελών από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να χρηματοδοτηθεί η κοινωνική στήριξη χωρίς να δημιουργείται αντίστοιχη άμεση επιβάρυνση στον κρατικό προϋπολογισμό.
Η συγκεκριμένη λογική συνδέει ουσιαστικά δύο μεγάλες ευρωπαϊκές προτεραιότητες: την πράσινη μετάβαση και την προστασία των οικονομικά ασθενέστερων πολιτών από το κόστος που μπορεί να τη συνοδεύει.
Συνέχιση του «Εξοικονομώ»
Η ελληνική πρόταση δεν σταματά στο επίδομα θέρμανσης.
Προβλέπει τη συνέχιση των προγραμμάτων «Εξοικονομώ» για κατοικίες, ώστε περισσότερα νοικοκυριά να μπορέσουν να μειώσουν σε μόνιμη βάση την ενεργειακή κατανάλωση των σπιτιών τους.
Η ενεργειακή αναβάθμιση μιας κατοικίας μπορεί να περιορίσει τις ανάγκες για θέρμανση και ψύξη και, επομένως, να μειώσει τους λογαριασμούς σε βάθος χρόνου.
Η διαφορά είναι σημαντική: το επίδομα αποτελεί άμεση οικονομική βοήθεια, ενώ η ενεργειακή αναβάθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα πιο μόνιμα.
Στήριξη και στις μικρές επιχειρήσεις
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται και οι μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν επίσης δεχθεί σημαντικές πιέσεις από την αύξηση του ενεργειακού κόστους τα τελευταία χρόνια.
Η ενεργειακή αναβάθμιση ενός καταστήματος, μιας μικρής βιοτεχνίας ή ενός επαγγελματικού χώρου μπορεί να μειώσει αισθητά τα λειτουργικά έξοδα.
Για πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης αποτελεί πλέον σημαντικό μέρος των συνολικών δαπανών τους.
Στο πρόγραμμα και οι φοιτητικές εστίες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για παρεμβάσεις στις φοιτητικές εστίες.
Η ενεργειακή αναβάθμιση των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων μπορεί να μειώσει το κόστος λειτουργίας τους και παράλληλα να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσης για χιλιάδες φοιτητές.
Το μέτρο αποκτά πρόσθετη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία το συνολικό κόστος στέγασης αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για φοιτητές και οικογένειες.
«Καθαρότερα» μέσα μεταφοράς
Ένας ακόμη άξονας αφορά την ενίσχυση των καθαρότερων μέσων μεταφοράς.
Η πράσινη μετάβαση δεν περιορίζεται επομένως στην κατοικία και στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά επεκτείνεται και στις μετακινήσεις.
Στόχος είναι η σταδιακή μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και η παράλληλη μείωση των εκπομπών.
Η ακρίβεια παραμένει στο επίκεντρο
Η νέα πρόταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πρόβλημα για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Οι τιμές μπορεί να μην αυξάνονται πλέον με τους ακραίους ρυθμούς προηγούμενων περιόδων, ωστόσο το συνολικό επίπεδο τιμών παραμένει υψηλό.
Αυτό σημαίνει ότι οι οικογένειες εξακολουθούν να πληρώνουν ακριβότερα για βασικές ανάγκες, από τα τρόφιμα και τη στέγαση μέχρι την ενέργεια και τις μετακινήσεις.
Το μεγάλο στοίχημα του χειμώνα
Το ενεργειακό κόστος θα αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς τους επόμενους μήνες.
Γι' αυτό και η πρόταση για το έκτακτο επίδομα θέρμανσης αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Εφόσον προχωρήσει, περίπου 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά θα μπορούσαν να αποκτήσουν μια πρόσθετη οικονομική «ασπίδα» απέναντι στο κόστος θέρμανσης.
Το ύψος της τελικής ενίσχυσης, τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, καθώς και ο χρόνος καταβολής της θα αποτελέσουν τα κρίσιμα στοιχεία που θα καθορίσουν το πραγματικό αποτύπωμα του μέτρου.
Η κατεύθυνση, πάντως, είναι σαφής: ένα μέρος των πόρων που δημιουργούνται από την πράσινη μετάβαση να επιστρέφει στους πολίτες που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη στήριξης.