Έναν νέο χάρτη στήριξης της ελληνικής περιφέρειας διαμορφώνει η κυβέρνηση, συνδέοντας πλέον σειρά φορολογικών και οικονομικών κινήτρων με τον τόπο κατοικίας, την έδρα των επιχειρήσεων και το μέγεθος των οικισμών.
Οι παρεμβάσεις ενεργοποιούνται σταδιακά από το φθινόπωρο του 2026 και περιλαμβάνουν από μηδενικό ΕΝΦΙΑ και μειωμένο τεκμαρτό εισόδημα έως την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, στεγαστικά κίνητρα, ενεργειακές ενισχύσεις και πριμ μετεγκατάστασης ύψους 10.000 ευρώ.
Το βασικό χαρακτηριστικό του σχεδιασμού είναι ότι τα μέτρα δεν αποτελούν ένα ενιαίο πακέτο. Αντίθετα, απευθύνονται σε διαφορετικές κατηγορίες πολιτών και επιχειρήσεων, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις είναι δυνατό να συνδυαστούν περισσότερες από μία ενισχύσεις.
Μηδενικός ΕΝΦΙΑ σε 12.855 οικισμούς
Από το 2027 καταργείται ο ΕΝΦΙΑ για την κύρια κατοικία σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους, από 1.500 κατοίκους που ισχύει σήμερα.
Για τη Δυτική Μακεδονία το πληθυσμιακό όριο αυξάνεται στους 2.200 κατοίκους, λόγω των εντονότερων δημογραφικών πιέσεων που αντιμετωπίζει η περιοχή.
Με τη διεύρυνση προστίθενται 131 οικισμοί και περίπου 62.000 ιδιοκτήτες. Συνολικά, η απαλλαγή θα αφορά 12.855 οικισμούς και περίπου 650.000 ιδιοκτήτες, με το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος να υπολογίζεται σε 86 εκατ. ευρώ.
Η απαλλαγή αφορά φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και αφορά αποκλειστικά την κύρια κατοικία τους, υπό την προϋπόθεση ότι η συνολική αξία της πλήρους κυριότητας δεν ξεπερνά τις 400.000 ευρώ.
Οι οικισμοί της Αττικής εξαιρούνται, με εξαίρεση εκείνους της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων.
Μειώνεται κατά 50% το τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών
Ο ίδιος πληθυσμιακός χάρτης εφαρμόζεται και στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών.
Η μείωση κατά 50% επεκτείνεται στους οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, ενώ στη Δυτική Μακεδονία το όριο αυξάνεται στους 2.200 κατοίκους.
Η ρύθμιση αφορά την ελάχιστη βάση εισοδήματος που υπολογίζει η Εφορία για έναν επαγγελματία και όχι τα γενικά τεκμήρια διαβίωσης.
Το μέτρο ισχύει για το φορολογικό έτος 2026 και θα αποτυπωθεί στις φορολογικές δηλώσεις του 2027.
Τέλος επιτηδεύματος: Πρώτα η περιφέρεια
Σημαντική επιχειρηματική παρέμβαση αποτελεί η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις έδρες και τα υποκαταστήματα νομικών προσώπων που βρίσκονται εκτός Αττικής.
Η κατάργηση θα εφαρμοστεί το 2027 για το φορολογικό έτος 2026.
Στην Αττική, αντίθετα, το τέλος θα μειωθεί κατά 50% το 2028 και θα καταργηθεί πλήρως το 2029.
Έτσι, μια εταιρεία που διαθέτει έδρα στην Αθήνα και υποκαταστήματα στη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα θα συνεχίσει προσωρινά να καταβάλλει τέλος μόνο για την έδρα της στην Αττική.
Το 2025 το τέλος επιτηδεύματος βεβαιώθηκε σε 245.003 νομικά πρόσωπα, εκ των οποίων 121.922 είχαν έδρα εκτός Αττικής.
Διπλή επιστροφή ενοικίου για εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς
Στο στεγαστικό σκέλος, η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα στελέχωσης σχολείων και μονάδων υγείας στην περιφέρεια.
Εκπαιδευτικοί, γιατροί και νοσηλευτές που υπηρετούν σε περιοχές της περιφέρειας θα μπορούν να λάβουν διπλή επιστροφή ενοικίου.
Η πρώτη πληρωμή έχει προγραμματιστεί για τις 25 Σεπτεμβρίου 2026 και αφορά αναδρομικά το φορολογικό έτος 2024. Στις 30 Νοεμβρίου θα ακολουθήσει η διπλή επιστροφή για το φορολογικό έτος 2025, ενώ η ενίσχυση προβλέπεται να συνεχιστεί σε ετήσια βάση.
Φορολογική ανάσα και για τους αγρότες
Στα μέτρα για την περιφέρεια περιλαμβάνονται και παρεμβάσεις για τον πρωτογενή τομέα.
Από το φορολογικό έτος 2026 μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες στο τμήμα του εισοδήματος έως 20.000 ευρώ.
Περίπου 47.000 παραγωγοί αναμένεται να επωφεληθούν από τη συγκεκριμένη αλλαγή.
Παράλληλα, από την 1η Νοεμβρίου 2026 ξεκινά η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης πετρελαίου απευθείας στην αντλία.
Ειδικά ενεργειακά κίνητρα για Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη
Ειδικό πρόγραμμα ύψους 50 εκατ. ευρώ σχεδιάζεται για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη.
Το πρόγραμμα θα χρηματοδοτεί την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στις στέγες, αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων και αναμένεται να υλοποιηθεί εντός του 2027.
Παράλληλα, ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών, με περίπου 1 δισ. ευρώ για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αποθήκευσης και αυτοκατανάλωσης.
Στο επενδυτικό σκέλος περιλαμβάνονται επίσης οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων, του Βόρειου Αιγαίου και η ολοκλήρωση της διασύνδεσης των Κυκλάδων.
Νέα ηλεκτρικά λεωφορεία και μεταφορές κατά παραγγελία
Για τις τοπικές μετακινήσεις προβλέπεται η ανάπτυξη περίπου 100 προσβάσιμων ηλεκτρικών λεωφορείων, καθώς και εθνικής πλατφόρμας κρατήσεων σε 18 αγροτικές και ημιαστικές περιοχές.
Ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 44 εκατ. ευρώ.
Επιπλέον 10 εκατ. ευρώ προβλέπονται για υπηρεσίες μεταφοράς κατά παραγγελία σε περιοχές της Θεσσαλονίκης και της Αττικής που αντιμετωπίζουν ανεπαρκή συγκοινωνιακή κάλυψη.
2.350 κοινωνικές κατοικίες σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα
Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά και τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών.
Προβλέπεται η κατασκευή 2.350 κατοικιών ενεργειακής κλάσης Α+ σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα, με συνολικό προϋπολογισμό 435 εκατ. ευρώ και περίπου 7.000 ωφελούμενους.
Στη Θεσσαλονίκη, ειδικότερα, στο πρώην στρατόπεδο Ζιάκα, στον Δήμο Κορδελιού – Ευόσμου, προβλέπεται η δημιουργία 1.034 κοινωνικών κατοικιών με χαμηλό μίσθωμα.
Παράλληλα, παρατείνεται και για το 2027 ο περιορισμός νέων εγγραφών ακινήτων σε πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης στο πρώτο δημοτικό διαμέρισμα της Θεσσαλονίκης.
Πριμ 10.000 ευρώ για όσους μετακομίσουν στην περιφέρεια
Στον σχεδιασμό εντάσσεται και το Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης, με στόχο την ενίσχυση περιοχών που αντιμετωπίζουν έντονη πληθυσμιακή συρρίκνωση.
Η οικονομική ενίσχυση διαμορφώνεται στα 10.000 ευρώ για όλους τους δικαιούχους, ενώ καταργείται η υποχρέωση ύπαρξης εργασίας στην περιοχή πριν από τη μετακίνηση.
Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα προκαταβολής της πρώτης δόσης και διευρύνονται οι κατηγορίες δικαιούχων.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται τουλάχιστον οκτώ νέες Περιφερειακές Ενότητες: Δράμα, Κιλκίς, Σέρρες, Φλώρινα, Πέλλα, Καστοριά, Κοζάνη και Γρεβενά.
Ωστόσο, η ένταξη μιας περιοχής δεν γίνεται αυτόματα. Οι συγκεκριμένοι δήμοι και δημοτικές ενότητες, ο αριθμός των δικαιούχων, οι προϋποθέσεις και η ημερομηνία έναρξης των αιτήσεων θα καθοριστούν με τις εφαρμοστικές υπουργικές αποφάσεις.
Ένα νέο μοντέλο στήριξης με επίκεντρο την περιφέρεια
Το συνολικό σχέδιο επιχειρεί να συνδέσει τη φορολογική πολιτική με τη γεωγραφική θέση, το μέγεθος των οικισμών και τις δημογραφικές ανάγκες κάθε περιοχής.
Από τον μηδενικό ΕΝΦΙΑ και τη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος έως τις κοινωνικές κατοικίες, τα ενεργειακά προγράμματα και το πριμ των 10.000 ευρώ για μετεγκατάσταση, η κυβέρνηση επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πλέγμα κινήτρων για κατοίκους, εργαζόμενους, επαγγελματίες και επιχειρήσεις εκτός Αττικής.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η έκδοση των εφαρμοστικών αποφάσεων, οι οποίες θα καθορίσουν ποιοι ακριβώς θα δικαιούνται κάθε μέτρο και πότε θα μπορούν να υποβάλουν τις σχετικές αιτήσεις.