Τη δημιουργία ενός νέου αγωγού πετρελαίου που θα συνδέει τα κοιτάσματα της Βασόρας στο Ιράκ με τον μεσογειακό τερματικό σταθμό της Τουρκίας στο Τζεϊχάν και στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τα Στενά του Ορμούζ, εισηγείται ο επικεφαλής της International Energy Agency (ΙΕΑ), Φατίχ Μπιρόλ σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα Hürriyet.
Όπως αναφέρει το Bloomberg επικαλούμενο τη συνέντευξη, που δημοσιεύθηκε την Κυριακή, ο Μπιρόλ υπογράμμισε ότι ένας αγωγός Βασόρα–Τζεϊχάν θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ιδιαίτερα ελκυστικό και κρίσιμο έργο τόσο για το Ιράκ όσο και για την Τουρκία, ενώ θα ενίσχυε σημαντικά την ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού της ευρύτερης περιοχής, ιδίως από την οπτική της Ευρώπης. Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι τα ζητήματα χρηματοδότησης μπορούν να επιλυθούν, τονίζοντας ότι η συγκυρία είναι κατάλληλη για την προώθηση ενός τέτοιου σχεδίου.
Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο έντονης αστάθειας στη Μέση Ανατολή. Το Ιράν επανέφερε το Σάββατο περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, λιγότερο από ένα 24ωρο αφότου είχε ανακοινώσει την επαναλειτουργία τους για την εμπορική ναυτιλία. Ως αποτέλεσμα, δεξαμενόπλοια υγροποιημένου φυσικού αερίου άλλαξαν πορεία, έπειτα από προειδοποιήσεις της Τεχεράνης ότι το κρίσιμο πέρασμα έκλεισε εκ νέου.
Το Ιράκ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα Στενά του Ορμούζ για τις εξαγωγές πετρελαίου από το λιμάνι της Βασόρας στον Περσικό Κόλπο, το οποίο διαθέτει αποθέματα περίπου 90 δισεκατομμυρίων βαρελιών και καλύπτει σχεδόν το 90% των συνολικών εξαγωγών της χώρας.
«Η ζημιά έχει ήδη γίνει και δύσκολα αναστρέφεται», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μπιρόλ, αναφερόμενος στα Στενά του Ορμούζ. Όπως τόνισε, ένας νέος αγωγός αποτελεί αναγκαιότητα για το Ιράκ, ευκαιρία για την Τουρκία και ταυτόχρονα κρίσιμο παράγοντα ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης, υπογραμμίζοντας ότι θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως στρατηγικό έργο.
Για την υλοποίηση του σχεδίου απαιτείται πολιτική συμφωνία μεταξύ Τουρκίας και Ιράκ, κάτι που, όπως σημείωσε, θεωρεί εφικτό. Παράλληλα, εκτίμησε ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να στηρίξει και τη χρηματοδότηση του έργου.
Ήδη, η Τουρκία έχει προτείνει την επέκταση του υφιστάμενου αγωγού που συνδέει το Τζεϊχάν με τα κοιτάσματα του Κιρκούκ προς τον νότο, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου δημιουργίας εμπορικού διαδρόμου δισεκατομμυρίων, που θα εκτείνεται από το λιμάνι Φάου στη νότια Βασόρα έως τα τουρκικά σύνορα.
Παράλληλα, Τουρκία, Συρία και Ιορδανία έχουν συμφωνήσει πρόσφατα στον εκσυγχρονισμό σιδηροδρομικών και οδικών υποδομών, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου διαδρόμου που θα συνδέει τη νότια Ευρώπη με τον Περσικό Κόλπο.
Η Άγκυρα αναδεικνύεται έτσι σε πιο ρεαλιστική εναλλακτική, καθώς ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς έχει επιβραδύνει την πρόοδο του σχεδίου India–Middle East–Europe Economic Corridor, ενός έργου με αμερικανική στήριξη για τη διασύνδεση της Αραβικής Χερσονήσου μέσω σιδηροδρομικών δικτύων. Με τις επιθέσεις των Χούθι να διαταράσσουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα και την περιφερειακή αστάθεια να εντείνεται, το IMEC παραμένει ουσιαστικά «παγωμένο».