Αξιωματούχοι των ΗΠΑ επιδιώκουν το «οριστικό τέλος» του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ξεκινώντας τριμερείς συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι σήμερα Τρίτη, στις πρώτες ουσιαστικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών από τον Φεβρουάριο.
Οι συνομιλίες αυτές είναι επίσης οι πρώτες μετά τις κοινές επιθέσεις των ΗΠΑ με το Ισραήλ κατά του Ιράν και ακολουθούν τις ενδιάμεσες εκλογές που εξασθένησαν τον Ντόναλντ Τραμπ στο εσωτερικό της χώρας του.
Μέρος της πρότασης της κυβέρνησης Τραμπ περιλαμβάνει τη σχεδίαση μιας νέας «μακροπρόθεσμης αρχιτεκτονικής ασφάλειας» μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν ότι η Ρωσία ενδέχεται να εμμείνει στις σκληρές απαιτήσεις της για συρρίκνωση του στρατιωτικού αποτυπώματος του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη, γεγονός που θα απειλούσε να αφήσει τους συμμάχους ευάλωτους στην επιρροή της Μόσχας σε μια περίοδο ιστορικής έντασης με τη Δύση.
Από την πρώτη δεκαετία της εξουσίας του, ο Βλαντίμιρ Πούτιν παραπονιέται για την ανατολική επέκταση του ΝΑΤΟ και επιδιώκει την επαναδιαπραγμάτευση της ισορροπίας δυνάμεων. Ωστόσο, ποτέ στο παρελθόν αυτά τα αιτήματα δεν είχαν υιοθετηθεί από μια εν ενεργεία αμερικανική κυβέρνηση, η οποία έχει καταστήσει σαφές ότι επιθυμεί διακαώς την επίτευξη συμφωνίας.
Αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης ανέφερε ότι οι ΗΠΑ «θα χρειαστούν την Ευρώπη στο τραπέζι» για να τερματιστεί ο πόλεμος. Πρόσθεσε ότι οι διαπραγματευτές θα μπορούσαν επίσης να αναβιώσουν το Συμβούλιο ΝΑΤΟ-Ρωσίας που ανεστάλη μετά από την εισβολή του 2022 και ενδεχομένως να άρουν τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν επίσης ότι συζήτησαν με τη Ρωσία πιθανές εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, παρόμοιες με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. «Αυτό που θα λάμβαναν θα ήταν ουσιαστικά πολύ παρόμοιο με το ΝΑΤΟ», δήλωσε αμερικανός αξιωματούχος, προσθέτοντας: «Η απόκτηση μιας εγγύησης ασφάλειας από τις ΗΠΑ είναι μια πραγματικά πολύ μεγάλη υπόθεση». Ο ίδιος σημείωσε ότι εναπόκειται στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να το συζητήσουν, συμπληρώνοντας: «Και αν θέλει να το κάνει αυτό, είναι μια πολύ μεγάλη υπόθεση όσον αφορά τους πόρους, τη χρηματοδότηση και τη στρατιωτική υποστήριξη».
Οι προβληματισμοί
Ωστόσο, οι επικριτές εκφράζουν σκεπτικισμό για το τι μπορεί να ενεργοποιήσει αυτές τις εγγυήσεις ασφαλείας, σημειώνοντας ότι το Άρθρο 5 δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να υπερασπιστούν άλλα, ενώ οι κυβερνοεπιθέσεις και οι υβριδικές απειλές έχουν θολώσει τα όρια της στρατιωτικής απάντησης.
Ο Τζάρετ Κούσνερ, γαμπρός του Τραμπ και βασικός διαπραγματευτής των ΗΠΑ, περιέγραψε σε γενικές γραμμές το νέο πλαίσιο, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ θα επιδιώξουν «ισχυρότερες διαβουλεύσεις, αξιόπιστες επικοινωνίες κρίσεων, μεγαλύτερη στρατιωτική διαφάνεια και αμοιβαία μέτρα για τη μείωση των κινδύνων κλιμάκωσης, σεβόμενοι πλήρως την κυριαρχία και την ανεξάρτητη λήψη αποφάσεων κάθε έθνους».
Ευρωπαϊκές αντιπροσωπείες από τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία και την Ευρωπαϊκή Ένωση θα συναντηθούν με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές στο Αμπού Ντάμπι. Ευρωπαίος αξιωματούχος ασφαλείας δήλωσε ότι η αμερικανική πρόταση δεν είναι ακόμη σαφής και ότι προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να θέσουν σοβαρές παραχωρήσεις προς τη Ρωσία.
«Έχουμε ήδη μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας σε ισχύ», δήλωσε η Κάγια Κάλλας, η ύπατη εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Αυτή περιλαμβάνει διεθνείς συμφωνίες βάσει των οποίων η Ρωσία έχει αναλάβει υποχρεώσεις σχετικά με την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα. Το πρόβλημα είναι ότι η Ρωσία δεν σέβεται αυτές τις συμφωνίες».
Τι δήλωσε ο Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε επίσης ότι η Ουκρανία πιθανότατα θα κληθεί να παραχωρήσει εδάφη σε μια τελική συμφωνία, η οποία θα καταλήξει σε μια «λίγο διαφορετική μορφή».
Μετά τη συνάντηση με τον σύμβουλο του Κρεμλίνου Κίριλ Ντμίτριεφ, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα επιδιώξει μια «μεγάλη, όμορφη συμφωνία» που «μπορεί να εμπλέκει ολόκληρη την Ευρώπη». Οι επικριτές ανησυχούν ότι ο Τραμπ και ο Πούτιν θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να προσπεράσουν τους Ευρωπαίους ηγέτες.
Το 2021, η Ρωσία εξέδωσε μια λίστα απαιτήσεων προς το ΝΑΤΟ που περιλάμβανε απαγόρευση επέκτασης και αποχώρηση στρατευμάτων στα σύνορα προ του 1997, την οποία το ΝΑΤΟ απέρριψε πριν από την εισβολή. «Πρέπει να χτίσουμε κάτι νέο που να λειτουργεί σήμερα… Επειδή αν όλη η παλιά αρχιτεκτονική λειτουργούσε καλά, δεν θα βρισκόμασταν σε αυτόν τον μακρόχρονο πόλεμο», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ισχυρίστηκε ότι «έχουν γίνει κάποιες πρόοδοι στο πώς θα πρέπει να μοιάζει αυτή η αρχιτεκτονική», προσθέτοντας: «Προφανώς πρέπει να ξεπεράσουμε τη σύγκρουση για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο».