Αύριο, Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου, είναι η Παγκόσμια Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο, μια πρωτοβουλία που κάθε χρόνο καλεί εκατομμύρια πολίτες σε ολόκληρο τον κόσμο να αφήσουν, έστω για μία ημέρα, το ΙΧ και να μετακινηθούν με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, το ποδήλατο ή τα πόδια.Για την Ελλάδα του 2026, όμως, η ημέρα αποκτά και μια πολύ συγκεκριμένη οικονομική διάσταση.Με τις τιμές των καυσίμων να επιβαρύνουν σημαντικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, την ασφάλιση, τα τέλη κυκλοφορίας, τη συντήρηση και το parking να προστίθενται στον λογαριασμό και την αγορά ενός καινούργιου αυτοκινήτου να απαιτεί πλέον σημαντικό κεφάλαιο, το ΙΧ αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες σταθερές δαπάνες ενός νοικοκυριού.Το πραγματικό κόστος του, μάλιστα, είναι πολύ μεγαλύτερο από όσα πληρώνουμε κάθε φορά στο πρατήριο.
Πόσο κοστίζει πραγματικά ένα αυτοκίνητο
Ας πάρουμε ένα απλό υποθετικό παράδειγμα ενός αυτοκινήτου που διανύει 15.000 χιλιόμετρα τον χρόνο και καταναλώνει κατά μέσο όρο 7 λίτρα καυσίμου ανά 100 χιλιόμετρα.
Σε έναν χρόνο θα χρειαστεί περίπου:
15.000 × 7 / 100 = 1.050 λίτρα καυσίμου.
Με μέση τιμή καυσίμου, για παράδειγμα, στα 1,80 ευρώ το λίτρο, μόνο για καύσιμα ο οδηγός θα χρειαστεί:
1.050 × €1,80 = €1.890 τον χρόνο.
Δηλαδή σχεδόν 158 ευρώ τον μήνα μόνο για να γεμίζει το ρεζερβουάρ.
Και ο λογαριασμός μόλις ξεκίνησε.
Ασφάλεια, service, τέλη και λάστιχα
Στα καύσιμα πρέπει να προστεθεί η ασφάλιση του οχήματος, η οποία διαφοροποιείται ανάλογα με το αυτοκίνητο, την ηλικία και το προφίλ του οδηγού και τις καλύψεις.Υπάρχουν επίσης τα τέλη κυκλοφορίας για όσα οχήματα επιβαρύνονται, το ετήσιο service, τα ελαστικά, το ΚΤΕΟ όπου απαιτείται και οι έκτακτες επισκευές.Ακόμη και χωρίς κάποια μεγάλη βλάβη, ένα αυτοκίνητο μπορεί εύκολα να δημιουργήσει επιπλέον ετήσιο κόστος εκατοντάδων ή και άνω των 1.000 ευρώ, πέρα από τα καύσιμα.Εάν προστεθούν parking, διόδια και συχνές μετακινήσεις εκτός πόλης, ο λογαριασμός ανεβαίνει ακόμη περισσότερο.
Το κόστος που συνήθως ξεχνάμε
Υπάρχει όμως μία δαπάνη που οι περισσότεροι οδηγοί δεν υπολογίζουν ποτέ: η απόσβεση της αξίας του αυτοκινήτου.Ένα αυτοκίνητο που αγοράστηκε, για παράδειγμα, 25.000 ευρώ δεν θα έχει την ίδια αξία ύστερα από πέντε ή δέκα χρόνια.Η απώλεια της μεταπωλητικής του αξίας αποτελεί πραγματικό οικονομικό κόστος, ακόμη κι αν ο ιδιοκτήτης δεν το βλέπει ως μηνιαία χρέωση στον τραπεζικό λογαριασμό του.Το ίδιο ισχύει και για το κόστος χρηματοδότησης όταν το αυτοκίνητο έχει αγοραστεί με δάνειο ή άλλη μορφή πίστωσης.
Τι κερδίζουμε αφήνοντας το αυτοκίνητο
Μία ημέρα χωρίς αυτοκίνητο προφανώς δεν πρόκειται να αλλάξει τον οικογενειακό προϋπολογισμό.Αν όμως η αλλαγή γίνει συστηματική, τα ποσά αρχίζουν να αποκτούν ενδιαφέρον.
Ένας εργαζόμενος που πραγματοποιεί καθημερινά διαδρομή συνολικά 30 χιλιομέτρων προς και από την εργασία του διανύει περίπου 600 χιλιόμετρα τον μήνα μόνο για τη συγκεκριμένη μετακίνηση, εφόσον εργάζεται 20 ημέρες.Με κατανάλωση 7 λίτρων/100 χλμ., χρειάζεται περίπου 42 λίτρα καυσίμου.Στα 1,80 ευρώ ανά λίτρο, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 76 ευρώ τον μήνα μόνο για καύσιμα.Εάν δύο ημέρες την εβδομάδα χρησιμοποιήσει διαφορετικό τρόπο μετακίνησης, η εξοικονόμηση καυσίμου μπορεί θεωρητικά να προσεγγίσει το 40% του συγκεκριμένου κόστους μετακίνησης.
Το μποτιλιάρισμα έχει επίσης οικονομικό κόστος
Η εξίσωση δεν περιορίζεται στα χρήματα που βγαίνουν απευθείας από την τσέπη.Υπάρχει και το κόστος του χρόνου.Ένας οδηγός που χάνει 30 λεπτά επιπλέον κάθε εργάσιμη ημέρα στην κίνηση συσσωρεύει περίπου:10 ώρες τον μήνα ή περισσότερες από 100 ώρες μέσα σε έναν εργασιακό χρόνο.Ο χρόνος αυτός αποτελεί οικονομική απώλεια για εργαζόμενους και επιχειρήσεις, ενώ η συμφόρηση αυξάνει παράλληλα την κατανάλωση καυσίμου.
Η 22α Σεπτεμβρίου και η Ευρώπη
Η Παγκόσμια Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 22 Σεπτεμβρίου και συνδέεται με την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας, η οποία φέτος πραγματοποιείται από τις 16 έως τις 22 Σεπτεμβρίου.Στην Ελλάδα συμμετέχουν δήμοι και περιφέρειες με δράσεις που προωθούν το περπάτημα, το ποδήλατο, τις δημόσιες συγκοινωνίες, την ηλεκτροκίνηση, την προσβασιμότητα και την οδική ασφάλεια.Το φετινό μήνυμα της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Κινητικότητας είναι «Κινητικότητα για όλους».
Η Αθήνα χωρίς αυτοκίνητο
Στην Αθήνα, ο Δήμος Αθηναίων πραγματοποίησε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά τη δράση «Αθηνάς Χωρίς Αυτοκίνητο», στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Χωρίς Αυτοκίνητο και της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Κινητικότητας.Για 24 ώρες η οδός Αθηνάς άλλαξε χρήση και φιλοξένησε δραστηριότητες όπως ποδήλατο, skate, μουσική, κινηματογράφο, παιχνίδι και άλλες εκδηλώσεις.Η λογική τέτοιων πρωτοβουλιών δεν είναι ότι οι πόλεις μπορούν ξαφνικά να λειτουργήσουν χωρίς αυτοκίνητα.Είναι να δοκιμαστεί στην πράξη πώς μπορεί να αξιοποιηθεί διαφορετικά μέρος του δημόσιου χώρου και ποιες μετακινήσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς ΙΧ.
Μπορούμε πραγματικά να ζήσουμε χωρίς ΙΧ;
Για πολλούς Έλληνες η απάντηση είναι όχι.Σε περιοχές με περιορισμένες δημόσιες συγκοινωνίες, για οικογένειες με παιδιά, επαγγελματίες που μεταφέρουν εξοπλισμό ή εργαζόμενους που διανύουν μεγάλες αποστάσεις, το αυτοκίνητο παραμένει απαραίτητο.Το οικονομικό ερώτημα επομένως δεν είναι απαραίτητα «αυτοκίνητο ή καθόλου αυτοκίνητο».Είναι εάν μπορούμε να μειώσουμε μέρος των διαδρομών που πραγματοποιούμε με ΙΧ.Ακόμη και μία ή δύο ημέρες την εβδομάδα με μέσα μαζικής μεταφοράς, περπάτημα ή ποδήλατο μπορούν, όπου αυτό είναι εφικτό, να μειώσουν καύσιμα, χιλιόμετρα και φθορά του οχήματος.
Μία ημέρα με οικονομικό μήνυμα
Η Παγκόσμια Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο έχει κυρίως περιβαλλοντικό και κοινωνικό χαρακτήρα.Στη σημερινή πραγματικότητα όμως έχει και οικονομικό.Το αυτοκίνητο προσφέρει ελευθερία μετακίνησης, αλλά συνοδεύεται από ένα κόστος που συχνά υποτιμούμε επειδή είναι μοιρασμένο σε δεκάδες διαφορετικές πληρωμές μέσα στη χρονιά.Καύσιμα, ασφάλεια, συντήρηση, τέλη, parking, διόδια και απώλεια αξίας δημιουργούν έναν λογαριασμό που μπορεί να φτάνει σε αρκετές χιλιάδες ευρώ ετησίως.
Η αυριανή ημέρα είναι επομένως και μια ευκαιρία να κάνουμε έναν διαφορετικό υπολογισμό: όχι πόσο κοστίζει να αγοράσουμε ένα αυτοκίνητο, αλλά πόσο μας κοστίζει πραγματικά να το χρησιμοποιούμε κάθε ημέρα.