Ο πόλεμος στο Ιράν έχει ήδη αφήσει το αποτύπωμά του στις διεθνείς αγορές και την παγκόσμια οικονομία, με το βασικό ερώτημα πλέον να αφορά το μέγεθος των συνεπειών μετά το τέλος των εχθροπραξιών. Η αβεβαιότητα εντείνεται από τις απρόβλεπτες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και από τη δυνατότητα του Ιράν να επηρεάζει το εμπόριο και τις ενεργειακές ροές στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου.
Η ρευστότητα της κατάστασης αποτυπώνεται και στις διαρκώς μεταβαλλόμενες εκτιμήσεις, με αναλύσεις να κινούνται μεταξύ αρνητικών και ακόμη πιο δυσμενών σεναρίων, καθώς παραμένει δύσκολο να αποκλειστεί οποιαδήποτε εξέλιξη.
Μέχρι στιγμής, οι αγορές φαίνεται να προεξοφλούν τα λιγότερο αρνητικά σενάρια, τα οποία υπό τις παρούσες συνθήκες θεωρούνται σχετικά αισιόδοξα. Παρά ταύτα, οι τιμές της ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ενώ οι μετοχές και τα ομόλογα έχουν καταγράψει απώλειες διεθνώς. Ενδεικτικά, ο δείκτης S&P 500 σημείωσε πτώση άνω του 7% στο πρώτο τρίμηνο και σχεδόν 8% μέσα στον πρώτο μήνα της σύγκρουσης.
Ο αντίκτυπος στις ΗΠΑ
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η τιμή της βενζίνης ξεπέρασε τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, επίπεδο με έντονη πολιτική και κοινωνική σημασία. Η αύξηση αυτή επηρεάζει άμεσα τους καταναλωτές και ενδέχεται να περιορίσει τη δαπάνη, γεγονός που θα μπορούσε να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη. Παράλληλα, η Federal Reserve διατηρεί στάση αναμονής ως προς τη μείωση των επιτοκίων, έως ότου υπάρξει μεγαλύτερη σαφήνεια για την πορεία του πληθωρισμού.
Παρά την άνοδο των τιμών ενέργειας, οι ΗΠΑ εμφανίζονται πιο ανθεκτικές συγκριτικά με άλλες οικονομίες, καθώς είναι καθαρός εξαγωγέας πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Αντίθετα, μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση για οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας, κυρίως στην Ασία, αλλά και σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης που εξακολουθεί να επηρεάζεται από το ενεργειακό σοκ μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ακόμη και σε περίπτωση ταχείας αποκλιμάκωσης, οι επιπτώσεις στην ενέργεια δεν αναμένεται να εξαλειφθούν άμεσα. Το Ιράν έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να διαταράξει κρίσιμες ενεργειακές οδούς, όπως τα Στενά του Ορμούζ, ενώ παράλληλες απειλές για τη ναυσιπλοΐα σε περιοχές όπως η Ερυθρά Θάλασσα εντείνουν την αβεβαιότητα.
Οι βασικοί παράγοντες της αγοράς –παραγωγοί και καταναλωτές– επιθυμούν την ταχεία λήξη της σύγκρουσης, προκειμένου να αποκατασταθεί η προβλεψιμότητα. Σε βασικά σενάρια αναλύσεων, όπως αυτά της Capital Economics, ένα γρήγορο τέλος θα περιόριζε τις επιπτώσεις, ιδιαίτερα για τις ΗΠΑ, ενώ το βάρος για τις υπόλοιπες οικονομίες θα εξαρτιόταν από την ενεργειακή τους εξάρτηση.
Στο αρνητικότερο σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης, οι ΗΠΑ αναμένεται να επηρεαστούν λιγότερο σε σχέση με άλλες περιοχές, πολλές από τις οποίες ενδέχεται να βρεθούν κοντά ή εντός ύφεσης.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επισημαίνει ότι η αβεβαιότητα παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, καθιστώντας δύσκολες τις ασφαλείς προβλέψεις. Ωστόσο, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι εξελίξεις οδηγούν προς ένα περιβάλλον υψηλότερου πληθωρισμού και χαμηλότερης ανάπτυξης.
Στις χρηματοπιστωτικές αγορές, η πλειονότητα των επενδυτικών χαρτοφυλακίων έχει καταγράψει απώλειες από την έναρξη της κρίσης, με εξαίρεση επιλεκτικές τοποθετήσεις σε συγκεκριμένους κλάδους. Η συνολική εικόνα παραμένει αρνητική τόσο για τις μετοχές όσο και για τα ομόλογα, ενώ οι διεθνείς αγορές έχουν δεχθεί ακόμη ισχυρότερες πιέσεις.
Παρά ταύτα, ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι οι επιπτώσεις πολεμικών συγκρούσεων στις αγορές τείνουν να περιορίζονται μεσοπρόθεσμα, με τις αγορές να ανακάμπτουν εντός περίπου ενός έτους από τη λήξη των εχθροπραξιών — σενάριο που δεν αποκλείεται να επαναληφθεί.