Παρά τις επανειλημμένες ανακοινώσεις για εκεχειρία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, η πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστη. Το τελευταίο διάστημα υπάρχει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: ανακοινώνεται κατάπαυση του πυρός, ακολουθεί παραβίασή της από τη μία πλευρά, έρχονται αντίποινα και νέες απειλές, πριν οι δύο πλευρές επιστρέψουν εκ νέου σε μια προσωρινή αποκλιμάκωση. Στην ουσία ελάχιστα έχουν αλλάξει. Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να κινείται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, οι τιμές πετρελαίου ανεβοκατεβαίνουν συνεχώς και το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα παραμένει υπό πίεση.
Βέβαια, οι αγορές πετρελαίου εξακολουθούν να προεξοφλούν ότι μια πιο μόνιμη εκεχειρία βρίσκεται προ των πυλών. Το Brent κινείται κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι, αρκετά χαμηλότερα από το ενδοσυνεδριακό υψηλό των 102 δολαρίων που είχε καταγράψει στις 23 Ιουλίου.
Χθες Παρασκευή, το Brent ενισχύθηκε κατά 1,1% στα 90,12 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate κατέγραψε άνοδο 1,5% στα 84,67 δολάρια ανά βαρέλι.
Σε επίπεδο μήνα, τόσο το Brent όσο και το WTI κατέγραψαν άνοδο περίπου 24% τον Ιούλιο, τη μεγαλύτερη μηνιαία από τον Μάρτιο του 2022, ενώ σε επίπεδο εβδομάδας έκλεισαν με απώλειες άνω του 5%.
Πετρέλαιο: H τριπλέτα που βάζει σε κίνδυνο την αγορά
Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του ο Economist, παρότι πέντε μήνες πολέμου δεν ήταν αρκετοί για να εκτοξεύσουν το Brent στα 150 δολάρια ανά βαρέλι, οι συνθήκες σήμερα είναι πιο εύθραυστες σε σχέση με την άνοιξη.
Αυτό οφείλεται σε τρεις βασικούς λόγους: το πρόβλημα στα Στενά του Ορμούζ έχει γίνει ακόμη πιο περίπλοκο, έχουν προκύψει νέες εστίες κινδύνου για τις ενεργειακές ροές και τα διαθέσιμα αποθέματα ασφαλείας έχουν περιοριστεί σημαντικά.
Σημαντικό βαρίδι στην όλη κατάσταση είναι και η απόφαση των Χούθι να επιβάλουν αποκλεισμό στις εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας από τις 20 Ιουλίου, ως αντίποινα για τον αποκλεισμό λιμανιών που ελέγχουν οι ίδιοι. Έχουν ήδη εξαπολύσει επιθέσεις σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις αλλά και σε πλοία που μετέφεραν σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο μέσω της Ερυθράς Θάλασσας ή κατευθύνονταν για φόρτωση. Η εξέλιξη αυτή έχει δημιουργήσει ένα δεύτερο κρίσιμο σημείο πίεσης στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Νέους κινδύνους δημιουργούν και οι ουκρανικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές της Μαύρης Θάλασσας. Επιθέσεις στον τερματικό σταθμό του Caspian Pipeline Consortium έθεσαν προσωρινά εκτός λειτουργίας περίπου 1,8 εκατ. βαρέλια ημερήσιων εξαγωγών από το Καζακστάν και τη Ρωσία, ενώ διακόπηκε και η λειτουργία του τερματικού σταθμού Sheskharis της Ρωσίας.
Η Κίνα που λειτούργησε ως «αμορτισέρ» και τα στρατηγικά αποθέματα
Σε ανάλυση του Axios, υπογραμμίζεται ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ανέδειξε έναν παράγοντα που λίγοι είχαν υπολογίσει και αυτός δεν είναι άλλος από την τεράστια επιρροή της Κίνας στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.
Ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αργού στον κόσμο, το Πεκίνο κατάφερε, μειώνοντας δραστικά τις αγορές του από τις διεθνείς αγορές, να απορροφήσει μεγάλο μέρος του ενεργειακού σοκ που προκάλεσε η κρίση στη Μέση Ανατολή.
Από τον Φεβρουάριο, η Κίνα έχει μειώσει τις εισαγωγές αργού κατά περισσότερα από 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, έως και τον Ιούνιο οι εισαγωγές πετρελαίου της χώρας παρέμεναν μειωμένες κατά περισσότερο από 40% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους.
Η υποχώρηση της κινεζικής ζήτησης συνέβαλε, ώστε να αποφευχθεί η εκτίναξη των τιμών που πολλοί αναλυτές θεωρούσαν αναπόφευκτη μετά τον ουσιαστικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.
Αναλυτές της Goldman Sachs εκτιμούν ότι το Πεκίνο ενεργοποίησε μια σειρά εργαλείων για να μειώσει την εξάρτησή του από τις εισαγωγές πετρελαίου. Οι κινεζικές αρχές αξιοποίησαν τα στρατηγικά αποθέματα άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, αυξάνοντας την εγχώρια διάθεση ενεργειακών πόρων. Παράλληλα, ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο τη χρήση άνθρακα και ΑΠΕ, τομείς στους οποίους η χώρα εξαρτάται λιγότερο από τις εισαγωγές.
«Η Κίνα υπήρξε βασικός παράγοντας που βοήθησε την παγκόσμια οικονομία να διαχειριστεί αυτή την κρίση», δήλωσε ο Ριντ Άι’Άνσον, οικονομολόγος της Kpler.
Από την πλευρά της, η Τζέιν Νακάνο, ανώτερη ερευνήτρια στο πρόγραμμα Ενεργειακής Ασφάλειας και Κλιματικής Αλλαγής του Center for Strategic and International Studies, χαρακτήρισε την Κίνα τον βασικό διαμορφωτή της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου.
Σε πρόσφατη έκθεσή της, η Goldman Sachs ανέφερε ότι η Κίνα περιόρισε δραστικά τις καθαρές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, λειτουργώντας ουσιαστικά ως «αμορτισέρ» για τις διεθνείς τιμές ενέργειας μέσω της μειωμένης ζήτησης.
Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η Κίνα δεν ήταν η μόνη αιτία που η παγκόσμια οικονομία απέφυγε ένα ακόμη σοβαρό ενεργειακό σοκ. Οι ανεπτυγμένες οικονομίες απελευθέρωσαν μεγάλες ποσότητες πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα, ενώ οι αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες αύξησαν σημαντικά τις εξαγωγές τους για να καλύψουν μέρος της διεθνούς ζήτησης.
Να σημειωθεί βέβαια, πως στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1983, μετά την αποδέσμευση 108 εκατ. βαρελιών από τον Μάρτιο, ενώ και τα εμπορικά αποθέματα προσεγγίζουν τα ελάχιστα λειτουργικά επίπεδα.
Το Brent μπορεί να επιστρέψει πάνω από τα 110 δολάρια
Παρότι η τιμή του Brent δεν αποτυπώνει ακόμη πλήρως τις ανησυχίες, αρκετοί δείκτες της αγοράς δείχνουν ότι οι επενδυτές προεξοφλούν στενότητα προσφοράς τους επόμενους μήνες, αναφέρει ο Economist, Οι πιέσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες στα διυλισμένα προϊόντα, με τη βενζίνη στις ΗΠΑ και τα καύσιμα αεροσκαφών στην Ασία να κινούνται κοντά στα 150 δολάρια το βαρέλι, ενώ το ντίζελ στην Ευρώπη έχει ξεπεράσει τα 170 δολάρια.
Παράλληλα, οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα από τις αρχές του 2023, καθώς η ευρωπαϊκή αγορά ανταγωνίζεται την Ασία για περιορισμένες ποσότητες LNG.
Το Κατάρ, που καλύπτει περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου, έχει ήδη προειδοποιήσει ότι ενδέχεται να μην μπορέσει να τηρήσει ορισμένες δεσμεύσεις παράδοσης πριν από τα μέσα Οκτωβρίου.
Αναλυτές εκτιμούν ότι κάθε επιπλέον μήνας διαταραχών στην αγορά θα μπορούσε να προσθέτει 7 έως 10 δολάρια στην τιμή κάθε βαρελιού πετρελαίου.
Εάν συνυπολογιστεί και το αυξημένο γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου, δεν αποκλείεται το Brent να διατηρηθεί σταθερά πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι έως το τέλος του καλοκαιριού, εξέλιξη που θα μεταφραζόταν σε σημαντική επιβάρυνση για τις τιμές των καυσίμων διεθνώς.