Σε νέο ανοδικό κύκλο έχουν μπει οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου, καθώς η αναζωπύρωση της στρατιωτικής αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο σοβαρών διαταραχών στις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής. Το Brent ξεπέρασε πλέον τα 92 δολάρια το βαρέλι, ενώ ανοδικά κινείται και το αμερικανικό WTI, με τους επενδυτές να στρέφουν ξανά το βλέμμα στα Στενά του Ορμούζ και στις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια παρατεταμένη κρίση στην παγκόσμια προσφορά.
Πάνω από τα 92 δολάρια το Brent
Η ανοδική κίνηση συνεχίζεται για δεύτερη ημέρα, με το Brent να ενισχύεται περισσότερο από 2% και να κινείται στα 92,66 δολάρια το βαρέλι.
Αντίστοιχα, το αμερικανικό αργό WTI ανέβηκε στα 88,24 δολάρια το βαρέλι, ανακτώντας μεγάλο μέρος των απωλειών της προηγούμενης εβδομάδας.
Η ταχύτητα της ανόδου δείχνει πόσο ευαίσθητη παραμένει η διεθνής αγορά πετρελαίου στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα όταν αυτές αφορούν άμεσα την περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Η νέα ανάφλεξη ΗΠΑ–Ιράν
Καταλύτης για το νέο ράλι αποτελεί η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.
Η νέα ανταλλαγή πυραυλικών πληγμάτων ήταν η πρώτη άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση των δύο πλευρών από τον Ιούλιο, δημιουργώντας φόβους ότι η ένταση μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια.
Η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει για νέα πλήγματα, ενώ η Τεχεράνη έχει διαμηνύσει ότι θα απαντήσει σε περίπτωση περαιτέρω αμερικανικών επιθέσεων.
Αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο επιχειρεί πλέον να τιμολογήσει η αγορά πετρελαίου.
Γιατί όλοι κοιτούν τα Στενά του Ορμούζ
Το μεγαλύτερο οικονομικό ρίσκο δεν βρίσκεται μόνο στην ίδια τη στρατιωτική αντιπαράθεση αλλά στην πιθανότητα να επηρεαστεί ακόμη περισσότερο η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG, γεγονός που το καθιστά μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Οι προσπάθειες του Κατάρ και του Ομάν για εξεύρεση λύσης που θα επιτρέψει την ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας δεν έχουν μέχρι στιγμής αποδώσει.
Παράλληλα, η κίνηση των πλοίων μέσω της περιοχής έχει περιοριστεί αισθητά.
Επιθέσεις σε δύο σαουδαραβικά supertankers
Την ανησυχία ενισχύουν οι πρόσφατες επιθέσεις σε δύο μεγάλα σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια.
Οποιαδήποτε απειλή για τα tankers που μεταφέρουν εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς την Ασία και την Ευρώπη μπορεί να επηρεάσει άμεσα το κόστος μεταφοράς.
Τα ασφάλιστρα κινδύνου αυξάνονται, οι ναύλοι πιέζονται ανοδικά και οι πλοιοκτήτες γίνονται περισσότερο επιφυλακτικοί απέναντι στη διέλευση από περιοχές όπου υπάρχει κίνδυνος στρατιωτικού πλήγματος.
Έτσι, ακόμη και χωρίς πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ, η μειωμένη κυκλοφορία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα πετρελαίου.
Μπορεί το Brent να φτάσει τα 100 δολάρια;
Με το Brent να βρίσκεται πλέον πάνω από τα 92 δολάρια, το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι επιστρέφει στη συζήτηση.
Για να φτάσει η αγορά εκεί δεν απαιτείται απαραίτητα πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Θα μπορούσε να αρκεί μια σημαντική και παρατεταμένη μείωση των διαθέσιμων ενεργειακών ροών.
Οι traders προσθέτουν ήδη μεγαλύτερο γεωπολιτικό premium στις τιμές, καθώς κανείς δεν γνωρίζει πόσο θα διαρκέσει ο νέος γύρος της αντιπαράθεσης.
Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι επομένως εάν οι σημερινές στρατιωτικές επιχειρήσεις αποτελέσουν ένα σύντομο επεισόδιο ή εξελιχθούν σε νέα παρατεταμένη περίοδο έντασης.
Οι αναλυτές βλέπουν πετρέλαιο πάνω από τα 80 δολάρια
Παρά τη μεγάλη αβεβαιότητα, οι τελευταίες εκτιμήσεις δείχνουν ότι η αγορά αναμένει πλέον υψηλές τιμές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Αναλυτές που συμμετείχαν σε έρευνα του Reuters προβλέπουν ότι το πετρέλαιο θα παραμείνει κατά μέσο όρο πάνω από τα 80 δολάρια το βαρέλι μέσα στο 2026, κυρίως εξαιτίας των προβλημάτων στις θαλάσσιες μεταφορές και της γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Η εξέλιξη αυτή αλλάζει σημαντικά την εικόνα που υπήρχε στην αγορά πριν από μερικούς μήνες, όταν αρκετοί επενδυτές ανέμεναν σημαντικότερη αποκλιμάκωση των τιμών.
Και η Ρωσία προσθέτει αβεβαιότητα
Το πρόβλημα της προσφοράς δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή.
Η Ρωσία έχει αναθεωρήσει προς τα κάτω την εκτίμηση για την παραγωγή πετρελαίου το 2026, η οποία αναμένεται να υποχωρήσει σε χαμηλό 17 ετών.
Οι κυρώσεις και τα προβλήματα στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές δημιουργούν έναν δεύτερο παράγοντα αβεβαιότητας για την παγκόσμια προσφορά.
Εάν επομένως συνεχιστούν τα προβλήματα ταυτόχρονα στη Μέση Ανατολή και στη Ρωσία, η αγορά θα έχει μικρότερα περιθώρια να απορροφήσει ένα νέο σοκ.
Τι σημαίνει για τις τιμές στα πρατήρια
Η άνοδος του Brent πάνω από τα 92 δολάρια δεν περνά άμεσα και ισόποσα στις τιμές της βενζίνης και του diesel.
Εάν όμως οι διεθνείς τιμές διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα για αρκετές ημέρες ή εβδομάδες, η πίεση αρχίζει σταδιακά να μεταφέρεται στη λιανική αγορά καυσίμων.
Η τελική τιμή επηρεάζεται από το κόστος του αργού, τα περιθώρια διύλισης, τα μεταφορικά, την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου και τη φορολογία.
Για την Ελλάδα, η ισοτιμία αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα, καθώς το πετρέλαιο τιμολογείται διεθνώς σε δολάρια.
Νέα απειλή για τον πληθωρισμό
Η ενέργεια αποτελεί ταυτόχρονα έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που μπορούν να αναζωπυρώσουν τον πληθωρισμό.
Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει υψηλότερο κόστος για μεταφορές, βιομηχανία, αγροτική παραγωγή και επιχειρήσεις. Μέρος αυτού του κόστους μπορεί στη συνέχεια να περάσει στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Η εξέλιξη προκαλεί ήδη νευρικότητα στις αγορές ομολόγων, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι οι κεντρικές τράπεζες μπορεί να χρειαστεί να διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλότερα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Από το πετρέλαιο σε ομόλογα και μετοχές
Η άνοδος του αργού έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει και τις υπόλοιπες διεθνείς αγορές.
Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν αυξηθεί, ενώ οι χρηματιστηριακές αγορές εμφανίζουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα.
Ο λόγος είναι απλός: εάν το ακριβότερο πετρέλαιο οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό, αυξάνεται ο κίνδυνος αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής.
Υψηλότερα επιτόκια σημαίνουν μεγαλύτερο κόστος χρηματοδότησης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά και παράλληλα χαμηλότερες θεωρητικές αποτιμήσεις για πολλές μετοχές.
Η ελληνική οικονομία απέναντι στο νέο ενεργειακό σοκ
Μια παρατεταμένη παραμονή του Brent πάνω από τα 90 δολάρια θα μπορούσε να επηρεάσει και την ελληνική οικονομία.
Οι μεγαλύτερες πιέσεις θα εμφανίζονταν στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στον τουρισμό και συνολικά στις επιχειρήσεις με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση.
Για τα νοικοκυριά, το βασικό ζήτημα είναι η πορεία των τιμών βενζίνης και diesel, αλλά και οι έμμεσες ανατιμήσεις που μπορούν να προκύψουν από την αύξηση του μεταφορικού κόστους.
Η αγορά μπαίνει ξανά σε επικίνδυνη ζώνη
Η άνοδος του Brent από τα 90 στα επίπεδα άνω των 92 δολαρίων μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα δείχνει ότι η αγορά έχει επιστρέψει σε κατάσταση αυξημένης γεωπολιτικής νευρικότητας.
Το επόμενο κρίσιμο επίπεδο είναι πλέον τα 95 δολάρια, ενώ μια περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να επαναφέρει γρήγορα το σενάριο των 100 δολαρίων.
Όλα θα εξαρτηθούν από την πορεία της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν και, κυρίως, από το εάν οι ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ θα συνεχιστούν χωρίς μεγαλύτερες διαταραχές.
Για καταναλωτές και επιχειρήσεις, το Brent πάνω από τα 92 δολάρια αποτελεί πλέον ένα σαφές προειδοποιητικό σήμα: όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα το ενεργειακό κόστος να περάσει στην πραγματική οικονομία.