Περισσότερο πετρέλαιο από ό,τι πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν διακινείται πλέον από τον Περσικό Κόλπο, καθώς ένα αυτοσχέδιο σύστημα θαλάσσιων μεταφορών, με την προστασία των ΗΠΑ, επιτρέπει στα δεξαμενόπλοια να συνεχίζουν τα ταξίδια τους παρά τις επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, η ανθεκτικότητα των εξαγωγών συνοδεύεται από αυξημένο κόστος και έντονη αβεβαιότητα για τη βιωσιμότητα της κατάστασης, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal.
Οι ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων των φορτίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και των εναλλακτικών διαδρομών, ξεπέρασαν τα 24 εκατ. βαρέλια ημερησίως την εβδομάδα έως τις 18 Οκτωβρίου, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Πριν από τον πόλεμο, ο αντίστοιχος όγκος ανερχόταν σε 23,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορτώσεων στον Κόλπο του Ομάν, διαμορφώθηκαν σε περίπου 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως, καλύπτοντας το 82% των προπολεμικών επιπέδων. Την ίδια ώρα, το Brent κινήθηκε κοντά στα 108 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές παραμένουν επιφυλακτικές απέναντι στο ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης.
Τα υπερκέρδη των δεξαμενόπλοιων και το κόστος του πολέμου
Καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση των μεταφορών παίζουν τα υψηλά περιθώρια κέρδους. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Kpler, οι έμποροι μπορούν να αποκομίσουν επιπλέον 20 δολάρια ανά βαρέλι από τη μεταπώληση ιρακινού πετρελαίου σε σχέση με την προπολεμική περίοδο. Για ένα φορτίο υπερδεξαμενόπλοιου, αυτό μεταφράζεται σε περίπου 40 εκατ. δολάρια πρόσθετων εσόδων.
Παράλληλα, ναυτικοί δελεάζονται με αμοιβές δύο ή τρεις φορές υψηλότερες από τους συνηθισμένους μηνιαίους μισθούς τους, προκειμένου να συμμετάσχουν σε επικίνδυνες διαδρομές. Ορισμένες εταιρείες προσφέρουν έως και 25.000 δολάρια για ένα ταξίδι μετ’ επιστροφής διάρκειας μίας έως δύο εβδομάδων.
Η αυξημένη κερδοφορία προσελκύει επίσης παλαιότερα δεξαμενόπλοια, τα οποία προηγουμένως μετέφεραν πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα και τη Ρωσία. Πολλά πραγματοποιούν σύντομες διαδρομές εντός του Κόλπου, μεταφέροντας φορτία μέσω του Ορμούζ προς τον Κόλπο του Ομάν, όπου το πετρέλαιο μεταφορτώνεται σε άλλα πλοία για τις διεθνείς αγορές.
Εναλλακτικές διαδρομές και επιθέσεις
Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αξιοποιούν αγωγούς για τη μεταφορά πετρελαίου εκτός της περιοχής, παρακάμπτοντας τα Στενά. Τον Σεπτέμβριο, περίπου το 40% των εξαγωγών αργού πετρελαίου από τον Κόλπο, εξαιρουμένου του ιρανικού, διοχετεύθηκε μέσω εναλλακτικών διαδρομών, έναντι 17% πριν από τον πόλεμο.
Ωστόσο, ο κίνδυνος παραμένει υψηλός. Περίπου 30 επιθέσεις σε πλοία καταγράφηκαν τον Οκτώβριο, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η Wall Street Journal. Στις 16 Οκτωβρίου, το δεξαμενόπλοιο Loyalty, το οποίο μετέφερε 2 εκατ. βαρέλια ιρακινού αργού, δέχθηκε επίθεση με ρουκέτα από μικρό σκάφος, σύμφωνα με εταιρεία ναυτικής ασφάλειας.
Οι επιθέσεις αυξάνουν δραστικά το κόστος μεταφοράς. Τα ναύλα για υπερδεξαμενόπλοιο που μεταφέρει πετρέλαιο από τον Κόλπο στην Κίνα πλησίασαν τα 37,37 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έφτασαν έως το 10% της αξίας ενός πλοίου, από λιγότερο από 3% πριν από την κρίση.
Η συνέχιση των εξαγωγών περιορίζει, προς το παρόν, την αποτελεσματικότητα της ιρανικής προσπάθειας να ελέγξει τις θαλάσσιες μεταφορές. Ωστόσο, η εξάντληση των παγκόσμιων αποθεμάτων και η πιθανότητα νέων επιθέσεων αφήνουν μικρά περιθώρια για διαταραχές.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, το πρόβλημα έχει μετατοπιστεί: από την έλλειψη αργού πετρελαίου που χαρακτήριζε την αγορά τον Απρίλιο, τον Οκτώβριο το βασικό ζήτημα είναι πλέον το κόστος μεταφοράς του. Εάν η Τεχεράνη εντείνει τις επιθέσεις, η ενεργειακή αγορά θα μπορούσε να βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με ισχυρές πιέσεις στις τιμές και στην εφοδιαστική αλυσίδα.