Σφοδρή επίθεση στην ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαπέλυσε ο Βλαντίμιρ Πούτιν, κατηγορώντας τις Βρυξέλλες ότι η απόφαση για τον περιορισμό των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει επιβαρύνει σημαντικά την ευρωπαϊκή οικονομία και έχει οδηγήσει σε υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών.
Μιλώντας την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου, από τη Σεντζέν της Κίνας, σε επικεφαλής επιχειρήσεων στο περιθώριο της συνόδου Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC), ο Ρώσος πρόεδρος υποστήριξε ότι οι φθηνές και σταθερές προμήθειες ρωσικής ενέργειας αποτελούσαν επί δεκαετίες βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής οικονομικής ανάπτυξης.
Όπως ανέφερε, η απομάκρυνση της Ευρώπης από τους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους έχει οδηγήσει σε απώλεια βιομηχανικής ισχύος και ανταγωνιστικότητας, ενώ επικαλέστηκε τα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα, το δημόσιο χρέος και τον πληθωρισμό.
«Όλα αυτά επιβαρύνουν σοβαρά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τους πολίτες, των οποίων το βιοτικό επίπεδο υποχωρεί σταθερά, με ταπεινωτικό τρόπο», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πούτιν.
Οι δηλώσεις του έρχονται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών διεργασιών, καθώς ο Ρώσος πρόεδρος αναμένεται να έχει επαφές με τους ηγέτες της Κίνας και των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ στο ενεργειακό πεδίο επανέρχεται στο προσκήνιο το ενδεχόμενο αποκατάστασης των ρωσικών προμηθειών προς την Ευρώπη.
Η ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε τη σταδιακή απεξάρτησή της από τη ρωσική ενέργεια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, επιδιώκοντας να περιορίσει την εξάρτηση των κρατών-μελών από τη Μόσχα.
Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό σχεδιασμό, οι εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προβλέπεται να τερματιστούν έως το τέλος του 2026, ενώ οι προμήθειες φυσικού αερίου μέσω αγωγών αναμένεται να σταματήσουν έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.
Την ίδια ώρα, η εικόνα της ευρωπαϊκής οικονομίας δεν ταυτίζεται πλήρως με την περιγραφή του Ρώσου προέδρου. Η οικονομία της Ευρωζώνης έχει εμφανίσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από την αναμενόμενη, με τις εκτιμήσεις να τοποθετούν την ανάπτυξη στο 1,2%, έναντι προβλεπόμενης αύξησης 0,6% για τη ρωσική οικονομία.
Γερμανικές επιχειρήσεις ζητούν επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου
Παρά την αντίθεση της γερμανικής κυβέρνησης στην επανέναρξη των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, σημαντικό μέρος των γερμανικών επιχειρήσεων που εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στη Ρωσία εμφανίζεται θετικό σε μια τέτοια εξέλιξη.
Σύμφωνα με έρευνα του Γερμανορωσικού Εμπορικού Επιμελητηρίου, μεταξύ των 750 επιχειρήσεων-μελών του φορέα που διατηρούν εμπορικές δραστηριότητες με τη Ρωσία, το 65% τάσσεται υπέρ της επανέναρξης των ενεργειακών προμηθειών το συντομότερο δυνατό.
Επιπλέον, το 31% υποστηρίζει ότι οι προμήθειες θα πρέπει να αποκατασταθούν μετά τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Τα ευρήματα αποτυπώνουν την πίεση που δέχονται ορισμένοι επιχειρηματικοί κλάδοι εξαιτίας του ενεργειακού κόστους, ιδιαίτερα στη Γερμανία, όπου η ενεργοβόρος βιομηχανία αναζητά τρόπους ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητάς της.
«Οι πρόσθετες ποσότητες φυσικού αερίου μέσω αγωγών θα μπορούσαν να προσφέρουν σημαντική ανακούφιση, ιδιαίτερα στις ενεργοβόρες βιομηχανίες της Γερμανίας», δήλωσε ο Τόμας Μπάιερ, ειδικός σε ενεργειακά ζητήματα του Γερμανορωσικού Εμπορικού Επιμελητηρίου.
Η έρευνα έγινε γνωστή ενόψει των επαφών εκπροσώπων των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ουκρανίας στο Βερολίνο, ενώ η κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς εξακολουθεί να απορρίπτει την επιστροφή στις ενεργειακές προμήθειες από τη Ρωσία.
Nord Stream: Εξοικονόμηση 9,5 δισ. ευρώ ετησίως για τη Γερμανία
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και πάλι ο αγωγός Nord Stream, καθώς σύμφωνα με υπολογισμούς του Γερμανορωσικού Εμπορικού Επιμελητηρίου, η επανέναρξη των παραδόσεων φυσικού αερίου μέσω του συγκεκριμένου συστήματος θα μπορούσε να εξοικονομήσει στη Γερμανία περίπου 9,5 δισ. ευρώ ετησίως.
Το σύστημα Nord Stream αποτελείται από δύο διπλούς αγωγούς που διασχίζουν τη Βαλτική Θάλασσα και καταλήγουν στη Γερμανία. Πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αποτελούσε τη σημαντικότερη οδό μεταφοράς ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, με συνολική δυνατότητα μεταφοράς έως και 110 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως.
Ωστόσο, οι εκρήξεις του Σεπτεμβρίου του 2022 προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στο δίκτυο, αφήνοντας εκτός λειτουργίας μεγάλο μέρος των υποδομών. Έτσι, οποιαδήποτε επανέναρξη των ροών θα απαιτούσε σημαντικές τεχνικές, οικονομικές και πολιτικές προϋποθέσεις.
Συνομιλίες Ρωσίας – ΗΠΑ για την επαναλειτουργία των αγωγών
Παράλληλα, τους τελευταίους μήνες έχουν πραγματοποιηθεί επαφές μεταξύ υψηλόβαθμων αξιωματούχων της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών σχετικά με το ενδεχόμενο συμμετοχής Αμερικανού επενδυτή στο εγχείρημα επαναλειτουργίας των αγωγών Nord Stream.
Στις συζητήσεις φέρεται να συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, και ο Κίριλ Ντμίτριεφ, απεσταλμένος του Βλαντίμιρ Πούτιν για επενδυτικά ζητήματα.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα δεδομένα στις ενεργειακές σχέσεις Ρωσίας και Δύσης, αλλά και να προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς θα έθετε ζητήματα σχετικά με την εφαρμογή των ευρωπαϊκών περιορισμών στις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί κάποια συμφωνία για την επαναλειτουργία των αγωγών ή την αποκατάσταση των ενεργειακών ροών.
Η επίσημη θέση της γερμανικής κυβέρνησης παραμένει αρνητική, ενώ η ενεργειακή αντιπαράθεση ανάμεσα στη Μόσχα και τις Βρυξέλλες εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα των ευρωπαϊκών γεωπολιτικών και οικονομικών εξελίξεων.

