Μια από τις εντυπωσιακότερες ανατροπές στην ευρωπαϊκή αγορά κρατικού χρέους καταγράφει η Ελλάδα, η οποία δεκαπέντε χρόνια μετά την κρίση χρέους έχει περάσει από την ομάδα των αποκαλούμενων «PIIGS» σε μία από τις χώρες με τη μεγαλύτερη βελτίωση πιστοληπτικής αξιολόγησης στον ανεπτυγμένο κόσμο.
Όπως επισημαίνει το Reuters, οι ρόλοι στην Ευρωζώνη έχουν πλέον σε μεγάλο βαθμό αντιστραφεί. Την ώρα που οι παγκόσμιες αγορές ομολόγων βρίσκονται ξανά αντιμέτωπες με πιέσεις από τον πληθωρισμό και τη διόγκωση του αμερικανικού χρέους, χώρες που το 2011 βρίσκονταν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης εμφανίζονται σήμερα με σαφώς ισχυρότερη δημοσιονομική εικόνα.
Η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Ιταλία, οι πέντε οικονομίες που είχαν ταυτιστεί τότε με το ακρωνύμιο PIIGS, έχουν βελτιώσει σε διαφορετικό βαθμό τα δημόσια οικονομικά τους, με τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων τους να διαπραγματεύονται πλέον χαμηλότερα από εκείνες της Γαλλίας, μιας οικονομίας που μαζί με τη Γερμανία θεωρούνταν επί χρόνια βασικός πυλώνας της Ευρωζώνης.
Η Ελλάδα πρωταθλήτρια στις αναβαθμίσεις
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο αφορά την ελληνική πιστοληπτική αξιολόγηση.
Σύμφωνα με το Reuters, η Ελλάδα έχει ανακτήσει από εννέα έως δεκατρείς βαθμίδες σε σχέση με τα χαμηλά επίπεδα της περιόδου της κρίσης, επίδοση που συγκαταλέγεται στις ισχυρότερες ανακάμψεις κρατικής πιστοληπτικής ικανότητας μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών.
Η μεταβολή αυτή αποτυπώνει τη μεγάλη απόσταση που έχει διανύσει η χώρα από την εποχή κατά την οποία οι ελληνικοί τίτλοι αντιμετωπίζονταν από τις διεθνείς αγορές ως ένα από τα πλέον επικίνδυνα στοιχήματα στην Ευρώπη.
Ιρλανδία και Πορτογαλία έχουν επίσης ανακτήσει μεγάλο μέρος του χαμένου εδάφους, ενώ η Ισπανία έχει κινηθεί με πιο αργούς ρυθμούς. Αντίθετα, η Ιταλία ξεχωρίζει αρνητικά, καθώς η βελτίωση της αξιολόγησής της περιορίζεται μόλις σε μία έως δύο βαθμίδες στους μεγάλους οίκους.
Από χρέος άνω του 209% στο 137%
Το δεύτερο καθοριστικό στοιχείο της ελληνικής ανατροπής βρίσκεται στο δημόσιο χρέος.
Η Ελλάδα είχε δει το χρέος της να ξεπερνά το 209% του ΑΕΠ το 2020, στην κορύφωση των επιπτώσεων της πανδημίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που επικαλείται το Reuters, το ποσοστό υποχωρεί σε περίπου 137% του ΑΕΠ το 2026.
Πρόκειται για μείωση άνω των 70 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε λίγα χρόνια, η οποία αλλάζει ουσιαστικά τη σχετική θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη χρέους.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η Ιταλία αναμένεται μέσα στο 2026 να ξεπεράσει την Ελλάδα και να καταστεί η χώρα με το υψηλότερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρωζώνη. Το ιταλικό χρέος έχει ήδη ανέβει πάνω από τα επίπεδα του 2011, καθώς η επίμονα χαμηλή οικονομική ανάπτυξη δυσκολεύει την αποκλιμάκωσή του.
Η μεγάλη αλλαγή στην αγορά ομολόγων
Η εικόνα απέχει θεαματικά από εκείνη του 2011.
Τότε, οι αποδόσεις των 10ετών τίτλων Ελλάδας, Πορτογαλίας, Ιρλανδίας, Ισπανίας και Ιταλίας κινούνταν κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, γύρω στο 7,5%, προτού η παρέμβαση του Μάριο Ντράγκι και η περίφημη δέσμευση για «ό,τι χρειαστεί» αλλάξει την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής κρίσης.
Ακολούθησε το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ από το 2015, ενώ στη συνέχεια η πανδημία και κυρίως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία δημιούργησαν νέες αποκλίσεις στις αγορές κρατικού χρέους.
Σήμερα, σύμφωνα με το Reuters, Ελλάδα και Ιταλία προσφέρουν αποδόσεις άνω του 4%, η Ισπανία κινείται γύρω στο 3,8%, η Πορτογαλία στο 3,7% και η Ιρλανδία περίπου στο 3,5%.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται λιγότερο στα απόλυτα επίπεδα των αποδόσεων και περισσότερο στη μεταβολή του σχετικού κινδύνου μέσα στην Ευρωζώνη.
Χώρες που πριν από δεκαπέντε χρόνια βρίσκονταν στο επίκεντρο των ανησυχιών για τη συνοχή του ευρώ εμφανίζονται πλέον να έχουν ενισχύσει τη θέση τους, ενώ οι επενδυτές στρέφουν μεγαλύτερη προσοχή σε παραδοσιακά ισχυρές οικονομίες.
Η Γερμανία και η Γαλλία στο νέο κάδρο
Το Reuters υπογραμμίζει ότι οι αποδόσεις των γερμανικών Bunds έχουν δεχθεί πιέσεις, με το 10ετές γερμανικό ομόλογο να φθάνει στο υψηλότερο επίπεδο από το 2011, ενώ στην αγορά έχουν αρχίσει να διατυπώνονται ερωτήματα γύρω από την αξιολόγηση ΑΑΑ της Γερμανίας.
Την ίδια στιγμή, οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων των πρώην PIIGS βρίσκονται πλέον χαμηλότερα από εκείνες της Γαλλίας, αποτυπώνοντας με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο πόσο έχει αλλάξει η αντίληψη των επενδυτών για τον δημοσιονομικό κίνδυνο στην Ευρωζώνη.
Για την Ελλάδα, η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η χώρα που βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης κρατικού χρέους έχει πλέον καταγράψει τη μεγαλύτερη βελτίωση αξιολόγησης μεταξύ των πρώην PIIGS, έχει μειώσει θεαματικά το χρέος της ως ποσοστό του ΑΕΠ και βρίσκεται κοντά στο να παραδώσει στην Ιταλία τον τίτλο της πλέον υπερχρεωμένης οικονομίας της Ευρωζώνης.
Δεκαπέντε χρόνια μετά, το επενδυτικό αφήγημα έχει αλλάξει δραματικά: οι πρώην «παρίες» της Ευρωζώνης έχουν μετατραπεί σε παραδείγματα δημοσιονομικής προσαρμογής και η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της ανατροπής.