Η Scope Ratings επισημαίνει ότι οι τέσσερις συστημικές ελληνικές τράπεζες – Εθνική Τράπεζα (BBB+/Stable), Alpha Bank (BBB/Stable), Eurobank και Τράπεζα Πειραιώς – παρουσίασαν ισχυρά αποτελέσματα κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους. Αναθεωρούμε ανοδικά τις εκτιμήσεις μας για τα καθαρά επιτοκιακά περιθώρια (NIM) κατά 10 μονάδες βάσης σε σχέση με το Greek Bank Outlook του Μαρτίου, καθώς τα υψηλότερα επιτόκια Euribor αναμένεται να αντισταθμίσουν τη συμπίεση των περιθωρίων στα νέα δάνεια. Παράλληλα, εκτιμούμε ότι τα έσοδα από προμήθειες θα αυξηθούν με ταχύτερο ρυθμό, χάρη στη δυναμική ανάπτυξη των προϊόντων διαχείρισης περιουσίας, ασφαλιστικής προστασίας και των υπηρεσιών transaction banking.
Ωστόσο, για το σύνολο του έτους αναμένουμε ελαφρώς υψηλότερο κόστος πιστωτικού κινδύνου, πάνω από τις 50 μονάδες βάσης, καθώς θεωρούμε πιθανό οι τράπεζες να υιοθετήσουν πιο συντηρητική πολιτική προβλέψεων, λόγω της αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και του λιγότερο προβλέψιμου μακροοικονομικού περιβάλλοντος. Η Τράπεζα Πειραιώς έχει ήδη αναβαθμίσει την εκτίμησή της για το κόστος κινδύνου στις περίπου 60 μονάδες βάσης, από 50 προηγουμένως, ενσωματώνοντας εν μέρει και την εφάπαξ επίπτωση που συνδέεται με τον νόμο Κατσέλη για τα προστατευόμενα στεγαστικά δάνεια.
Οι ευνοϊκές λειτουργικές συνθήκες εξακολουθούν να στηρίζουν τη ζήτηση για νέα δάνεια και να ενισχύουν την ποιότητα του ενεργητικού. Οι επιχειρηματικές επενδύσεις παραμένουν ισχυρές, ενώ ο τουρισμός οδεύει προς ακόμη μία χρονιά-ρεκόρ. Παράλληλα, η απορρόφηση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) οδηγεί τις δημόσιες επενδύσεις σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενώ η ανεργία συνεχίζει να υποχωρεί στα χαμηλότερα επίπεδα πολλών ετών. Η κυβέρνηση αξιοποιεί τα δημοσιονομικά αποθέματα που δημιούργησαν τα διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα, προκειμένου να περιορίσει τις επιπτώσεις του αυξημένου ενεργειακού κόστους σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, έχοντας ήδη διαθέσει 800 εκατ. ευρώ για τον σκοπό αυτό.
Οι τράπεζες κατέγραψαν συνεχιζόμενη αύξηση των χορηγήσεων κατά το δεύτερο τρίμηνο. Η Eurobank αναβάθμισε τον στόχο της για καθαρή πιστωτική επέκταση σε τουλάχιστον 4,5 δισ. ευρώ, από 3,8 δισ. ευρώ, ενώ τόσο η Alpha Bank όσο και η Τράπεζα Πειραιώς δήλωσαν ότι βρίσκονται σε τροχιά υπέρβασης των αντίστοιχων στόχων τους. Ο εταιρικός δανεισμός εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό μοχλό ανάπτυξης των ελληνικών τραπεζών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, τα δάνεια προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις αυξήθηκαν κατά 9,8% σε ετήσια βάση έως τον Ιούνιο του 2026, με τη ζήτηση να επικεντρώνεται σε έργα υποδομών, ενεργειακής μετάβασης, τουρισμού και ναυτιλίας.
Η ανοδική πορεία των εσόδων από προμήθειες συνεχίζεται αμείωτη, καθώς οι διοικήσεις επιδιώκουν μεγαλύτερη διαφοροποίηση των πηγών εσόδων πέραν του παραδοσιακού τραπεζικού δανεισμού. Αυτό αποτυπώνεται και στις πρόσφατες στρατηγικές κινήσεις: η Alpha Bank ενσωμάτωσε την AXIA σε μια ευρύτερη πλατφόρμα wholesale και investment banking, ενώ παράλληλα ενίσχυσε τη συνεργασία της με τη UniCredit. Η Εθνική Τράπεζα προχώρησε σε νέα συνεργασία bancassurance με την Allianz και σε σύμπραξη στον τομέα των ακινήτων με τη Dromeus Capital, ενώ η Πειραιώς και η Eurobank επένδυσαν πρόσφατα στις ασφαλιστικές εταιρείες Εθνική Ασφαλιστική και Eurolife, αντίστοιχα.
Υπό αυτές τις συνθήκες, εκτιμούμε ότι τα έσοδα από προμήθειες θα αντιστοιχούν περίπου στο 25% των βασικών λειτουργικών εσόδων το 2026, έναντι 23% το 2025. Παρά την πρόοδο αυτή, η συμμετοχή των προμηθειών στα συνολικά έσοδα εξακολουθεί να υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου, γεγονός που αφήνει σημαντικά περιθώρια περαιτέρω σύγκλισης.
Ισχυρή ποιότητα ενεργητικού και κεφαλαιακή επάρκεια
Οι τράπεζες εμφανίζονται ιδιαίτερα καθησυχαστικές ως προς την ποιότητα του ενεργητικού τους. Πέρα από ορισμένα στεγαστικά δάνεια, τα παλαιά μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα έχουν σε μεγάλο βαθμό αντιμετωπιστεί μέσω πωλήσεων και τιτλοποιήσεων. Οι δείκτες μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (NPEs) συνεχίζουν να υποχωρούν, κυμαινόμενοι μεταξύ 2,2% και 3,6% στο δεύτερο τρίμηνο, με υψηλά επίπεδα κάλυψης μέσω προβλέψεων.
Η οργανική δημιουργία κεφαλαίου έχει επιβραδυνθεί, καθώς η υψηλή κερδοφορία συνοδεύεται από ισχυρή πιστωτική επέκταση και αύξηση των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εικόνα αυτή επιβαρύνεται και από την κατανάλωση κεφαλαίων που συνδέεται με εξαγορές και συγχωνεύσεις. Μετά την εξαγορά της Εθνικής Ασφαλιστικής, η Τράπεζα Πειραιώς εμφανίζει σχετικά περιορισμένο κεφαλαιακό περιθώριο ασφαλείας, περίπου 2,6%, ενώ οι υπόλοιπες τρεις συστημικές τράπεζες διατηρούν πιο άνετα επίπεδα, με δείκτες MDA buffer μεταξύ 4,2% και 6,6%.
Παράλληλα, θετική εξέλιξη αποτελεί και η σταδιακή μείωση των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (Deferred Tax Credits - DTCs), οι οποίες σήμερα αντιστοιχούν κατά μέσο όρο στο 40% των κεφαλαίων CET1 των τεσσάρων τραπεζών. Εκτιμούμε ότι έως το 2030 το ποσοστό αυτό θα υποχωρήσει κάτω από το 20% για όλες τις συστημικές τράπεζες.
Ο εταιρικός δανεισμός απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση
Οι κυριότεροι κίνδυνοι για το θετικό μας σενάριο προέρχονται από την εντεινόμενη ανταγωνιστικότητα στον εταιρικό δανεισμό, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε πιο επιθετικές πρακτικές χρηματοδότησης και μεγαλύτερη συγκέντρωση κινδύνου στα χαρτοφυλάκια. Σημαντικό μέρος της σημερινής ζήτησης για νέα δάνεια συνδέεται με επενδυτικά έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, γεγονός που αυξάνει την έκθεση των τραπεζών σε περιορισμένο αριθμό μεγάλων επιχειρήσεων.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) εκτίμησε πρόσφατα ότι η συνολική έκθεση των τεσσάρων σημαντικών ελληνικών τραπεζών σε μεγάλες επιχειρήσεις αντιστοιχεί στο 122% των κεφαλαίων Tier 1, ακόμη και μετά την ενσωμάτωση παραγόντων μείωσης του κινδύνου. Ενδείξεις αυξημένης συγκέντρωσης εμφανίστηκαν και κατά το δεύτερο τρίμηνο, όταν περιορισμένος αριθμός μεγάλων εταιρικών συναλλαγών εξήγησε μεγάλο μέρος της αύξησης των καταθέσεων πελατών, οι οποίες ενισχύθηκαν κατά 4,8% σε τριμηνιαία βάση.
Σταθερές προοπτικές αξιολόγησης
Οι σταθερές προοπτικές (Stable Outlook) που διατηρούμε για την Εθνική Τράπεζα και την Alpha Bank αντικατοπτρίζουν την εκτίμησή μας ότι οι θετικοί παράγοντες που προκύπτουν από τη συνεχιζόμενη βελτίωση των θεμελιωδών οικονομικών μεγεθών εξισορροπούνται, προς το παρόν, από τους κινδύνους που συνδέονται με την ταχεία πιστωτική επέκταση και την αυξημένη μακροοικονομική αβεβαιότητα.