Η ενεργειακή μετάβαση αποδείχθηκε ένας από τους μεγαλύτερους αποδέκτες των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς μέχρι σήμερα έχουν διοχετευθεί στην αγορά περίπου 3,3 δισ. ευρώ για έργα, επενδύσεις και προγράμματα που αφορούν νοικοκυριά, επιχειρήσεις και ενεργειακές υποδομές. Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν ήδη ωφελήσει περισσότερους από 180.000 πολίτες και επιχειρήσεις, ενώ η ανακατανομή μέρους των διαθέσιμων πόρων έγινε με στόχο να ενισχυθούν οι δράσεις που συγκέντρωσαν τη μεγαλύτερη ζήτηση.
Η μεταφορά κονδυλίων πραγματοποιήθηκε προκειμένου να αξιοποιηθούν στο μέγιστο οι διαθέσιμοι πόροι πριν από την ολοκλήρωση του προγράμματος, με έμφαση κυρίως στις παρεμβάσεις ενεργειακής εξοικονόμησης, όπου το ενδιαφέρον των δικαιούχων ξεπέρασε τις αρχικές εκτιμήσεις.
Επενδύσεις σε τρεις βασικούς άξονες
Από το σύνολο των περίπου 18 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης, σχεδόν το ένα έκτο κατευθύνθηκε στον ενεργειακό τομέα. Οι χρηματοδοτήσεις οργανώθηκαν γύρω από τρεις βασικούς πυλώνες: την εξοικονόμηση ενέργειας, την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών και ενεργειακών δικτύων, καθώς και τις επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος.
Η στρατηγική αυτή είχε ως στόχο όχι μόνο τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης, αλλά και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, τη θωράκιση του ενεργειακού συστήματος και την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης.
Μεγάλη συμμετοχή στα προγράμματα εξοικονόμησης
Το μεγαλύτερο μέρος των πόρων κατευθύνθηκε σε δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 1,5 δισ. ευρώ. Στα προγράμματα «Εξοικονομώ» όλων των κύκλων, αλλά και στο «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους», έχουν ήδη ενταχθεί περισσότεροι από 90.000 δικαιούχοι.
Παράλληλα, ακόμη περίπου 90.000 νοικοκυριά αξιοποίησαν τα προγράμματα επιδότησης για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, επιλέγοντας τεχνολογίες που μειώνουν την κατανάλωση ενέργειας και το κόστος λειτουργίας των κατοικιών.
Στις επιχειρήσεις, περίπου 1.000 εταιρείες συμμετείχαν σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης και αντικατάστασης εξοπλισμού, με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους και τη βελτίωση της αποδοτικότητάς τους.
Ωστόσο, δεν κινήθηκαν όλα τα προγράμματα με τον ίδιο ρυθμό. Ορισμένες δράσεις που απευθύνονταν κυρίως στον επιχειρηματικό κόσμο δεν εμφάνισαν την αναμενόμενη απορρόφηση, με αποτέλεσμα μέρος των διαθέσιμων κονδυλίων να μεταφερθεί σε προγράμματα που παρουσίασαν ιδιαίτερα αυξημένη ζήτηση, όπως οι ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών και οι επιδοτήσεις για αντλίες θερμότητας.
Χρηματοδότηση ΑΠΕ και ενεργειακών δικτύων
Άλλο ένα σημαντικό τμήμα των πόρων, επίσης περίπου 1,5 δισ. ευρώ, κατευθύνθηκε στην ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, των έργων αποθήκευσης και των ηλεκτρικών δικτύων.
Στις παρεμβάσεις που χρηματοδοτήθηκαν περιλαμβάνονται η ενίσχυση του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ, τα προγράμματα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σε κατοικίες και αγροτικές εκμεταλλεύσεις, η συμμετοχή στην κεφαλαιακή ενίσχυση του ΑΔΜΗΕ, καθώς και έργα αναβάθμισης των δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι συγκεκριμένες επενδύσεις κρίνονται ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς η συνεχής αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ προϋποθέτει ισχυρότερα και πιο ευέλικτα ηλεκτρικά δίκτυα, ικανά να υποστηρίξουν το νέο ενεργειακό μοντέλο.
Έμφαση στην καινοτομία και τις νέες τεχνολογίες
Ο τρίτος πυλώνας αφορά έργα καινοτομίας, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 400 εκατ. ευρώ. Σε αυτόν εντάσσονται επενδύσεις που σχετίζονται με την παραγωγή πράσινου υδρογόνου, έργα δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα, όπως το έργο στον Πρίνο, αλλά και πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη πράσινων βιομηχανικών προϊόντων.
Οι επενδύσεις αυτές θεωρούνται στρατηγικής σημασίας, καθώς στοχεύουν στη δημιουργία νέων παραγωγικών δραστηριοτήτων, στην ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και στην αξιοποίηση τεχνολογιών που αναμένεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Με την ολοκλήρωση του προγράμματος του Ταμείου Ανάκαμψης, ο ενεργειακός τομέας αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς μοχλούς επενδύσεων της ελληνικής οικονομίας, καθώς οι πόροι αξιοποιήθηκαν τόσο για τη μείωση του ενεργειακού κόστους νοικοκυριών και επιχειρήσεων όσο και για τη δημιουργία των υποδομών που θα στηρίξουν το νέο ενεργειακό μοντέλο της χώρας τα επόμενα χρόνια.