Η κυβέρνηση προχωρά στον σχεδιασμό μιας από τις σημαντικότερες φορολογικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, καθώς δρομολογεί τη σταδιακή κατάργηση του τεκμαρτού τρόπου φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών και των αυτοαπασχολούμενων. Οι τελικές ανακοινώσεις αναμένεται να γίνουν από τον πρωθυπουργό στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, με το σχέδιο να προβλέπει μεταβατική περίοδο δύο ετών, ώστε η αλλαγή να πραγματοποιηθεί χωρίς δημοσιονομικούς κραδασμούς.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του οικονομικού επιτελείου, η πρώτη φάση θα εφαρμοστεί στα εισοδήματα του 2026 που θα δηλωθούν το 2027 και θα περιλαμβάνει σημαντικές διορθώσεις στο υφιστάμενο σύστημα τεκμηρίων. Η δεύτερη και καθοριστική φάση προβλέπει την πλήρη κατάργηση του τεκμαρτού συστήματος από το 2028, όταν η φορολογική διοίκηση εκτιμά ότι θα διαθέτει πλέον τα αναγκαία ψηφιακά εργαλεία για τον αποτελεσματικό εντοπισμό της φοροδιαφυγής.
Το πρώτο πακέτο μέτρων αναμένεται να εστιάσει στη μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων για εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες που θεωρείται ότι επιβαρύνονται δυσανάλογα από το σημερινό καθεστώς. Στο τραπέζι βρίσκονται η διεύρυνση των εκπτώσεων στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, η επέκταση των απαλλαγών σε περισσότερες κατηγορίες επαγγελματιών και η αναθεώρηση των συντελεστών προσαύξησης, οι οποίοι αυξάνονται ανάλογα με τα χρόνια δραστηριότητας, τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία.
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει επίσης τη διεύρυνση των κοινωνικών εξαιρέσεων, με στόχο την ελάφρυνση επαγγελματιών που διαθέτουν περιορισμένη φοροδοτική ικανότητα. Στο υφιστάμενο καθεστώς ήδη προβλέπονται μειώσεις ή απαλλαγές για άτομα με αναπηρία, νέους επαγγελματίες, πολύτεκνους, μονογονεϊκές οικογένειες, κατοίκους μικρών νησιών και ορεινών περιοχών, καθώς και ειδικές κατηγορίες επαγγελματιών. Η κυβέρνηση εξετάζει την επέκταση των ευεργετικών αυτών ρυθμίσεων σε ακόμη περισσότερους δικαιούχους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη μείωση ή ακόμη και στην κατάργηση των προσαυξήσεων που επιβάλλονται σήμερα λόγω πολυετούς άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας. Οι συγκεκριμένες επιβαρύνσεις θεωρείται ότι σε αρκετές περιπτώσεις οδηγούν σε τεκμαρτά εισοδήματα που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική οικονομική κατάσταση των επαγγελματιών, γεγονός που η κυβέρνηση επιδιώκει να διορθώσει.
Η οριστική κατάργηση των τεκμηρίων συνδέεται άμεσα με την πλήρη ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης. Η ΑΑΔΕ φιλοδοξεί να βασίζει πλέον τους ελέγχους όχι σε τεκμαρτές εκτιμήσεις αλλά στα πραγματικά δεδομένα που θα προκύπτουν από το myDATA, τη διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, το σύστημα IRIS, την ηλεκτρονική τιμολόγηση, το ψηφιακό δελτίο αποστολής, το ψηφιακό πελατολόγιο και την αξιοποίηση εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης για τη διασταύρωση στοιχείων και τον εντοπισμό περιπτώσεων φοροδιαφυγής.
Στόχος της κυβέρνησης είναι μέχρι το 2028 να έχει διαμορφωθεί ένα νέο φορολογικό μοντέλο, το οποίο θα στηρίζεται στην πραγματική οικονομική δραστηριότητα και όχι σε τεκμαρτές παραδοχές. Παράλληλα, εκτιμάται ότι η περαιτέρω μείωση της φοροδιαφυγής και του κενού ΦΠΑ θα δημιουργήσει μόνιμο δημοσιονομικό χώρο, επιτρέποντας την κατάργηση του υφιστάμενου συστήματος χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η εκτέλεση του προϋπολογισμού.
Οι αλλαγές στα τεκμήρια αναμένεται να αποτελέσουν έναν από τους βασικούς άξονες του πακέτου φορολογικών ελαφρύνσεων της ΔΕΘ, μαζί με παρεμβάσεις στη φορολογική κλίμακα και στους φορολογικούς συντελεστές. Εφόσον ο σχεδιασμός υλοποιηθεί, περισσότεροι από 670.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι αναμένεται να ωφεληθούν, με τελικό στόχο την αντικατάσταση των τεκμηρίων από ένα σύγχρονο, πλήρως ψηφιακό σύστημα φορολογικού ελέγχου, το οποίο θα βασίζεται στα πραγματικά εισοδήματα και στις ηλεκτρονικές συναλλαγές.