Μια παράβαση μέσα στο αυτοκίνητο δεν αφορά πάντοτε αποκλειστικά εκείνον που την πραγματοποιεί. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η συμπεριφορά του συνοδηγού μπορεί να δημιουργήσει συνέπειες και για τον οδηγό, ακόμη κι αν ο τελευταίος δεν έχει παραβιάσει ο ίδιος κάποιον κανόνα οδήγησης.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον με το νέο πλαίσιο του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, καθώς η ευθύνη για την ασφαλή μετακίνηση δεν περιορίζεται μόνο στην ταχύτητα, στην τήρηση των σημάτων ή στη χρήση κινητού τηλεφώνου. Αφορά επίσης την ασφάλεια των επιβατών και την τήρηση συγκεκριμένων υποχρεώσεων μέσα στο όχημα.
Το βασικό ερώτημα για χιλιάδες οδηγούς είναι απλό: Πότε μπορεί να βεβαιωθεί παράβαση και στον οδηγό για κάτι που έκανε ή παρέλειψε να κάνει ο συνοδηγός;
Όταν ο συνοδηγός δεν φορά ζώνη ασφαλείας
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση αφορά τη μη χρήση ζώνης ασφαλείας. Ο νέος ΚΟΚ προβλέπει ότι όλοι οι επιβάτες αυτοκινήτου οφείλουν να χρησιμοποιούν ζώνη, ανεξάρτητα από το αν κάθονται στο μπροστινό ή στο πίσω κάθισμα.
Εάν ο συνοδηγός δεν φορά ζώνη, αντιμετωπίζει πρόστιμο 150 ευρώ. Παράλληλα, ο οδηγός έχει αυτοτελή υποχρέωση να ελέγχει ότι οι συνεπιβάτες του χρησιμοποιούν τα προβλεπόμενα μέσα προστασίας. Επομένως, μπορεί να του βεβαιωθεί επίσης πρόστιμο 150 ευρώ, ακόμη και αν ο ίδιος φορά κανονικά τη ζώνη του.
Αυτό σημαίνει ότι σε έναν τροχονομικό έλεγχο μπορούν να προκύψουν δύο ξεχωριστές παραβάσεις για το ίδιο περιστατικό. Το πρόστιμο του συνοδηγού δεν μεταφέρεται στον οδηγό· ο καθένας τιμωρείται για τη δική του υποχρέωση που δεν τηρήθηκε.
Η διάκριση έχει σημασία, καθώς αρκετοί οδηγοί θεωρούν ότι η χρήση ζώνης από έναν ενήλικο επιβάτη αποτελεί αποκλειστικά προσωπική του ευθύνη. Ο νόμος, ωστόσο, προβλέπει υποχρέωση ελέγχου και για τον οδηγό.
Τι ισχύει όταν ο συνεπιβάτης δεν φορά κράνος
Αντίστοιχη υποχρέωση προβλέπεται για τις μοτοσικλέτες. Ο συνεπιβάτης πρέπει να φορά εγκεκριμένο προστατευτικό κράνος, σωστά δεμένο, ενώ ο οδηγός οφείλει να μεριμνά για την τήρηση του κανόνα.
Για τον συνεπιβάτη χωρίς κράνος προβλέπεται πρόστιμο 350 ευρώ. Ο οδηγός μπορεί επίσης να αντιμετωπίσει πρόστιμο 350 ευρώ και προβλεπόμενα διοικητικά μέτρα, ακόμη και εάν ο ίδιος φορά κράνος. Επομένως, η συνολική οικονομική επιβάρυνση μπορεί να φτάσει τα 700 ευρώ.
Ιδιαίτερη προσοχή όταν μεταφέρονται παιδιά
Ακόμη αυστηρότερη αντιμετώπιση προβλέπεται για τη μεταφορά παιδιών χωρίς τα κατάλληλα συστήματα συγκράτησης. Η χρήση παιδικού καθίσματος ή άλλου εγκεκριμένου συστήματος, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του παιδιού, δεν αποτελεί προαιρετική επιλογή.
Η μη χρήση κατάλληλου συστήματος συγκράτησης κατατάσσεται στην κατηγορία Ε3-Β, με πρόστιμο 350 ευρώ και προβλεπόμενη αφαίρεση της άδειας οδήγησης και των στοιχείων κυκλοφορίας για 30 ημέρες.
Ο οδηγός πρέπει επομένως να βεβαιώνεται πριν ξεκινήσει ότι το παιδί μεταφέρεται με ασφάλεια και ότι το κάθισμα ή το σύστημα συγκράτησης χρησιμοποιείται σωστά.
Δεν ευθύνεται ο οδηγός για κάθε πράξη του συνοδηγού
Η υποχρέωση μέριμνας δεν σημαίνει ότι ο οδηγός τιμωρείται αυτόματα για οποιαδήποτε παράνομη συμπεριφορά ενός επιβάτη. Για να του επιβληθεί πρόστιμο πρέπει να υπάρχει συγκεκριμένη διάταξη που θεμελιώνει δική του ευθύνη.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο χρειάζεται να διακρίνουμε τις παραβάσεις που αφορούν αποκλειστικά τον επιβάτη από εκείνες για τις οποίες ο ΚΟΚ προβλέπει παράλληλες υποχρεώσεις.
Τι πρέπει να κάνει ο οδηγός πριν ξεκινήσει
Ο πιο απλός τρόπος αποφυγής προστίμων είναι ο έλεγχος πριν από την αναχώρηση. Ο οδηγός πρέπει να διαπιστώνει ότι ο συνοδηγός και οι υπόλοιποι επιβάτες φορούν ζώνη, ότι τα παιδιά μεταφέρονται με κατάλληλα συστήματα συγκράτησης και ότι σε περίπτωση δικύκλου χρησιμοποιείται σωστά το κράνος.
Το σημαντικότερο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η οικονομική επιβάρυνση. Η ζώνη ασφαλείας, το κράνος και τα παιδικά καθίσματα αποτελούν βασικά μέσα προστασίας σε περίπτωση τροχαίου ατυχήματος. Ο νέος ΚΟΚ ενισχύει την αρχή ότι η ασφάλεια των επιβατών είναι κοινή υποχρέωση, με συγκεκριμένες ευθύνες για τον οδηγό.