Χωρίς συγκεκριμένες συμφωνίες για τον πυρηνικό αφοπλισμό ή τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά με κοινές διακηρύξεις για την ανάγκη συνεργασίας των μεγάλων δυνάμεων, ολοκληρώθηκε η ιστορική τριμερής συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Σι Τζινπίνγκ και του Βλαντιμίρ Πούτιν στη Σενζέν της Κίνας. Η πρώτη συνάντηση αυτού του είδους μεταξύ των ηγετών των τριών χωρών πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής APEC, με τις συνομιλίες να διαρκούν περίπου 90 λεπτά και να έχουν κυρίως διπλωματικό και συμβολικό χαρακτήρα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε την τριμερή συνάντηση εξέλιξη που «πραγματικά γράφει ιστορία», υπογραμμίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα έχουν ιδιαίτερη ευθύνη για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και τον περιορισμό των πυρηνικών εξοπλισμών.
«Ως οι τρεις μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις στον κόσμο, με μεγάλη διαφορά, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα βρίσκονται σε μοναδική θέση για να συζητήσουν πώς θα μειωθεί ο αριθμός των πυρηνικών όπλων στη Γη και πώς θα περιοριστεί ο κίνδυνος να χρησιμοποιηθούν ποτέ αυτά τα όπλα», δήλωσε ο Τραμπ κατά την έναρξη των συνομιλιών.
Ο ίδιος χαρακτήρισε την καταστροφική ισχύ των πυρηνικών όπλων «απίστευτη» και «αδιανόητη», αναγνωρίζοντας ότι η μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων αποτελεί εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία. Παράλληλα, επανέλαβε τη θέση του ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Αναφερόμενος στην επιλογή του να συναντηθεί με τους ηγέτες της Κίνας και της Ρωσίας, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η απευθείας επικοινωνία είναι απαραίτητη ακόμη και μεταξύ χωρών με σοβαρές διαφωνίες. «Πολύ συχνά, οι ηγέτες του παρελθόντος απέφευγαν να συνομιλούν με χώρες με τις οποίες είχαν διαφωνίες. Εμείς πιστεύουμε το αντίθετο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «καμία ειρήνη δεν επιτεύχθηκε ποτέ με την απόρριψη ευκαιριών για διάλογο».
Σι Τζινπίνγκ: Τέσσερις αρχές για τη συνεργασία των μεγάλων δυνάμεων
Ο Κινέζος πρόεδρος χαρακτήρισε τη συνάντηση «πρωτοποριακή», τονίζοντας ότι οι τρεις χώρες οφείλουν να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων και να αποτελέσουν παράδειγμα για τη διεθνή κοινότητα.
Σύμφωνα με το κινεζικό κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο CCTV, ο Σι παρουσίασε πρόταση τεσσάρων σημείων για τις σχέσεις των μεγάλων δυνάμεων, με βασικές αρχές τον αμοιβαίο σεβασμό, την ειρηνική συνύπαρξη, τη συνεργασία με αμοιβαίο όφελος και τη διατήρηση του διαλόγου και της επικοινωνίας.
«Χωρίς επικοινωνία, η καχυποψία θα εξαπλωθεί και μικρές τριβές θα μπορούσαν να κλιμακωθούν σε μεγάλες συγκρούσεις», προειδοποίησε ο Κινέζος πρόεδρος, υπογραμμίζοντας ότι οι καλές σχέσεις μεταξύ μεγάλων κρατών δεν αποτελούν επιλογή, αλλά αναγκαιότητα.
Αναφερόμενος στα πυρηνικά όπλα, τάχθηκε υπέρ της πλήρους απαγόρευσης και καταστροφής τους, επισημαίνοντας ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να έχει νικητή και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί.
Ο Σι αναφέρθηκε επίσης στη στρατηγική συνεργασία της Κίνας με τη Ρωσία και στην ανάγκη διατήρησης σταθερών και εποικοδομητικών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πούτιν: Συνεργασία για την παγκόσμια σταθερότητα
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, υπογραμμίζοντας ότι η Μόσχα, η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο έχουν κοινή ευθύνη για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης.
Ο Πούτιν υποστήριξε ότι η εποικοδομητική συνεργασία των τριών χωρών μπορεί να ενισχύσει την παγκόσμια σταθερότητα, προτείνοντας να εξεταστούν ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας, περιφερειακών συγκρούσεων και διεθνών γεωπολιτικών εξελίξεων, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ουκρανικό ζήτημα βρέθηκε στην ατζέντα και του Αμερικανού προέδρου, χωρίς ωστόσο να ανακοινωθεί κάποια συγκεκριμένη ειρηνευτική πρωτοβουλία ή συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Τι κέρδισαν οι τρεις ηγέτες από τη συνάντηση
Πέρα από τις επίσημες τοποθετήσεις, η τριμερής συνάντηση είχε ιδιαίτερη διπλωματική σημασία για τους συμμετέχοντες, αν και τα οφέλη διαφοροποιούνται για κάθε πλευρά.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η συνάντηση αποτέλεσε ευκαιρία να παρουσιάσει την επιλογή του απευθείας διαλόγου με τη Μόσχα και το Πεκίνο ως διαφορετική προσέγγιση στην αμερικανική εξωτερική πολιτική. Η συζήτηση για τη μείωση των πυρηνικών όπλων επέτρεψε στον Αμερικανό πρόεδρο να αναδείξει ένα ζήτημα παγκόσμιας ασφάλειας, χωρίς όμως να εξασφαλίσει συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Για τον Σι Τζινπίνγκ, η διοργάνωση της συνάντησης ενίσχυσε το διεθνές διπλωματικό κύρος της Κίνας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών, το Πεκίνο πέτυχε να φιλοξενήσει μια συνάντηση υψηλού συμβολισμού, με τη συμμετοχή των ηγετών των ΗΠΑ και της Ρωσίας, χωρίς να αναλάβει δεσμεύσεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν τα περιθώρια κινήσεών του, όπως η υιοθέτηση συγκεκριμένου ειρηνευτικού σχεδίου για την Ουκρανία ή η συμμετοχή σε δεσμευτική συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών.
Για τον Βλαντιμίρ Πούτιν, η παρουσία στο ίδιο τραπέζι με τους προέδρους των ΗΠΑ και της Κίνας εκτιμάται ότι αποτέλεσε σημαντικό διπλωματικό όφελος. Όπως επισημαίνουν οι New York Times, η συνάντηση τοποθέτησε τον Ρώσο πρόεδρο στο ίδιο επίπεδο διεθνούς εκπροσώπησης με τους δύο ηγέτες, παρά το γεγονός ότι η Ρωσία υπολείπεται σημαντικά των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας σε οικονομική ισχύ, διατηρώντας ωστόσο ένα από τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια παγκοσμίως.
Οι συγκρίσεις με τη Γιάλτα και οι ουσιαστικές διαφορές
Η συνάντηση των τριών ηγετών προκάλεσε συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, στην οποία συμμετείχαν ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Ιωσήφ Στάλιν και ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, λίγο πριν από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ωστόσο, οι διαφορές είναι ουσιαστικές. Η ιστορική διάσκεψη της Γιάλτας περιλάμβανε οκτώ ημέρες διαβουλεύσεων, κατά τις οποίες εξετάστηκαν κρίσιμα ζητήματα για τη μεταπολεμική διεθνή τάξη.
Αντίθετα, η συνάντηση στη Σενζέν περιορίστηκε σε περίπου μιάμιση ώρα, χωρίς να έχει προηγηθεί η εκτεταμένη διπλωματική προετοιμασία που απαιτείται για την επίτευξη σημαντικών διεθνών συμφωνιών.
Χωρίς συμφωνίες – Το ερώτημα της επόμενης ημέρας
Παρά τις κοινές αναφορές στην ειρήνη και τη διεθνή σταθερότητα, οι συνομιλίες δεν οδήγησαν σε συγκεκριμένη συμφωνία για τη μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων, ούτε σε ουσιαστική πρόοδο για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Η περιορισμένη διάρκεια της συνάντησης και η απουσία προπαρασκευαστικών διαπραγματεύσεων καθιστούσαν δύσκολη την επίτευξη δεσμευτικών αποφάσεων για τόσο σύνθετα ζητήματα.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι εάν οι τρεις ηγέτες θα δώσουν εντολή στις διπλωματικές τους υπηρεσίες να συνεχίσουν τις επαφές, με στόχο τη διαμόρφωση συγκεκριμένων προτάσεων για τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών, την αποκλιμάκωση των διεθνών εντάσεων και τη διαχείριση του ουκρανικού ζητήματος.
Η συνάντηση είχε προηγηθεί από γεύμα εργασίας μεταξύ Τραμπ και Σι, ενώ οι τρεις ηγέτες είχαν βρεθεί μαζί και το προηγούμενο βράδυ, κατά την επίσημη δεξίωση της Συνόδου APEC.
Η ιστορική σημασία της τριμερούς συνάντησης δεν συνοδεύτηκε, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, από αντίστοιχα ουσιαστικά αποτελέσματα. Η Ουάσιγκτον ανέδειξε την πρωτοβουλία του απευθείας διαλόγου, το Πεκίνο ενίσχυσε τον ρόλο του ως οικοδεσπότης μιας συνάντησης παγκόσμιας σημασίας και η Μόσχα εξασφάλισε διπλωματική παρουσία στο ανώτατο επίπεδο.
Το εάν αυτή η πρώτη επαφή θα αποτελέσει την αφετηρία μιας νέας διαδικασίας συνεννόησης μεταξύ των τριών πυρηνικών δυνάμεων ή θα παραμείνει μια συνάντηση υψηλού συμβολισμού θα εξαρτηθεί από τις επόμενες διπλωματικές κινήσεις και, κυρίως, από την προθυμία των τριών πλευρών να μετατρέψουν τις δημόσιες διακηρύξεις σε συγκεκριμένες συμφωνίες.

