Μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες της νεότερης ελληνικής ιστορίας είναι η 3η Σεπτεμβρίου 1843, όταν στρατός και πολίτες συγκεντρώθηκαν έξω από τα Ανάκτορα στην Αθήνα και απαίτησαν από τον βασιλιά Όθωνα την παραχώρηση Συντάγματος. Η εξέγερση έβαλε τέλος στην περίοδο της απόλυτης μοναρχίας και άνοιξε τον δρόμο για τη συνταγματική οργάνωση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.Κεντρικά πρόσωπα των γεγονότων ήταν ο αγωνιστής της Επανάστασης του 1821 Ιωάννης Μακρυγιάννης και ο συνταγματάρχης Δημήτριος Καλλέργης, ο οποίος τέθηκε επικεφαλής της στρατιωτικής κινητοποίησης.
Η οικονομική κρίση πίσω από την εξέγερση
Το πολιτικό αίτημα για Σύνταγμα συνέπεσε με μια ιδιαίτερα δύσκολη οικονομική περίοδο. Η Ελλάδα αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα στην εξυπηρέτηση των δανειακών υποχρεώσεών της και είχε ζητήσει νέο δάνειο από τις Προστάτιδες Δυνάμεις.Η οικονομική πίεση οδήγησε την κυβέρνηση σε περικοπές κρατικών δαπανών και μισθών, απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων και περιορισμό της κρατικής λειτουργίας, ενισχύοντας την κοινωνική δυσαρέσκεια. Παράλληλα, μεγάλο μέρος των αγωνιστών του 1821 και πολιτικών παραγόντων αισθανόταν παραγκωνισμένο από τη βαυαρική διοίκηση.
«Ζήτω το Σύνταγμα»
Τη νύχτα της 2ας προς την 3η Σεπτεμβρίου 1843, η φρουρά της Αθήνας κινητοποιήθηκε υπό τον Καλλέργη και κατευθύνθηκε προς τα Ανάκτορα, όπου βρίσκεται σήμερα η Βουλή των Ελλήνων. Πολίτες συγκεντρώθηκαν μαζί με τον στρατό απαιτώντας την παραχώρηση Συντάγματος.Μπροστά στην πίεση, ο Όθωνας υποχρεώθηκε τελικά να αποδεχθεί το αίτημα και να προκηρύξει εκλογές για τη σύγκληση Εθνικής Συνέλευσης.
Η Εθνοσυνέλευση που ακολούθησε ψήφισε το Σύνταγμα του 1844, με το οποίο καθιερώθηκε η συνταγματική μοναρχία. Η νομοθετική εξουσία ασκούνταν από τον βασιλιά, τη Γερουσία και τη Βουλή, ενώ προβλέφθηκαν και σημαντικές συνταγματικές εγγυήσεις.
Η ιστορική σημασία της εξέγερσης αποτυπώνεται ακόμη και σήμερα στην Αθήνα: η πλατεία μπροστά από τα τότε Ανάκτορα πήρε το όνομα Πλατεία Συντάγματος, θυμίζοντας το αίτημα που κυριάρχησε εκείνη τη νύχτα.