Νέο τοπίο για την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων στην ελληνική οικονομία δημιουργεί το ειδικό καθεστώς κινήτρων για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις, το οποίο εγκρίθηκε από τη Βουλή και εισάγει ένα ενιαίο πλαίσιο αξιολόγησης, αδειοδότησης και υποστήριξης επενδυτικών σχεδίων που χρηματοδοτούνται από μη εγχώρια κεφάλαια. Το νέο σύστημα απευθύνεται σε επενδύσεις σημαντικού μεγέθους και προβλέπει, μεταξύ άλλων, φορολογικές απαλλαγές, ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης και πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία.
Το βασικό στοιχείο του νέου πλαισίου είναι ότι επιχειρεί να συνδέσει τα κίνητρα όχι απλώς με την εισροή κεφαλαίων από το εξωτερικό αλλά με συγκεκριμένες παραγωγικές επενδύσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται σχέδια που μπορούν να συμβάλουν στην αύξηση της παραγωγικότητας, στην εξωστρέφεια, στην τεχνολογική αναβάθμιση και στη δημιουργία θέσεων εργασίας, ενώ παράλληλα προβλέπονται διαδικασίες αξιολόγησης και παρακολούθησης της υλοποίησής τους.
Επενδύσεις από 10 έως 50 εκατ. ευρώ
Το ειδικό καθεστώς αφορά επενδυτικά σχέδια ύψους 10 έως 50 εκατ. ευρώ, τα οποία χρηματοδοτούνται από μη εγχώρια κεφάλαια. Το ανώτατο ύψος ενίσχυσης μπορεί να φτάσει έως τα 20 εκατ. ευρώ ανά επενδυτικό σχέδιο, με συγκεκριμένα όρια και προϋποθέσεις που θα εξειδικεύονται κατά την εφαρμογή του συστήματος.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένα ειδικό κανάλι για μεγαλύτερες ξένες παραγωγικές επενδύσεις, διαφορετικό από τα γενικότερα εργαλεία του αναπτυξιακού νόμου. Το ενδιαφέρον για την αγορά βρίσκεται κυρίως στο γεγονός ότι η υποστήριξη δεν περιορίζεται σε ένα μόνο φορολογικό κίνητρο, αλλά συνδυάζεται με διαδικασίες αδειοδότησης και χρηματοδότησης, ώστε να περιοριστούν ορισμένα από τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν μεγάλες επενδύσεις κατά την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα.
Φορολογικές απαλλαγές αντί άμεσων επιχορηγήσεων
Βασικό κίνητρο αποτελεί η φορολογική απαλλαγή, ενώ το καθεστώς δεν στηρίζεται σε άμεσες χρηματικές επιχορηγήσεις προς τους επενδυτές. Η φιλοσοφία του πλαισίου είναι να δημιουργηθούν ευνοϊκότερες συνθήκες για την πραγματοποίηση επενδύσεων, χωρίς η ενίσχυση να έχει αποκλειστικά τη μορφή άμεσης κρατικής χρηματοδότησης.
Παράλληλα προβλέπονται χρηματοδοτικά εργαλεία, μεταξύ των οποίων μπορούν να περιλαμβάνονται δάνεια με την υποστήριξη της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Έτσι, ένα μεγάλο επενδυτικό σχέδιο μπορεί να συνδυάζει ιδιωτικά κεφάλαια από το εξωτερικό με διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει το νέο πλαίσιο.
Αδειοδοτήσεις με στόχο τους δύο μήνες
Ιδιαίτερη σημασία για τις επιχειρήσεις έχει η πρόβλεψη για επιτάχυνση της αδειοδοτικής διαδικασίας. Το νέο καθεστώς προβλέπει διαδικασίες έκδοσης των απαιτούμενων εγκρίσεων και αδειών με στόχο την ολοκλήρωσή τους εντός δύο μηνών, περιορίζοντας τον χρόνο που απαιτείται για την έναρξη μιας μεγάλης επένδυσης.
Οι καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις αποτελούν διαχρονικά έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων. Για έναν ξένο επενδυτή, η δυνατότητα να γνωρίζει εκ των προτέρων ένα σαφέστερο χρονοδιάγραμμα μπορεί να αποτελέσει σημαντικό στοιχείο στον σχεδιασμό της επένδυσης, καθώς επηρεάζει τόσο το συνολικό κόστος όσο και τον χρόνο έναρξης της παραγωγικής δραστηριότητας.
Ετήσια προκήρυξη του καθεστώτος
Το νέο σύστημα δεν θα λειτουργεί ως μια μόνιμα ανοικτή διαδικασία χωρίς συγκεκριμένα χρονικά όρια. Προβλέπεται ότι το Καθεστώς Άμεσων Ξένων Επενδύσεων θα προκηρύσσεται μία φορά τον χρόνο με απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης. Μέσω της ετήσιας προκήρυξης θα καθορίζονται οι προθεσμίες, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, οι προϋποθέσεις υπαγωγής και οι λεπτομέρειες των διαθέσιμων ενισχύσεων.
Η συγκεκριμένη δομή επιτρέπει στο πρόγραμμα να προσαρμόζεται στις εκάστοτε οικονομικές συνθήκες και στις αναπτυξιακές προτεραιότητες. Επιχειρήσεις και επενδυτικά σχήματα που εξετάζουν την εγκατάσταση ή την επέκτασή τους στην Ελλάδα θα πρέπει επομένως να παρακολουθούν τις ετήσιες προκηρύξεις, καθώς εκεί θα εξειδικεύονται οι όροι που θα ισχύουν για κάθε κύκλο.
Πού θέλει να κατευθύνει τα ξένα κεφάλαια η Ελλάδα
Το νέο πλαίσιο δίνει έμφαση σε επενδύσεις που μπορούν να έχουν παραγωγικό αποτύπωμα και όχι απλώς στην εισροή κεφαλαίων. Στους στόχους περιλαμβάνονται η ενίσχυση της παραγωγικής βάσης, η αύξηση της ανταγωνιστικότητας, η μεταφορά τεχνογνωσίας, η εξωστρέφεια και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η συζήτηση γύρω από τις ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα μετατοπίζεται σταδιακά από το συνολικό ύψος των κεφαλαίων προς την ποιότητα και τη σύνθεσή τους. Επενδύσεις σε παραγωγή, τεχνολογία, βιομηχανία, logistics και άλλους κλάδους μπορούν να έχουν διαφορετικό μακροπρόθεσμο αποτύπωμα από τοποθετήσεις που περιορίζονται στην αγορά υφιστάμενων περιουσιακών στοιχείων.
Έλεγχοι και παρακολούθηση των επενδύσεων
Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται και από διαδικασίες αξιολόγησης, έγκρισης και παρακολούθησης των επενδυτικών σχεδίων. Το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος έχει χαρακτηρίσει το νέο καθεστώς βήμα στρατηγικής σημασίας, σημειώνοντας ταυτόχρονα ότι η αποτελεσματικότητά του θα κριθεί στην εφαρμογή, στους ελέγχους και στην ταχύτητα λήψης των αποφάσεων.
Κατά την κοινοβουλευτική συζήτηση διατυπώθηκαν επίσης ενστάσεις από κόμματα της αντιπολίτευσης σχετικά με πτυχές του πλαισίου και τους μηχανισμούς ελέγχου. Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε με τις ψήφους της Νέας Δημοκρατίας, ενώ το ΠΑΣΟΚ δήλωσε «παρών» επί της αρχής και τα υπόλοιπα κόμματα το καταψήφισαν.
Το στοίχημα της εφαρμογής
Με την ψήφιση του νέου καθεστώτος, το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον από τη νομοθετική διαδικασία στην πρακτική εφαρμογή. Οι πρώτες προκηρύξεις θα δείξουν ποιοι κλάδοι θα προσελκύσουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον, πόσα επενδυτικά σχέδια θα κατατεθούν και κυρίως πόσο γρήγορα θα μπορούν να περνούν από την αξιολόγηση στην πραγματική υλοποίηση.
Για τις επιχειρήσεις και τους ξένους επενδυτές, οι φορολογικές απαλλαγές και η επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων δημιουργούν ένα νέο διαθέσιμο εργαλείο. Για την ελληνική οικονομία, το κρίσιμο μέγεθος θα είναι πόσες από αυτές τις επενδύσεις θα μετατραπούν σε πραγματική παραγωγική δραστηριότητα, θέσεις εργασίας, εξαγωγές και νέες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου.