Νέες δυνατότητες χρηματοδότησης αποκτούν χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων που παρέμεναν μέχρι σήμερα εκτός του προγράμματος «Ανακαίνιση Κατοικίας». Η χαλάρωση δύο βασικών προϋποθέσεων, που αφορούν το ποσοστό ιδιοκτησίας και την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, διευρύνει σημαντικά τον κύκλο των δικαιούχων και δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες για την αξιοποίηση κλειστών κατοικιών.
Η δράση του ΕΣΠΑ 2021-2027 διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτεί εργασίες ανακαίνισης, καθώς και παρεμβάσεις ήπιας ενεργειακής αναβάθμισης. Με τις νέες ρυθμίσεις μπορούν να ενταχθούν ακίνητα που ανήκουν σε περισσότερους συνιδιοκτήτες ή διατηρούν ενεργή ηλεκτροδότηση, παρότι στην πράξη δεν χρησιμοποιούνται.
Η παρέμβαση εντάσσεται στο ευρύτερο πακέτο στεγαστικής πολιτικής, το οποίο υπερβαίνει συνολικά τα 6,5 δισ. ευρώ. Βασική επιδίωξη είναι να επιστρέψει στην αγορά ένα μεγαλύτερο τμήμα του ανενεργού οικιστικού αποθέματος, ώστε να αυξηθούν οι διαθέσιμες κατοικίες και να περιοριστούν σταδιακά οι πιέσεις στα ενοίκια.
Κυριότητα από 20% αντί 50%
Η πρώτη ουσιαστική αλλαγή αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς του ακινήτου. Μέχρι σήμερα, για να θεωρηθεί κάποιος επιλέξιμος έπρεπε να διαθέτει τουλάχιστον το 50% της πλήρους κυριότητας ή της επικαρπίας της κατοικίας.
Με το νέο πλαίσιο, το ελάχιστο απαιτούμενο ποσοστό περιορίζεται στο 20%. Η αλλαγή αυτή διευκολύνει κυρίως ιδιοκτήτες ακινήτων που προέρχονται από κληρονομιά και έχουν μοιραστεί μεταξύ πολλών συγγενών, καθώς και περιπτώσεις στις οποίες κανένας συνιδιοκτήτης δεν κατέχει αυτοτελώς την πλειοψηφία.
Η δυνατότητα συμμετοχής με μικρότερο ποσοστό ιδιοκτησίας εκτιμάται ότι θα ενεργοποιήσει μεγάλο αριθμό κατοικιών που παρέμεναν αναξιοποίητες, επειδή οι συνιδιοκτήτες δεν μπορούσαν να καλύψουν το προηγούμενο όριο.
Διπλασιασμός του ορίου κατανάλωσης
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή σχετίζεται με την απόδειξη ότι μια κατοικία παρέμενε πράγματι κλειστή. Για τα ακίνητα στα οποία δεν είχε γίνει διακοπή ηλεκτροδότησης, το προηγούμενο όριο κατανάλωσης ανερχόταν σε 50 kWh για τη διετία 2024-2025.
Πλέον, το ανώτατο όριο αυξάνεται σε 100 kWh συνολικά για τα δύο αυτά έτη. Πρόκειται για εξαιρετικά χαμηλή κατανάλωση, η οποία αντιστοιχεί περίπου στο 2% της μέσης χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας μιας κατοικίας στην Ελλάδα για την ίδια χρονική περίοδο.
Η αύξηση του ορίου επιτρέπει να ενταχθούν ακίνητα στα οποία καταγράφηκαν μικρές καταναλώσεις, για παράδειγμα λόγω φωτισμού, εργασιών συντήρησης, λειτουργίας συστημάτων ασφαλείας ή περιοδικών επισκέψεων, χωρίς όμως να χρησιμοποιούνται ως κανονικές κατοικίες.
Παράλληλα, για το διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2026 έως την ημερομηνία έκδοσης της Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας, η κατανάλωση δεν θα πρέπει να υπερβαίνει αναλογικά το ίδιο όριο. Ο έλεγχος πραγματοποιείται με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία μέτρησης του ΔΕΔΔΗΕ.
Παράταση έως 31 Αυγούστου για τα κλειστά ακίνητα
Η διεύρυνση των προϋποθέσεων συνοδεύεται και από παράταση της προθεσμίας για την έκδοση της απαιτούμενης βεβαίωσης.
Οι ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών μπορούν να εκδώσουν τη Βεβαίωση Επιλεξιμότητας έως και τη Δευτέρα 31 Αυγούστου 2026. Για τα ακίνητα που δεν χαρακτηρίζονται κλειστά, η προθεσμία παραμένει η 31η Ιουλίου 2026.
Η παράταση δίνει πρόσθετο χρόνο στους ενδιαφερομένους να ελέγξουν τα στοιχεία ιδιοκτησίας και κατανάλωσης, να διευθετήσουν τυχόν εκκρεμότητες μεταξύ συνιδιοκτητών και να ολοκληρώσουν την ψηφιακή διαδικασία.
Η έκδοση της Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της ειδικής πλατφόρμας anakainisi.gov.gr ή μέσα από το gov.gr, στην ενότητα «Περιουσία και Φορολογία» και την υποκατηγορία «Επιδοτήσεις πολιτών».
Τα απαραίτητα στοιχεία αντλούνται αυτόματα από τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ, του υπουργείου Εσωτερικών και του ΔΕΔΔΗΕ. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται η ανάγκη υποβολής δικαιολογητικών και η βεβαίωση μπορεί να εκδίδεται σε πραγματικό χρόνο, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις.
Το ενδιαφέρον για τη δράση είναι ήδη υψηλό. Περισσότερες από 61.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας έχουν εκδοθεί, ενώ οι χρήστες που έχουν επισκεφθεί ή αξιοποιήσει την πλατφόρμα ξεπερνούν τις 250.000.
Δύο στάδια έως τη χρηματοδότηση
Η διαδικασία δεν ολοκληρώνεται με την έκδοση της βεβαίωσης. Στο πρώτο στάδιο οι ιδιοκτήτες διαπιστώνουν αν το ακίνητό τους είναι επιλέξιμο και αποκτούν το σχετικό αποδεικτικό.
Σε δεύτερο χρόνο, όσοι διαθέτουν έγκυρη Βεβαίωση Επιλεξιμότητας θα κληθούν να καταθέσουν την κανονική αίτηση χρηματοδότησης σε διαφορετική ηλεκτρονική πλατφόρμα. Εκεί θα δηλωθούν οι εργασίες που σχεδιάζονται, ο προϋπολογισμός τους και τα υπόλοιπα στοιχεία που απαιτούνται για την τελική αξιολόγηση.
Η ενεργοποίηση περισσότερων κλειστών κατοικιών μπορεί να προσφέρει διπλό όφελος. Από τη μία πλευρά, οι ιδιοκτήτες αποκτούν πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς πόρους για να αναβαθμίσουν ακίνητα που σήμερα παραμένουν αναξιοποίητα. Από την άλλη, η επιστροφή αυτών των κατοικιών στην αγορά μπορεί να αυξήσει την προσφορά στέγης και να λειτουργήσει ως ανάχωμα στις συνεχείς ανατιμήσεις των μισθωμάτων.