«Ανακαινίζω»: Επιδότηση έως 36.000 ευρώ για κατοικίες – Ποιοι δικαιούνται έως 95%, οι εργασίες και οι παγίδες

Έως 36.000 ευρώ για την ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών μπορούν να διεκδικήσουν οι ιδιοκτήτες μέσω του νέου προγράμματος «Ανακαινίζω», με τα ποσοστά επιδότησης να ξεκινούν από το 70% και να φτάνουν έως το 95%. Από κουζίνες και μπάνια μέχρι κουφώματα και θέρμανση, ο οδηγός αποσαφηνίζει τις εργασίες, τις προθεσμίες και τις δεσμεύσεις που μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε επιστροφή χρημάτων.

Στην τελική ευθεία για την υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης εισέρχεται το πρόγραμμα «Ανακαινίζω». Ο οδηγός των αρμόδιων υπουργείων αποσαφηνίζει τις προϋποθέσεις συμμετοχής, τα ποσά χρηματοδότησης, τις επιλέξιμες εργασίες και τη διαδικασία εκταμίευσης. Αφορά τόσο κλειστά σπίτια που θα επιστρέψουν στη μακροχρόνια μίσθωση όσο και ήδη κατοικούμενες κύριες κατοικίες. Προϋπόθεση συμμετοχής στο επόμενο στάδιο είναι η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας.

Πότε ανοίγει η πλατφόρμα – Ποιοι προηγούνται

Οι ημερομηνίες αιτήσεων χρηματοδότησης δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί. Η πλατφόρμα του ΤΕΕ θα ανοίξει πρώτα για τα κλειστά ακίνητα και στη συνέχεια για τις ήδη κατοικούμενες κύριες κατοικίες, αρχίζοντας από τη χαμηλότερη εισοδηματική κατηγορία. Στην πρώτη φάση εκδόθηκαν περίπου 94.000 βεβαιώσεις, από τις οποίες 14.000 για κλειστές κατοικίες και 80.000 για κατοικούμενες.

Η βεβαίωση δεν σημαίνει αυτόματη έγκριση χρηματοδότησης. Θα ακολουθήσει νέα αίτηση και έλεγχος φακέλου. Αν εξαντληθούν οι πόροι, μετρά ο χρόνος υποβολής της αίτησης χρηματοδότησης, όχι η ημερομηνία έκδοσης της βεβαίωσης. Νέος κύκλος βεβαιώσεων δεν έχει ανακοινωθεί.

Πόσα χρήματα δίνει το πρόγραμμα – Τα όρια ανά τετραγωνικό

Το μέγιστο ποσό επιδότησης εργασιών είναι 36.000 ευρώ, με πλαφόν 300 ευρώ ανά τ.μ.. Για τον υπολογισμό χρησιμοποιείται η μικρότερη επιφάνεια ανάμεσα στη Βεβαίωση Επιλεξιμότητας και στους κύριους χώρους της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου.

Τα ποσά είναι ανώτατα όρια, όχι εγγυημένη ενίσχυση. Για εργασίες 30.000 ευρώ με επιδότηση 80%, ο ιδιοκτήτης λαμβάνει 24.000 ευρώ και συμμετέχει με 6.000 ευρώ, εφόσον δεν εφαρμόζεται χαμηλότερο όριο λόγω επιφάνειας.

Τα εισοδηματικά κριτήρια – Ποιοι παίρνουν 80% και ποιοι 70%

Η πρώτη εισοδηματική κατηγορία λαμβάνει βασική επιδότηση 80% και η δεύτερη 70%, με βάση το εισόδημα φορολογικού έτους 2025.

Για κάθε επιπλέον ανήλικο παιδί τα εισοδηματικά όρια αυξάνονται κατά 5.000 ευρώ.

Πώς ανεβαίνει η επιδότηση έως το 95%

Η επιδότηση προσαυξάνεται κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες για κατοικίες σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές, κατά 5 μονάδες για τρίτεκνες, πολύτεκνες ή μονογονεϊκές οικογένειες με αποκλειστική επιμέλεια και κατά 5 μονάδες σε περίπτωση πιστοποιημένης αναπηρίας τουλάχιστον 67% του αιτούντος, συζύγου ή εξαρτώμενου μέλους, εφόσον υπάρχει ιδιοκατοίκηση. Οι προσαυξήσεις συνδυάζονται έως 95% στην πρώτη κατηγορία και 85% στη δεύτερη. Αλλαγές στην οικογενειακή κατάσταση μπορούν να τεκμηριωθούν στην αίτηση χρηματοδότησης.

Ποια ακίνητα μπορούν να ενταχθούν

Η κατοικία πρέπει να είναι νόμιμη, να μην έχει χαρακτηριστεί κατεδαφιστέα και να διαθέτει οικοδομική άδεια έως 31 Δεκεμβρίου 1990 ή αντίστοιχο έγγραφο νομιμότητας. Αν υπάρχουν τμήματα διαφορετικής ηλικίας, εξετάζεται η νεότερη άδεια. Οι κύριοι χώροι δεν πρέπει να ξεπερνούν τα 120 τ.μ., με εξαίρεση τα 150 τ.μ. για τρίτεκνους και πολύτεκνους που κατοικούν ή θα κατοικήσουν στο ακίνητο, χωρίς αύξηση της μέγιστης επιδότησης. Απαιτείται αρχική ενεργειακή κατάταξη Γ ή χαμηλότερη.

Για κλειστό σπίτι χρειάζεται πλήρης κυριότητα ή επικαρπία τουλάχιστον 20%. Για ήδη κατοικούμενη κύρια κατοικία επιτρέπεται και ψιλή κυριότητα. Ένα νοικοκυριό μπορεί να ζητήσει χρηματοδότηση για περισσότερα κλειστά σπίτια, εφόσον το καθένα πληροί τους όρους, και επιπλέον για μία κύρια κατοικία. Επιτρέπεται μία αίτηση ανά ακίνητο και απαιτείται συναίνεση συνιδιοκτητών.

Πώς αποδεικνύεται ότι το σπίτι είναι κλειστό

Το ακίνητο πρέπει να εμφανίζεται κενό στο Ε2 του 2025 για όλο το έτος ή για τους μήνες κατοχής του δικαιώματος. Επιπλέον, εξετάζεται αν το ρεύμα είχε διακοπεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και παρέμεινε κομμένο ή αν η συνολική κατανάλωση 2024 και 2025 ήταν μικρότερη από 100 kWh. Γίνεται αντίστοιχος αναλογικός έλεγχος για το 2026 μέχρι την αίτηση βεβαίωσης. Αν λείπουν μετρήσεις, προβλέπεται ειδική καταμέτρηση από τον ΔΕΔΔΗΕ. Για κατοικούμενα σπίτια η χρήση ως κύριας κατοικίας πρέπει να προκύπτει από τη δήλωση 2025 και να συνεχίζεται.

Ποιες εργασίες επιδοτούνται

Επιλέξιμες εργασίες ανακαίνισης είναι κουζίνα, μπάνιο, είδη υγιεινής, πόρτες, δάπεδα, ηλεκτρολογικά, υδραυλικά, σοβάδες, πλακίδια, βαψίματα, εσωτερικές διαρρυθμίσεις, γυψοσανίδες και κεραμοσκεπή. Καλύπτονται επίσης μετατροπή συμβατικού τζακιού σε ενεργειακό και παρεμβάσεις προσβασιμότητας όπου προβλέπονται.

Στις ενεργειακές παρεμβάσεις περιλαμβάνονται κουφώματα, ενεργειακά τζάμια, σκίαστρα, θερμομόνωση, αντλίες θερμότητας, επιλέξιμη θέρμανση και ψύξη, ηλιακά συστήματα ζεστού νερού, αερισμός με ανάκτηση θερμότητας και αυτοματισμοί εξοικονόμησης, υπό τις τεχνικές προϋποθέσεις του οδηγού.

Προσοχή: Δεν επιδοτείται μόνο η ανακαίνιση

Η ανακαίνιση συνδυάζεται υποχρεωτικά με ενεργειακή αναβάθμιση: 20% έως 40% του επιλέξιμου κόστους εργασιών πρέπει να αφορά ενεργειακές παρεμβάσεις. Απαιτείται επίσης βελτίωση κατά τουλάχιστον μία ενεργειακή κατηγορία. Σε έργο 30.000 ευρώ, για παράδειγμα, οι ενεργειακές εργασίες πρέπει να αντιστοιχούν σε 6.000–12.000 ευρώ.

Επιπλέον 2.500 ευρώ για τεχνικές υπηρεσίες

Προβλέπεται κάλυψη έως 2.500 ευρώ για δύο ενεργειακά πιστοποιητικά, Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, τεχνικό σύμβουλο, ελεγκτή δόμησης και απαιτούμενες άδειες ή μελέτες. Οι υπηρεσίες αυτές επιδοτούνται 100% εντός επιμέρους ορίων, εφόσον εγκριθεί και ολοκληρωθεί το έργο. Ο τεχνικός σύμβουλος είναι προαιρετικός.

Ποια δικαιολογητικά χρειάζονται

Η αίτηση στην πλατφόρμα του ΤΕΕ περιλαμβάνει Σχέδιο Παρεμβάσεων, εκτιμώμενο κόστος, υπεύθυνες δηλώσεις, άδεια ή έγγραφα νομιμότητας και, όπου απαιτείται, πιστοποιητικά αναπηρίας, τριτεκνίας, πολυτεκνίας ή μεταβολής οικογενειακής κατάστασης. Το πρώτο ΠΕΑ και η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου υποβάλλονται εντός τριών μηνών από τον χαρακτηρισμό της αίτησης ως επιλέξιμης. Η παράλειψη ή η διαπίστωση μη επιλεξιμότητας οδηγεί σε απόρριψη.

Για σπίτια που θα μισθωθούν απαιτείται δήλωση προηγούμενων κρατικών ενισχύσεων για τον έλεγχο του ορίου 300.000 ευρώ σε τριετία (de minimis). Αντίστοιχες προβλέψεις ισχύουν σε ορισμένες δωρεάν παραχωρήσεις. Δεν επιτρέπεται αύξηση του συνολικού κόστους όταν εξειδικευτούν οι εργασίες.

Πώς δίνεται η προκαταβολή 60%

Μετά την ένταξη πιστώνεται σε ειδικό λογαριασμό προκαταβολή 60% της εγκεκριμένης επιδότησης. Για να χρησιμοποιηθεί, πρέπει ο ιδιοκτήτης να έχει καταβάλει τραπεζικά το 40% της δικής του συμμετοχής και να καταθέσει αποδεικτικά. Για έργο 30.000 ευρώ με επιδότηση 80%, η επιδότηση είναι 24.000 ευρώ, η συμμετοχή 6.000 ευρώ και η προκαταβολή 14.400 ευρώ. Για την ενεργοποίησή της απαιτείται προηγούμενη καταβολή 2.400 ευρώ. Μπορούν να συνυπολογιστούν προβλεπόμενες εξοφλημένες υποστηρικτικές υπηρεσίες.

Πότε αναγνωρίζονται οι δαπάνες και πότε πληρώνεται το υπόλοιπο

Οι δαπάνες εργασιών αναγνωρίζονται από την έγκριση ένταξης, ενώ για το πρώτο ΠΕΑ και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου από 2 Ιουνίου 2026. Όλες οι πληρωμές γίνονται μέσω τράπεζας· μετρητά και επιταγές τρίτων δεν γίνονται δεκτά. Το έργο πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 18 μηνών και πάντως έως 31 Δεκεμβρίου 2028, μαζί με ελέγχους και παραστατικά.

Ακολουθούν δεύτερη ενεργειακή επιθεώρηση και αυτοψία από ελεγκτή δόμησης που επιλέγεται με κλήρωση του ΤΕΕ. Το υπόλοιπο καταβάλλεται εντός 30 ημερών από τον επιτυχή έλεγχο της δήλωσης ολοκλήρωσης. Αν το αναγνωρισμένο κόστος μειωθεί, μειώνεται ανάλογα και η ενίσχυση.

Κλειστές κατοικίες: Μίσθωση πέντε ετών και σταθερό ενοίκιο

Για κλειστό σπίτι απαιτείται ανάρτηση μισθωτηρίου στην ΑΑΔΕ εντός οκτώ μηνών από τη δήλωση πιστοποίησης ολοκλήρωσης. Η μακροχρόνια μίσθωση είναι υποχρεωτική για πέντε χρόνια και το ενοίκιο πρέπει να παραμείνει σταθερό ή χαμηλότερο για τα τρία πρώτα χρόνια, ακόμη και με αλλαγή ενοικιαστή. Αν τα κενά μεταξύ διαδοχικών μισθώσεων ξεπεράσουν συνολικά τους 11 μήνες, η δέσμευση παρατείνεται αναλογικά. Απαγορεύονται Airbnb, μίσθωση σε νομικό πρόσωπο ή για επαγγελματική στέγη και υπεκμίσθωση.

Ιδιοκατοίκηση για πέντε χρόνια – Πότε επιστρέφεται η επιδότηση

Για ήδη κατοικούμενες κύριες κατοικίες απαιτείται συνέχιση της ιδιοκατοίκησης για πέντε χρόνια. Μεταβίβαση μέσα στην περίοδο δέσμευσης συνεπάγεται επιστροφή ολόκληρης της επιδότησης. Παραβάσεις όρων χρήσης μπορούν επίσης να επιφέρουν επιστροφή χρημάτων. Οι υποχρεώσεις ελέγχονται τουλάχιστον ετησίως μέσω φορολογικών δηλώσεων, μισθωτηρίων και στοιχείων βραχυχρόνιας διαμονής.

Ποιοι αποκλείονται

Αποκλείονται σπίτια στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Μίσθωσης κατά την αίτηση ή την ολοκλήρωση και ακίνητα που εντάχθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2020 στα συγκεκριμένα προγράμματα «Εξοικονομώ» του οδηγού ή στο «Ανακαινίζω – Νοικιάζω». Υπάρχει εξαίρεση για ορισμένα διαμερίσματα πολυκατοικιών τύπου Β του «Εξοικονομώ – Αυτονομώ». Η ίδια εργασία δεν χρηματοδοτείται από δύο προγράμματα.

Τα έξι σημεία που πρέπει να προσέξουν οι ιδιοκτήτες

Βεβαίωση Επιλεξιμότητας: Είναι απαραίτητη για το επόμενο στάδιο.

Κοστολόγηση: Δεν επιτρέπεται μεταγενέστερη αύξηση του συνολικού κόστους.

Ενεργειακή αναβάθμιση: Το 20%–40% των εργασιών πρέπει να είναι ενεργειακές παρεμβάσεις.

Δικαιολογητικά: ΠΕΑ και Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου εντός τριμήνου.

Τραπεζικές πληρωμές: Απαιτείται αρχική ίδια συμμετοχή για ενεργοποίηση προκαταβολής.

Πενταετείς δεσμεύσεις: Η μη τήρησή τους μπορεί να οδηγήσει σε επιστροφή επιδότησης.

Η υψηλή επιδότηση δεν σημαίνει αυτόματη ή άνευ όρων χρηματοδότηση. Η έγκαιρη προετοιμασία φακέλου, η σωστή επιλογή παρεμβάσεων, η εξασφάλιση ρευστότητας και η τήρηση των προθεσμιών είναι καθοριστικές για την αξιοποίηση της ενίσχυσης χωρίς δυσάρεστες εκπλήξεις.