Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στο πεδίο της διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους ψηφίζεται σήμερα στη Βουλή, καθώς η κυβέρνηση προχωρά σε νομοθετική ρύθμιση που αλλάζει ριζικά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις δικαστικές ρυθμίσεις δανείων του ν. 3869/2010, του γνωστού ως «νόμου Κατσέλη».
Η τροπολογία που κατέθεσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης ενσωματώνει πλήρως το σκεπτικό της υπ’ αριθμόν 6/2026 απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου και οδηγεί σε ουσιαστική διαγραφή της συντριπτικής πλειονότητας των τόκων που βάραιναν μέχρι σήμερα τις δικαστικές ρυθμίσεις υπερχρεωμένων νοικοκυριών.
Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη κοινωνική αλλά και οικονομική σημασία, καθώς αφορά περισσότερους από 100.000 δανειολήπτες που εξακολουθούν να εξυπηρετούν υποχρεώσεις στο πλαίσιο δικαστικών αποφάσεων του νόμου Κατσέλη.
Τι αλλάζει στον τρόπο υπολογισμού των τόκων
Η βασική αλλαγή αφορά τη βάση υπολογισμού του τόκου.
Μέχρι σήμερα, στις περισσότερες περιπτώσεις ο τόκος υπολογιζόταν επί του συνόλου του ανεξόφλητου κεφαλαίου, όπως συμβαίνει διεθνώς στα τραπεζικά δάνεια. Αυτό σήμαινε ότι ένα μεγάλο μέρος της μηνιαίας δόσης κατευθυνόταν στην πληρωμή τόκων και όχι στη μείωση της βασικής οφειλής.
Με τη νέα ρύθμιση, ο τόκος θα υπολογίζεται αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης που έχει καθορίσει το δικαστήριο και μόνο για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μέχρι την επόμενη πληρωμή.
Με άλλα λόγια, ο οφειλέτης δεν θα επιβαρύνεται πλέον με τόκους επί του συνολικού άληκτου κεφαλαίου για ολόκληρη τη διάρκεια της ρύθμισης, αλλά μόνο επί του ποσού που καταβάλλει κάθε μήνα.
Η διάταξη αποκτά μάλιστα καθολική εφαρμογή, καθώς καλύπτει όλες τις ενεργές δικαστικές ρυθμίσεις του νόμου 3869/2010, ανεξαρτήτως του χρόνου έκδοσης της σχετικής απόφασης.
Αναδρομική εφαρμογή και σημαντικές μειώσεις οφειλών
Το πλέον κρίσιμο στοιχείο της παρέμβασης είναι η αναδρομική εφαρμογή της.
Η νέα μέθοδος υπολογισμού αναμένεται να οδηγήσει σε θεαματική μείωση των συνολικών επιβαρύνσεων που καλούνται να καταβάλουν οι δανειολήπτες μέχρι τη λήξη των ρυθμίσεων τους.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που συνοδεύουν τη διάταξη, η μείωση των συνολικών τόκων μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να προσεγγίσει ακόμη και το 98%, περιορίζοντας δραστικά το τελικό ποσό αποπληρωμής.
Παράλληλα, οι μηνιαίες δόσεις αναμένεται να καταστούν σημαντικά χαμηλότερες, διευκολύνοντας τη συνεπή εξυπηρέτηση των δικαστικών ρυθμίσεων και περιορίζοντας τον κίνδυνο νέων αθετήσεων.
Παράδειγμα: Από δόση 731 ευρώ σε 483 ευρώ
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που συνοδεύει τη νέα νομοθετική πρωτοβουλία.
Για οφειλή ύψους 144.500 ευρώ με δικαστική ρύθμιση διάρκειας 300 μηνών, ο παλαιός τρόπος υπολογισμού οδηγούσε σε μηνιαία δόση περίπου 731 ευρώ.
Από το ποσό αυτό, μόλις 297 ευρώ κατευθύνονταν στη μείωση του κεφαλαίου, ενώ περίπου 434 ευρώ αντιστοιχούσαν σε τόκους.
Σε βάθος 25 ετών, οι συνολικοί τόκοι που θα κατέβαλλε ο δανειολήπτης ξεπερνούσαν τις 74.800 ευρώ.
Με το νέο καθεστώς, το κεφάλαιο κατανέμεται ισόποσα στη διάρκεια της ρύθμισης, οδηγώντας σε μηνιαία αποπληρωμή 482 ευρώ. Ο τόκος υπολογίζεται μόνο επί του συγκεκριμένου ποσού και μόνο για έναν μήνα, με αποτέλεσμα να περιορίζεται περίπου στο 1 ευρώ.
Έτσι, η τελική μηνιαία δόση διαμορφώνεται στα 483 ευρώ, έναντι 731 ευρώ προηγουμένως, γεγονός που μεταφράζεται σε μείωση άνω του 33%.
Τι σημαίνει για τις τράπεζες και τους servicers
Η νομοθετική παρέμβαση δημιουργεί νέα δεδομένα τόσο για τις τράπεζες όσο και για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), καθώς περιορίζει σημαντικά τις μελλοντικές ταμειακές ροές από τις συγκεκριμένες κατηγορίες ρυθμισμένων δανείων.
Ωστόσο, η αγορά εκτιμά ότι η επίπτωση στα αποτελέσματα των πιστωτικών ιδρυμάτων θα είναι διαχειρίσιμη, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των σχετικών χαρτοφυλακίων έχει ήδη απομειωθεί ή μεταβιβαστεί τα προηγούμενα χρόνια.
Αντίθετα, η μείωση των δόσεων ενδέχεται να ενισχύσει τα ποσοστά συμμόρφωσης των οφειλετών, βελτιώνοντας τη μακροπρόθεσμη εισπραξιμότητα των ρυθμίσεων.
Νέα ισορροπία στην αγορά ιδιωτικού χρέους
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη διάταξη ως μέτρο αποκατάστασης της ασφάλειας δικαίου και εναρμόνισης της νομοθεσίας με τη νομολογία του Αρείου Πάγου.
Για χιλιάδες δανειολήπτες, η αλλαγή σηματοδοτεί ουσιαστική μείωση του χρέους που καλούνται να εξυπηρετήσουν τα επόμενα χρόνια, ενώ για την αγορά συνιστά μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στο πλαίσιο του νόμου Κατσέλη από την ψήφισή του το 2010.
Εφόσον εγκριθεί από τη Βουλή, η νέα ρύθμιση αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη διαχείριση των παλαιών κόκκινων δανείων, επηρεάζοντας άμεσα το οικονομικό προφίλ περισσότερων από 100.000 νοικοκυριών σε ολόκληρη τη χώρα.