Η ελληνική πολιτική σκηνή έχει βρεθεί πολλές φορές σε οριακά σημεία καμπής που καθορίζουν την πορεία της χώρας για δεκαετίες, λόγω ανεύθυνων επιλογών, τραγικής αδράνειας και εγκληματικών λαθών.
Το φάσμα της πολιτικής αστάθειας αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους φόβους για την οικονομία και την κοινωνική συνοχή. Τι συμβαίνει όμως όταν το κυβερνών κόμμα, η Νέα Δημοκρατία, αδυνατεί να εξασφαλίσει την αυτοδυναμία και ταυτόχρονα βρίσκεται σε πλήρη αδυναμία να εντοπίσει πρόθυμους κυβερνητικούς εταίρους; Μια τέτοια εξέλιξη δεν αποτελεί απλώς ένα κοινοβουλευτικό πρόβλημα, αλλά μια βαθιά θεσμική και κοινωνική κρίση. Η άρνηση των υπόλοιπων πολιτικών δυνάμεων να συμπράξουν σε ένα κυβερνητικό σχήμα δημιουργεί ένα σκηνικό πολιτικής... μοναξιάς για τη ΝΔ, το οποίο μπορεί να παραλύσει το κράτος.
Η πολιτική αστάθεια δεν περιορίζεται στους τοίχους του Κοινοβουλίου. Οι επιπτώσεις της διαχέονται άμεσα σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας των πολιτών και της λειτουργίας του κράτους. Πιο συγκεκριμένα, οι διεθνείς αγορές και οι οίκοι αξιολόγησης απεχθάνονται την αβεβαιότητα. Η έλλειψη σταθερής κυβέρνησης μετά τις εκλογές του 2027 είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε άνοδο των επιτοκίων των ομολόγων, θα κλονίσει το επενδυτικό κλίμα και θα "φρενάρει" την ανάπτυξη.
Από την άλλη πλευρά, ένα κράτος χωρίς ισχυρή διοίκηση αδυνατεί να ψηφίσει κρίσιμα νομοσχέδια, να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις ή να διαχειριστεί έκτακτες κρίσεις (υγειονομικές, φυσικές καταστροφές ή οικονομικές πιέσεις). Έτσι, σε ένα ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον, μια χώρα χωρίς σταθερή ηγεσία εκπέμπει σήμα αδυναμίας προς συμμάχους και αντιπάλους, περιορίζοντας τη διαπραγματευτική της ισχύ στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη διεθνή σκηνή. Ειδικά για την Ελλάδα, εκτός από την ανάγκη της διαρκούς οικονομικής ανάκαμψης, υπάρχει και η απειλή της Τουρκίας, η οποία δεν έχει πρόβλημα να... χαρεί στην αναμπουμπούλα!
Τα εναλλακτικά σενάρια διακυβέρνησης στο τραπέζι
Η κατάρρευση των παραδοσιακών διαύλων συνεργασίας, το Σύνταγμα και η πολιτική ιστορία προσφέρουν ορισμένες εναλλακτικές διεξόδους, καμία εκ των οποίων όμως δεν είναι ανέφελη.
Με βάση, τα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι για την επόμενη μέρα των εκλογών, υπάρχουν εξής ενδεχόμενα:
1. Κυβέρνηση Μειοψηφίας με "ψήφο ανοχής". Σε αυτό το σενάριο, η ΝΔ σχηματίζει κυβέρνηση μόνη της, χωρίς να διαθέτει τις 151 έδρες. Για να σταθεί όρθιο αυτό το σχήμα, απαιτείται η ανοχή κάποιων μικρότερων κομμάτων ή τμήματος της αντιπροσώπευσης, οι οποίοι θα επιλέξουν την αποχή ή το παρών σε κρίσιμες ψηφοφορίες (όπως η ψήφος εμπιστοσύνης ή ο προϋπολογισμός). Πρόκειται για μια εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία. Η κυβέρνηση εκβιάζεται καθημερινά για κάθε νομοσχέδιο και βρίσκεται διαρκώς υπό την απειλή πρότασης μομφής, οπότε, η χώρα οδηγείται αναγκαστικά σε δεύτερη ή και τρίτη εκλογική αναμέτρηση.
2. Ο "Μεγάλος Συνασπισμός". Αν η Νέα Δημοκρατία δεν βρίσκει εταίρο στα μικρότερα κόμματα, η πίεση μετατοπίζεται προς το ΠΑΣΟΚ, καθώς είναι το μόνο κόμμα με το οποίο θα μπορούσε να συνεργαστεί. Άλλωστε, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αποκλείσει όλους, πλην ΠΑΣΟΚ και μάλιστα με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο. Ένα τέτοιο μοντέλο, αν και σύνηθες στην υπόλοιπη Ευρώπη, εντούτοις στην Ελλάδα "κουβαλά" μεγάλο πολιτικό κόστος για τους συμμετέχοντες. Οι ιδεολογικές διαφορές και η ανάγκη για διαρκείς συμβιβασμούς μπορούν να οδηγήσουν σε μια κυβέρνηση... παράλυσης, όπου κανένα κόμμα δεν μπορεί να εφαρμόσει το πρόγραμμα του και η σύνθεση φαντάζει ως εξαιρετικά προβληματική.
3. Κυβέρνηση τεχνοκρατών ή προσωπικοτήτων ευρείας αποδοχής. Αποτελεί τον διακαή πόθο όλου του αντι-Μητσοτκαικού μπλοκ! Όταν οι κομματικοί αρχηγοί αδυνατούν να συμφωνήσουν, μπορεί να προκριθεί η λύση ενός ουδέτερου προσώπου (π.χ. ενός πρώην δικαστικού, οικονομολόγου ή τραπεζίτη) ως Πρωθυπουργού, με υπουργούς κοινής αποδοχής ή τεχνοκράτες. Στόχος είναι η διεκπεραίωση βασικών υποθέσεων και η σταθεροποίηση της χώρας. Το ρίσκο σε αυτήν την περίπτωση, είναι ότι οι κυβερνήσεις αυτές στερούνται απευθείας λαϊκής νομιμοποίησης και συχνά καταρρέουν μόλις περάσει η πρώτη περίοδος της επείγουσας κρίσης.
4. Συνεχείς εκλογές αλλά μέχρι μερικές εβδομάδες πριν η Ελλάδα αναλάβει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν όλες οι διερευνητικές εντολές αποτύχουν και δεν βρεθεί καμία φόρμουλα συνεργασίας, η χώρα οδηγείται υποχρεωτικά σε νέες κάλπες από υπηρεσιακή κυβέρνηση.Το ρίσκο σε αυτήν την περίπτωση, έγκειται στο ότι οι συνεχείς εκλογικές αναμετρήσεις εξαντλούν τα δημόσια ταμεία, κουράζουν τους πολίτες και παρατείνουν την ακυβερνησία για μήνες, εντείνοντας την πόλωση και την τοξικότητα στον δημόσιο λόγο.
"Ωρολογιακή βόμβα" η κοινωνική διάσταση και η κόπωση των πολιτών
Η παρατεταμένη πολιτική αστάθεια γεννά ένα αίσθημα ματαιότητας στην κοινωνία, η οποία θέλει να... ξεμπερδεύει ως προς την επιλογή για το ποιος θα κυβερνήσει.
Οι πολίτες, αντιμέτωποι με την ακρίβεια και την ανασφάλεια, βλέπουν το πολιτικό σύστημα να ανακυκλώνει τον εαυτό του και να αδυνατεί να δώσει λύσεις. Αυτό το κενό εξουσίας αποτελεί το ιδανικό έδαφος για την ενίσχυση της αντισυστημικής ψήφου, της αποχής και των ακραίων φωνών, οι οποίες τρέφονται από την αποτυχία των παραδοσιακών κομμάτων να συνεννοηθούν. Η πιθανότητα να βρεθεί η Νέα Δημοκρατία σε καθεστώς πολιτικής απομόνωσης δεν είναι ένα θεωρητικό σενάριο, αλλά μια ορατή πολιτική πρόκληση.
Η κουλτούρα των συνεργασιών στην Ελλάδα παραμένει αδύναμη, καθώς τα κόμματα συχνά προτάσσουν το μικροκομματικό όφελος έναντι της εθνικής σταθερότητας. Αν η χώρα οδηγηθεί σε αδιέξοδο, η ευθύνη θα βαρύνει ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Η ΝΔ θα πρέπει να εγκαταλείψει την εμμονή στην απόλυτη κυριαρχία και τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα πρέπει να ξεπεράσουν την στείρα άρνηση. Σε διαφορετική περίπτωση, το τίμημα της αστάθειας θα το πληρώσει, για ακόμη μια φορά, ο ίδιος ο ελληνικός λαός και το πισωγύρισμα θα είναι σοβαρό. Σε αυτήν την περίπτωση, θα μιλάμε για μια ευθεία απειλή στο success story που έχει δημιουργηθεί στη χώρα από το 2019 και μάλιστα εν μέσω πρωτοφανών και πολύ ισχυρών παγκόσμιων κρίσεων. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνούν οι πολίτες...