Ως ένα «λάθος εν τη γενέσει του» χαρακτηρίζουν οι αναλυτές της Berenberg την αναμενόμενη (εκτός συγκλονιστικού απροόπτου) αύξηση επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία αναμένεται να ανακοινωθεί την Πέμπτη 11 Ιουνίου.
Όπως επισημαίνουν, η καταναλωτική εμπιστοσύνη στην Ευρωζώνη έχει βυθιστεί σε επίπεδα που συνήθως συνδέονται με μια σοβαρή κρίση, όπως η πανδημία του 2020 ή η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Επίσης, η υποχώρηση του σύνθετου δείκτη PMI παραγωγής στο 48,5 τον Μάιο, από 51,9 τον Φεβρουάριο, πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, δείχνει ότι η δραστηριότητα στον ιδιωτικό τομέα συρρικνώνεται πλέον με ήπιο ρυθμό. Ακόμη και η ενθαρρυντική ανάκαμψη του τραπεζικού δανεισμού προς τα νοικοκυριά επιβραδύνθηκε από 3,1% σε ετήσια βάση στο α’ τρίμηνο σε 2,9% τον Απρίλιο.
«Σε αυτό το περιβάλλον, το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται η Ευρωζώνη είναι ένα ακόμα εμπόδιο, με τη μορφή υψηλότερων επιτοκίων, που θα επιδεινώσει τη ζημιά από τον πόλεμο στο Ιράν. Δυστυχώς, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα φαίνεται έτοιμη να προκαλέσει ένα νέο πλήγμα στις προοπτικές της Ευρωζώνης, αυξάνοντας τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης στις 11 Ιουνίου. Κατά την άποψή μας, αυτό θα ήταν λάθος» αναφέρει ο επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg, Holger Schmieding.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι, για τις αγορές, το βασικό ζήτημα που πρέπει να παρακολουθήσουν αυτή την Πέμπτη είναι αν η ΕΚΤ θα δώσει κάποια ένδειξη για το πώς θα αντιδράσει στη συνέχεια σε πιθανά σενάρια γύρω από τον πόλεμο στο Ιράν και τις τιμές της ενέργειας. Με άλλα λόγια, αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά, η ΕΚΤ μπορεί να συσφίξει ξανά τη νομισματική πολιτική ακόμη και στην επόμενη συνεδρίασή της, στις 23 Ιουλίου;
Ευτυχώς, όπως τονίζει η Berenberg, αυτό δεν είναι αναπόφευκτο. Η τιμή του Brent έχει υποχωρήσει από τον μέσο όρο των 120 δολαρίων το βαρέλι τον Απρίλιο, στα 108 δολάρια τον Μάιο και στα 99 δολάρια μέχρι στιγμής τον Ιούνιο. Εάν οι εντάσεις αποκλιμακωθούν και οι τιμές της ενέργειας συνεχίσουν να υποχωρούν πριν από τη συνεδρίαση της ΕΚΤ στις 23 Ιουλίου, η ΕΚΤ δεν θα έχει λόγο να αυξήσει ξανά τα επιτόκια τον Ιούλιο ή τον Σεπτέμβριο.
«Έως τα τέλη Ιουλίου, η οικονομική ζημιά από τον πόλεμο στο Ιράν θα πρέπει να είναι αρκετά εμφανής ώστε να συγκρατήσει την ΕΚΤ, ακόμη και αν ο πληθωρισμός παραμείνει αυξημένος για κάποιο διάστημα» λέει ο Schmieding.
Πληθωριστικός πονοκέφαλος
Από την άλλη, οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ μπορούν να επικαλεστούν ορισμένα σοβαρά επιχειρήματα υπέρ των υψηλότερων επιτοκίων. Λόγω του σοκ από το Ιράν, ο γενικός πληθωρισμός έχει αυξηθεί από 1,9% σε ετήσια βάση τον Φεβρουάριο στο 3,2% τον Μάιο. Ακόμη και εξαιρουμένης της ενέργειας και των τροφίμων, ο δομικός πληθωρισμός έχει επίσης ενισχυθεί ελαφρώς, από 2,4% σε 2,6% στο ίδιο διάστημα. Επιπλέον, οι πληθωριστικές προσδοκίες έχουν αυξηθεί. Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της ΕΚΤ, οι καταναλωτές αναμένουν πλέον πληθωρισμό 4% σε ορίζοντα δώδεκα μηνών και 2,9% σε ορίζοντα τριετίας. Τον Φεβρουάριο, και τα δύο μεγέθη βρίσκονταν στο 2,5%.
Όπως λέει ο Schmieding, η νομισματική πολιτική δεν μπορεί να αποτρέψει την άνοδο των τιμών της ενέργειας που προκαλείται από το σοκ προσφοράς στο Ιράν. Το ίδιο ισχύει και για την αύξηση των τιμών στις υπηρεσίες μεταφορών, στα οργανωμένα ταξιδιωτικά πακέτα και σε άλλα ενεργοβόρα αγαθά και υπηρεσίες. Αυτές οι έμμεσες επιπτώσεις της ακριβότερης ενέργειας φαίνεται να είναι μέχρι στιγμής ο βασικός λόγος πίσω από την άνοδο του δομικού πληθωρισμού.
Στασιμοπληθωρισμός
Το βασικό ερώτημα για την ΕΚΤ είναι συνεπώς αν το στασιμοπληθωριστικό σοκ προσφοράς θα μπορούσε να μετατραπεί σε ένα πιο παγιωμένο πρόβλημα πληθωρισμού.
Εν μέσω της συνεχιζόμενης καταστροφής της ζήτησης, η αναπόφευκτη προσωρινή άνοδος των τιμών φαίνεται απίθανο να μετατραπεί σε ένα παρατεταμένο πρόβλημα πληθωρισμού που θα απαιτούσε υψηλότερα επιτόκια. Φυσικά, η ΕΚΤ πρέπει να παρακολουθεί προσεκτικά τις πληθωριστικές προσδοκίες. Ωστόσο, αυτές οι προσδοκίες συχνά αντανακλούν τις μεταβολές του τρέχοντος πληθωρισμού περισσότερο, παρά μια ενδελεχή αξιολόγηση των μελλοντικών πληθωριστικών κινδύνων.
Το σοκ από το Ιράν φαίνεται να έχει ήδη οδηγήσει την Ευρωζώνη σε στασιμοπληθωρισμό. Αν η ΕΚΤ προχωρήσει, πέρα από την αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης τον Ιούνιο, σε νέες αυξήσεις στο μέλλον, η εικόνα στην Ευρωζώνη θα μπορούσε να γίνει ακόμη χειρότερη, με κίνδυνο να διολισθήσει ακόμη και σε μια αχρείαστη ύφεση.