Δύο θετικές αποφάσεις από διεθνείς οίκους αξιολόγησης μέσα στην ίδια ημέρα έλαβε η ελληνική οικονομία, με τη Scope Ratings να αναβαθμίζει την Ελλάδα σε BBB+ από BBB και τη Moody’s να διατηρεί το Baa3, αλλά να αλλάζει τις προοπτικές από σταθερές σε θετικές.
Οι αποφάσεις ανακοινώθηκαν την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου και συνοδεύονται από αναφορές στη μείωση του δημόσιου χρέους, στα πρωτογενή πλεονάσματα, στην αύξηση των επενδύσεων, στην πορεία των μεταρρυθμίσεων και στη βελτίωση της φορολογικής διοίκησης. Η Moody’s εκτιμά ότι υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις πως οι διαρθρωτικές αλλαγές αποδίδουν αποτελέσματα, ενώ η Scope τοποθετεί πλέον την Ελλάδα στο BBB+, ένα ακόμη βήμα υψηλότερα εντός της επενδυτικής βαθμίδας.
Πιερρακάκης: «Έχει τεράστια αξία»
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, σχολιάζοντας τις δύο αποφάσεις, στάθηκε ιδιαίτερα στη χρονική συγκυρία κατά την οποία αυτές ελήφθησαν.
«Η Ελλάδα αναβαθμίζεται σήμερα δύο φορές, από δύο διαφορετικούς διεθνείς οίκους αξιολόγησης, σε μια στιγμή που οι διεθνείς αγορές δοκιμάζονται. Και αυτό έχει τεράστια αξία», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον υπουργό, οι αποφάσεις αναγνωρίζουν την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της οικονομίας, τις δημοσιονομικές επιδόσεις, την ανάπτυξη, την αύξηση των επενδύσεων και την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων. Ο κ. Πιερρακάκης συνέδεσε επίσης τις αξιολογήσεις με την πολιτική πρόωρης αποπληρωμής του δημόσιου χρέους.
Scope: Στο BBB+ η Ελλάδα
Η Scope Ratings προχώρησε σε κανονική αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας από BBB σε BBB+, αλλάζοντας παράλληλα τις προοπτικές από θετικές σε σταθερές μετά την αναβάθμιση.
Στην αιτιολόγησή της, η Scope δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ταχεία αποκλιμάκωση του χρέους, στα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και στη βελτίωση της φορολογικής διοίκησης. Για το 2025 καταγράφει πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης 1,7% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 4,9%, ενώ εκτιμά ότι οι ελληνικές δημοσιονομικές επιδόσεις θα εξακολουθήσουν να βρίσκονται μεταξύ των ισχυρότερων στην ΕΕ.
Στο αναπτυξιακό σκέλος, η Scope καταγράφει μέση πραγματική ανάπτυξη 2,1% την περίοδο 2023-2025, έναντι περίπου 1% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως παράγοντες στήριξης αναφέρει, μεταξύ άλλων, την εγχώρια ζήτηση, τον τουρισμό, τις επενδύσεις, τις μεταρρυθμίσεις και την αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων.
Από 146,1% προς 110% το δημόσιο χρέος
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της αξιολόγησης αφορά την πορεία του δημόσιου χρέους.
Η Scope εκτιμά ότι το χρέος θα μειωθεί περίπου στο 136% του ΑΕΠ το 2026, από 146,1% το 2025, ενώ προβλέπει περαιτέρω αποκλιμάκωση περίπου στο 110% του ΑΕΠ έως το 2031. Στην ίδια ανάλυση επισημαίνονται η μεγάλη διάρκεια του ελληνικού χρέους και ο σχετικά χαμηλός κίνδυνος αναχρηματοδότησης.
Σημαντικό μέρος του ελληνικού χρέους βρίσκεται σε επίσημους πιστωτές με ευνοϊκούς όρους, ενώ η κυβέρνηση συνεχίζει τις πρόωρες αποπληρωμές. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Moody’s, μετά την πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισ. ευρώ στα τέλη του 2025, σχεδιάζονται πρόσθετες αποπληρωμές 13 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026.
Moody’s: Θετικές προοπτικές και επενδυτική βαθμίδα Baa3
Η Moody’s δεν προχώρησε αυτή τη φορά σε αλλαγή βαθμίδας. Επιβεβαίωσε το Baa3, αλλά αναβάθμισε το outlook της χώρας από «σταθερό» σε «θετικό».
Ο οίκος αναφέρει ότι υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις πως η έμφαση στις οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις αποδίδει, ενισχύοντας τη δημοσιονομική και οικονομική ανθεκτικότητα. Η Moody’s αναφέρεται στις αλλαγές στη φορολογική διοίκηση, στην αδειοδότηση των επιχειρήσεων, στο πτωχευτικό πλαίσιο, στις δικαστικές διαδικασίες, στη διαχείριση γης και στη φορολογία της εργασίας.
Η αλλαγή του outlook αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον καθώς, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, αποτελεί την τρίτη αλλαγή προοπτικών για την Ελλάδα σε θετικές μέσα σε περίπου έναν μήνα, μετά τη R&I στις 17 Αυγούστου και την DBRS στις 4 Σεπτεμβρίου.
Η μεγάλη αλλαγή στις επενδύσεις
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει η Moody’s στην αλλαγή της σύνθεσης του αναπτυξιακού μοντέλου, το οποίο χαρακτηρίζει περισσότερο προσανατολισμένο στις επενδύσεις.
Οι ιδιωτικές επενδύσεις αντιπροσώπευσαν σχεδόν τα δύο τρίτα της αύξησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του λόγου επενδύσεων προς ΑΕΠ από το 2020. Η Moody’s εκτιμά ότι η επενδυτική ανάκαμψη δεν αποτελεί αποκλειστικά αποτέλεσμα του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά είχε ήδη ξεκινήσει και ενισχύθηκε από τους ευρωπαϊκούς πόρους.
Παράλληλα, έως τον Ιούνιο του 2026 η Ελλάδα είχε λάβει 24,6 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, σχεδόν το 70% των συνολικά διαθέσιμων πόρων. Τα κεφάλαια κατευθύνονται μεταξύ άλλων σε υποδομές, ψηφιοποίηση και πράσινη μετάβαση.
Από 24% στο 9% το κενό ΦΠΑ
Οι οίκοι στέκονται και στις αλλαγές στη φορολογική διοίκηση και στην ψηφιοποίηση των συναλλαγών.
Σύμφωνα με τη Moody’s, το εκτιμώμενο κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ μειώθηκε περίπου στο 9% το 2024 από 24% το 2019. Η Scope αναφέρει από την πλευρά της ότι ο λόγος των φορολογικών εσόδων αυξήθηκε από 20,5% του ΑΕΠ το 2009 σε περίπου 28% το 2025.
Οι αδυναμίες που εξακολουθούν να βλέπουν οι οίκοι
Οι θετικές αποφάσεις δεν σημαίνουν ότι οι διεθνείς οίκοι δεν καταγράφουν κινδύνους. Η Moody’s επισημαίνει ότι το δημόσιο χρέος εξακολουθεί να βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, ενώ αναφέρεται επίσης στα εξωτερικά ελλείμματα, στη μέτρια παραγωγικότητα, στις δημογραφικές πιέσεις και στο απόθεμα προβληματικών δανείων που βρίσκεται εκτός τραπεζικού συστήματος.
Αντίστοιχα, η Scope καταγράφει ως περιοριστικούς παράγοντες το ακόμη υψηλό δημόσιο χρέος, ορισμένους διαρθρωτικούς περιορισμούς στην ανάπτυξη και τις εξωτερικές ευπάθειες.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης χαρακτήρισε τις ανακοινώσεις των δύο οίκων «διεθνή αναγνώριση των αντοχών και των προοπτικών της ελληνικής οικονομίας», προσθέτοντας πάντως ότι «δεν εφησυχάζουμε».