Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 102 ετών η Μαργαρίτα Τσαντ-Παπανδρέου, μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες γυναικείες προσωπικότητες της μεταπολεμικής και μεταπολιτευτικής Ελλάδας, η ζωή της οποίας συνδέθηκε στενά με τον Ανδρέα Παπανδρέου, αλλά και με σημαντικές κοινωνικές αλλαγές που αφορούσαν τη θέση και τα δικαιώματα των γυναικών.Η είδηση του θανάτου της έγινε γνωστή το πρωί της Παρασκευής 18 Σεπτεμβρίου. Η Μαργαρίτα Παπανδρέου γεννήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1923 στο Όουκ Παρκ του Ιλινόις των Ηνωμένων Πολιτειών, ως Μάργκαρετ Έσθερ Τσαντ, και ήταν η μεγαλύτερη από πέντε αδελφές.
Η γνωριμία με τον Ανδρέα Παπανδρέου
Σπούδασε δημοσιογραφία και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στη Δημόσια Υγεία στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα. Εκεί γνώρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου, με τον οποίο έμελλε να μοιραστεί για δεκαετίες μια κοινή ζωή που συνδέθηκε με ορισμένες από τις σημαντικότερες στιγμές της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας της Ελλάδας.Το ζευγάρι έζησε αρχικά στις Ηνωμένες Πολιτείες και αργότερα εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα. Απέκτησαν τέσσερα παιδιά: τον Γιώργο Παπανδρέου, τη Σοφία, τον Νίκο και τον Αντρίκο Παπανδρέου.Η Μαργαρίτα βρέθηκε στο πλευρό του Ανδρέα Παπανδρέου στα χρόνια πριν από τη δικτατορία, στην περίοδο της εξορίας και αργότερα κατά τη Μεταπολίτευση και την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία.
Η δική της πολιτική και κοινωνική διαδρομή
Η παρουσία της, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στον ρόλο της συζύγου ενός από τους σημαντικότερους πολιτικούς της Μεταπολίτευσης.Η Μαργαρίτα Παπανδρέου ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα για τα δικαιώματα των γυναικών και συνδέθηκε με την Ένωση Γυναικών Ελλάδας (ΕΓΕ), της οποίας υπήρξε ιδρυτική προσωπικότητα και πρόεδρος.Η δράση της ΕΓΕ συνέπεσε με μια περίοδο μεγάλων αλλαγών στο οικογενειακό δίκαιο και στη νομική θέση των γυναικών στην Ελλάδα. Στη δεκαετία του 1980 θεσπίστηκαν, μεταξύ άλλων, ο πολιτικός γάμος, η κατάργηση της προίκας, το συναινετικό διαζύγιο, η διατήρηση του επωνύμου των γυναικών μετά τον γάμο και η ενίσχυση της ισότητας των δύο γονέων.Η ίδια υπερασπιζόταν συστηματικά την ισότητα των φύλων και την οικονομική και κοινωνική αυτονομία των γυναικών.
Ο πολυτάραχος γάμος με τον Ανδρέα
Η προσωπική σχέση της με τον Ανδρέα Παπανδρέου απασχόλησε επί δεκαετίες τη δημόσια ζωή.Ο γάμος τους πέρασε από έντονες δοκιμασίες και τελικά οδηγήθηκε σε διαζύγιο, πριν ο Ανδρέας Παπανδρέου παντρευτεί τη Δήμητρα Λιάνη.
Χρόνια αργότερα, η Μαργαρίτα αποφάσισε να μιλήσει ανοιχτά για τη σχέση τους μέσα από την αυτοβιογραφία της «Έρωτας και Εξουσία», που κυκλοφόρησε το 2015. Στο βιβλίο περιέγραψε τη γνωριμία τους, την κοινή τους ζωή, την πολιτική διαδρομή, αλλά και τις δύσκολες προσωπικές στιγμές του γάμου τους.
Η παρουσία της σε έναν αιώνα ελληνικής ιστορίας
Η ζωή της Μαργαρίτας Παπανδρέου εκτεινόταν σε περισσότερο από έναν αιώνα και διασταυρώθηκε με καθοριστικές περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.Έζησε από κοντά την πολιτική διαδρομή της οικογένειας Παπανδρέου, τη δικτατορία, την εξορία, τη Μεταπολίτευση, την ίδρυση και την άνοδο του ΠΑΣΟΚ, αλλά και τις μεγάλες κοινωνικές αλλαγές της δεκαετίας του 1980.Παράλληλα, είδε τον γιο της, Γιώργο Παπανδρέου, να ακολουθεί τη δική του πολιτική πορεία και να φτάνει στην πρωθυπουργία.
Το αποτύπωμα της Μαργαρίτας Παπανδρέου
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου υπήρξε μια προσωπικότητα με ισχυρή δημόσια παρουσία, που κατά καιρούς προκάλεσε αντιπαραθέσεις αλλά ταυτόχρονα συνδέθηκε με το οργανωμένο γυναικείο κίνημα της Μεταπολίτευσης.Η διαδρομή της δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τον Ανδρέα Παπανδρέου και την πολιτική ιστορία της οικογένειας. Ταυτόχρονα, όμως, περιλαμβάνει τη δική της δράση για ζητήματα ισότητας και κοινωνικών δικαιωμάτων.
Με τον θάνατό της κλείνει ένα ακόμη κεφάλαιο μιας οικογένειας που σημάδεψε για πολλές δεκαετίες την πολιτική ζωή της χώρας.