Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, επιχείρησε την Πέμπτη να βάλει τέλος στα σενάρια περί άμεσης αποχώρησής της από τη Φρανκφούρτη, αλλά δίχως ωστόσο να κλείσει οριστικά την πόρτα σε μια πρόωρη έξοδο πριν από τη λήξη της θητείας της, τον Οκτώβριο του 2027. Με τον τρόπο αυτό, αντί να καταλαγιάσει τη συζήτηση για την επόμενη ημέρα της ΕΚΤ και τους δελφίνους της προεδρίας, φούντωσε ακόμη περισσότερο τη σεναριολογία.
«Δεν πρόκειται να δείτε την πλάτη μου πριν από το 2027», δήλωσε χαρακτηριστικά στους δημοσιογράφους, κατά την καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου μετά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, αφήνοντας όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην εξαντλήσει την οκταετή θητεία της.
«Δεν μου αρέσει να εγκλωβίζομαι σε συγκεκριμένες περιστάσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά, αποφεύγοντας να δεσμευτεί ότι θα παραμείνει μέχρι την τελευταία ημέρα της θητείας της.
Η θητεία της στο τιμόνι της ΕΚΤ λήγει επισήμως στις 31 Οκτωβρίου 2027. Ανέλαβε καθήκοντά την 1η Νοεμβρίου 2019 για μία μη ανανεώσιμη θητεία οκτώ ετών.
Επιπρόσθετα, η Κριστίν Λαγκάρντ χρησιμοποίησε μια χαρακτηριστική ναυτική μεταφορά για να εξηγήσει τη στάση της απέναντι στις γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις.
«Όταν υπάρχουν σύννεφα στον ορίζοντα, ο καπετάνιος μένει στο πλοίο», τόνισε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι όσο η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αβεβαιότητες, θεωρεί καθήκον της να παραμείνει στο τιμόνι της κεντρικής τράπεζας.
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται λίγες ημέρες μετά την πρόσφατη συνέντευξή της στη γαλλική εφημερίδα Les Echos, στην οποία είχε παραδεχθεί ότι είναι «πιθανό» να αποχωρήσει πρόωρα από την ΕΚΤ προκειμένου να διαδραματίσει ρόλο στη γαλλική πολιτική σκηνή ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.
Στην ίδια συνέντευξη είχε υπογραμμίσει ότι «μια ευρωπαϊκή φωνή πρέπει να ακουστεί στην προεδρική συζήτηση στη Γαλλία», διευκρινίζοντας πάντως ότι δεν είναι «υποψήφια για τίποτα». Είχε επίσης επισημάνει πως οποιαδήποτε απόφαση θα εξαρτηθεί από τις οικονομικές συνθήκες, προσθέτοντας και εδώ χαρακτηριστικά ότι σε περιόδους αναταράξεων «ο καπετάνιος του πλοίου της ΕΚΤ πρέπει να παραμένει στη θέση του».
Παράλληλα, είχε αφήσει να εννοηθεί ότι, εάν επέστρεφε στη γαλλική πολιτική, θα επιδίωκε να αντιπαρατεθεί στις ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις, όπως ο Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν, προειδοποιώντας ότι μια αποδυνάμωση του ρόλου της Γαλλίας στην Ευρώπη θα είχε αρνητικές συνέπειες τόσο για τη χώρα όσο και για τους πολίτες της.
Η φημολογία δεν έχει κοπάσει
Οι σημερινές δηλώσεις της προέδρου της ΕΚΤ δεν έβαλαν τέλος στη συζήτηση για την επόμενη ημέρα στη Φρανκφούρτη.
Περίπου το ένα τρίτο των οικονομολόγων που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Bloomberg εκτίμησε ότι η Λαγκάρντ δεν θα ολοκληρώσει την οκταετή θητεία της.
Η ίδια είχε ήδη αποκαλύψει τον Ιούνιο ότι, πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, είχε εξετάσει ακόμη και το ενδεχόμενο παραίτησης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι πληροφορίες που είχαν μεταφέρει διεθνεί media, τους προηγούμενους μήνες, ότι θα μπορούσε να αναλάβει ρόλο στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, τον οργανισμό που διοργανώνει κάθε χρόνο τη διάσημη οικονομική σύνοδο του Νταβός.
Τον Φεβρουάριο, δημοσίευμα των Financial Times είχε αναφέρει ότι σχεδίαζε να αποχωρήσει πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027, ώστε ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, σε συνεννόηση με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, να έχει ενεργό ρόλο στην επιλογή του επόμενου προέδρου της ΕΚΤ.
Η Λαγκάρντ είχε στη συνέχεια δηλώσει στη Wall Street Journal ότι σκοπεύει να ολοκληρώσει τη θητεία της, ωστόσο οι νεότερες τοποθετήσεις της άφησαν και πάλι περιθώρια για διαφορετικές ερμηνείες.
Η Ισπανία ρίχνει στη μάχη τον Ερνάντεθ ντε Κος
Σε κάθε περίπτωση, τα σενάρια αυτά έχουν επιτρέψει να ξεκινήσουν ήδη οι πολιτικές ζυμώσεις για τη διαδοχή της.
Τη Δευτέρα, η ισπανική οικονομική εφημερίδα Expansión, υποστήριξε ότι η Μαδρίτη έχει αποφασίσει οριστικά να κυνηγήσει για πρώτη φορά την προεδρία της ΕΚΤ και μάλιστα για τον σκοπό αυτό θα στηρίξει τον έμπειρο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, ήτοι τον νυν γενικό διευθυντή της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) και πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ισπανίας.
Το δημοσίευμα, μάλιστα, ανέφερε ότι οι επαφές μεταξύ του Ερνάντεθ ντε Κος και του επιτελείου του υπουργού Οικονομίας Κάρλος Κουέρπο είναι πλέον συνεχείς και ότι η ισπανική στρατηγική για την ανάδειξή του στην κορυφή της ΕΚΤ προετοιμάζεται εδώ και μήνες.
Παρότι το ισπανικό υπουργείο Οικονομίας δηλώνει επισήμως ότι η διαδικασία δεν έχει ακόμη ξεκινήσει, ξεκαθαρίζει ότι η Ισπανία, ως μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης και από τους σημαντικότερους μετόχους της ΕΚΤ, θα διεκδικήσει κορυφαίο ρόλο στη νέα εποχή της κεντρικής τράπεζας.
Προς την κατεύθυνση αυτή, μάλιστα, βοηθά σαφώς η ανανέωση στις υπόλοιπες θέσεις του συμβουλίου και η αποχώρηση του Ισπανού Λουίς ντε Γκίντος από την αντιπροεδρία, δεδομένου ότι δεν θα μπορούσε μια χώρα να κατέχει δύο θέσεις-κλειδιά. Η θητεία του ντε Γκίντος έληξε στις 31 Μαΐου 2026 και από την 1η Ιουνίου 2026 τη θέση του αντιπροέδρου ανέλαβε ο Κροάτης Μπόρις Βούιτσιτς. Έτσι, η Ισπανία δεν εκπροσωπείται πλέον στο εξαμελές Εκτελεστικό Συμβούλιο της ΕΚΤ.
Οικονομικοί αναλυτές θεωρούν την υποψηφιότητα του Ερνάντεθ ντε Κος ιδιαίτερα ισχυρή και ήδη στις σχετικές δημοσκοπήσεις θεωρείται ως ένα από τα μεγάλα φαβορί. Διετέλεσε διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας από το 2018 έως το 2024, συμμετείχε στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, προήδρευσε της Επιτροπής της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία και από το 2025 βρίσκεται στην ηγεσία της BIS.
Οι υπόλοιποι διεκδικητές και η διαδικασία επιλογής
Πάντως, η Ισπανία δεν είναι η μόνη χώρα που προετοιμάζεται για τη μετά Λαγκάρντ εποχή.
Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις οικονομολόγων, βασικός αντίπαλος του Ερνάντεθ ντε Κος θεωρείται ο επίσης πολύ έμπειρος πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ολλανδίας, Κλάας Κνοτ, ενώ ενδιαφέρον έχουν εκδηλώσει τόσο ο νυν πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, όσο και η Γερμανίδα οικονομολόγος και το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Ίζαμπελ Σνάμπελ.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε πρόσφατα ότι δεν υπάρχει λόγος να επισπευσθούν οι αποφάσεις, καθώς η θητεία της Λαγκάρντ έχει ακόμη περισσότερο από έναν χρόνο μέχρι να ολοκληρωθεί. «Όταν έρθει η ώρα να βρεθεί ο διάδοχος, θα το εξετάσουμε και θα λάβουμε αποφάσεις», ανέφερε.
Ο επόμενος πρόεδρος της ΕΚΤ θα επιλεγεί για μία μη ανανεώσιμη οκταετή θητεία. Η διαδικασία προβλέπει ότι οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης καταρτίζουν λίστα υποψηφίων με ειδική πλειοψηφία και στη συνέχεια οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης λαμβάνουν την τελική απόφαση. Στην πράξη, ωστόσο, οι πολιτικές ισορροπίες μεταξύ των μεγάλων χωρών της Ευρωζώνης αποδεικνύονται συχνά καθοριστικές, όπως συνέβη και με την επιλογή της ίδιας της Λαγκάρντ το 2019.
Έτσι, παρά τις σημερινές διαβεβαιώσεις της προέδρου της ΕΚΤ ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσει πριν από το 2027, η συζήτηση για τον διάδοχό της έχει ήδη ξεκινήσει και αναμένεται να ενταθεί από το φθινόπωρο, καθώς οι κυβερνήσεις των μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρωζώνης διαμορφώνουν τις συμμαχίες τους για μία από τις σημαντικότερες θέσεις της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής.