Η διεθνής χρήση του ευρώ κατέγραψε μικρή άνοδο το 2025, ωστόσο εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του δολαρίου, γεγονός που αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα στην προσπάθειά του να αμφισβητήσει την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία του αμερικανικού νομίσματος.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η συνολική χρήση του ευρώ στη διεθνή οικονομία αυξήθηκε περίπου στο 20%. Το μερίδιό του στα παγκόσμια συναλλαγματικά αποθέματα παρέμεινε σταθερό στο ίδιο επίπεδο, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ένα τρίτο της συμμετοχής του δολαρίου.
Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι διεθνείς εκδόσεις χρέους σε ευρώ έφθασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενώ για πρώτη φορά το ευρωπαϊκό νόμισμα κατέκτησε την πρώτη θέση στην παγκόσμια αγορά πράσινων και βιώσιμων ομολόγων. Αντίθετα, καταγράφηκε αισθητή υποχώρηση στη χρήση του ευρώ στις καθημερινές συναλλαγές της αγοράς συναλλάγματος.
Οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες απέναντι στο δολάριο
Τα τελευταία χρόνια οι ευρωπαϊκές αρχές επιδιώκουν να περιορίσουν σταδιακά την κυριαρχία του δολαρίου στις διεθνείς αγορές. Οι πολιτικές αναταράξεις στις ΗΠΑ και οι επιθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ, κατά της Federal Reserve μετά την επιστροφή του στην εξουσία έχουν, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, επηρεάσει την εμπιστοσύνη προς το αμερικανικό οικονομικό σύστημα.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει μάλιστα αναφερθεί στο ενδεχόμενο μιας «παγκόσμιας στιγμής του ευρώ», καλώντας τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ενισχύσουν τον διεθνή ρόλο του κοινού νομίσματος, ώστε η ευρωζώνη να απολαμβάνει περισσότερα από τα προνόμια που συνοδεύουν το δολάριο, όπως το χαμηλότερο κόστος δανεισμού.
«Υπάρχει μια ευκαιρία για το ευρώ να ενισχύσει την παγκόσμια ελκυστικότητά του, υπό την προϋπόθεση ότι οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες και θα μετατρέψουν τις δεσμεύσεις σε πράξη», σημειώνει η Λαγκάρντ στην έκθεση. Όπως υπογραμμίζει, η οικονομική ανθεκτικότητα, η θεσμική αξιοπιστία και η γεωπολιτική ισχύς της Ευρώπης πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω.
Ο χρυσός και το γουάν περιορίζουν τις φιλοδοξίες του ευρώ
Παρά τη βελτίωση, η έκθεση της ΕΚΤ καταδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης.
Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια είναι η συνεχής συσσώρευση χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες, σε ένα περιβάλλον επίμονων γεωπολιτικών εντάσεων. Παρότι οι αγορές χρυσού μειώθηκαν σε περίπου 850 τόνους το 2025 από περισσότερους από 1.000 τόνους το προηγούμενο έτος, το πολύτιμο μέταλλο παρέμεινε το δεύτερο σημαντικότερο παγκόσμιο αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο σε όρους αγοραίας αξίας.
Παράλληλα, αρκετές χώρες αναπτύσσουν εναλλακτικά συστήματα διασυνοριακών πληρωμών, αξιοποιώντας ψηφιακές τεχνολογίες. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, η τάση αυτή αποτελεί ακόμη μία ένδειξη κατακερματισμού του διεθνούς νομισματικού συστήματος.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται επίσης στο κινεζικό νόμισμα, το γουάν, το οποίο εξακολουθεί να έχει σχετικά περιορισμένο διεθνές αποτύπωμα, αλλά ενισχύει σταδιακά τη θέση του σε τομείς όπως οι καθημερινές συναλλαγές συναλλάγματος και η χρηματοδότηση του εμπορίου. Η ΕΚΤ εκτιμά ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επιταχύνει περαιτέρω αυτή την τάση.
Τα Στενά του Ορμούζ και η άνοδος του γουάν
Σύμφωνα με την έκθεση, ειδικοί της αγοράς θεωρούν ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη διεύρυνση του ρόλου του γουάν στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.
Η ΕΚΤ επικαλείται αναφορές σύμφωνα με τις οποίες ορισμένα πλοία πραγματοποίησαν πληρωμές σε γουάν μέσω του κινεζικού συστήματος διασυνοριακών πληρωμών CIPS ή ακόμη και μέσω κρυπτονομισμάτων, προκειμένου να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο.
Έκκληση για βαθύτερη οικονομική ενοποίηση
Η έκθεση επαναλαμβάνει την ανάγκη επιτάχυνσης της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω ενός φιλόδοξου χρονοδιαγράμματος.
Όπως αναφέρει η Λαγκάρντ, πρόσθετα βήματα, όπως η κοινή χρηματοδότηση ευρωπαϊκών δημόσιων αγαθών, θα μπορούσαν να συμβάλουν στη δημιουργία μιας μεγάλης, ασφαλούς και ιδιαίτερα ρευστής αγοράς δημόσιου χρέους της ΕΕ. Πρόκειται ωστόσο για μια πρόταση που εξακολουθεί να προκαλεί έντονες αντιδράσεις σε χώρες όπως η Γερμανία, όπου η ιδέα της κοινής έκδοσης χρέους παραμένει ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη.