Μια ασυνήθιστη υπόθεση που αναδεικνύει τους κινδύνους από την αγορά ενός τεχνολογικά προηγμένου αυτοκινήτου όταν η κατασκευάστρια εταιρεία παύει να λειτουργεί βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ευρώπη. Ιδιοκτήτες ηλεκτρικών Fisker Ocean πέτυχαν αποζημίωση περίπου 3.600 ευρώ ο καθένας, μετά τα σοβαρά προβλήματα που δημιουργήθηκαν από την οικονομική κατάρρευση της Fisker. Η υπόθεση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, όπου επίσης έχουν κυκλοφορήσει αυτοκίνητα της αμερικανικής εταιρείας.
Η κατάρρευση της Fisker και το πρόβλημα για τους ιδιοκτήτες
Η Fisker αποτέλεσε ένα από τα πιο φιλόδοξα εγχειρήματα της νέας εποχής της ηλεκτροκίνησης, όμως η πορεία της αποδείχθηκε σύντομη. Μετά την οικονομική κατάρρευση και την πτώχευσή της, οι κάτοχοι του ηλεκτρικού Ocean βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα ιδιαίτερα δύσκολο πρόβλημα: είχαν αγοράσει ένα σύγχρονο και τεχνολογικά σύνθετο αυτοκίνητο χωρίς πλέον να υπάρχει ένας ενεργός κατασκευαστής πίσω από αυτό.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στην εμπορική αξία του αυτοκινήτου. Τα σύγχρονα ηλεκτρικά οχήματα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από λογισμικό, ηλεκτρονικά συστήματα, εξειδικευμένα ανταλλακτικά, διαγνωστικά εργαλεία και ενημερώσεις. Όταν ο κατασκευαστής εξαφανίζεται, η μακροχρόνια υποστήριξη ενός τέτοιου αυτοκινήτου μπορεί να γίνει εξαιρετικά περίπλοκη.
Πώς προέκυψε η αποζημίωση των 3.600 ευρώ
Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορά ιδιοκτήτες Fisker Ocean στη Δανία, οι οποίοι είχαν στραφεί κατά της Fisker Denmark μετά την κατάρρευση της εταιρείας. Οι απαιτήσεις τους ήταν αρχικά πολύ μεγαλύτερες, καθώς υποστήριζαν ότι τα αυτοκίνητά τους είχαν χάσει σημαντικό μέρος της αξίας τους και ότι η μελλοντική υποστήριξή τους είχε καταστεί αβέβαιη.
Τελικά επετεύχθη συμβιβασμός. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν, όσοι ιδιοκτήτες τον αποδέχθηκαν έλαβαν περίπου 41.000 δανικές κορώνες ο καθένας, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 3.600 ευρώ. Η αποζημίωση είναι αισθητά μικρότερη από τις αρχικές διεκδικήσεις, αλλά αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη για τους ιδιοκτήτες που είχαν μείνει ουσιαστικά χωρίς τον κατασκευαστή του αυτοκινήτου τους.
Γιατί η υπόθεση ενδιαφέρει ολόκληρη την αγορά ηλεκτρικών
Το πραγματικό ενδιαφέρον της ιστορίας ξεπερνά τη Fisker. Η αυτοκινητοβιομηχανία έχει γεμίσει τα τελευταία χρόνια με νέες εταιρείες ηλεκτρικών αυτοκινήτων, πολλές από τις οποίες χρειάζονται τεράστια κεφάλαια για να χρηματοδοτήσουν ανάπτυξη, παραγωγή, δίκτυο πωλήσεων και after sales. Δεν είναι βέβαιο ότι όλες θα επιβιώσουν στον σκληρό ανταγωνισμό των επόμενων ετών.
Για τον καταναλωτή δημιουργείται έτσι ένας νέος παράγοντας που πρέπει να εξετάζεται πριν από την αγορά αυτοκινήτου: όχι μόνο πόσο καλό είναι το μοντέλο, ποια αυτονομία διαθέτει και πόσο κοστίζει, αλλά και πόσο ισχυρή είναι η εταιρεία που βρίσκεται πίσω από αυτό. Ένα αυτοκίνητο αποτελεί επένδυση πολλών χιλιάδων ευρώ και συνήθως προορίζεται να χρησιμοποιηθεί για πολλά χρόνια.
Τι ισχύει για τους ιδιοκτήτες Fisker στην Ελλάδα
Εδώ χρειάζεται η σημαντικότερη διευκρίνιση: η συμφωνία αποζημίωσης των περίπου 3.600 ευρώ δεν σημαίνει ότι το ίδιο ποσό καταβάλλεται αυτομάτως στους ιδιοκτήτες Fisker στην Ελλάδα. Η συγκεκριμένη διαδικασία αφορά τη δανέζικη υπόθεση και τους ιδιοκτήτες που συμμετείχαν στον εκεί συμβιβασμό.
Στην Ελλάδα η Fisker είχε ξεκινήσει εμπορική δραστηριότητα πριν από την κατάρρευση της εταιρείας και υπάρχουν Ocean που κυκλοφορούν στη χώρα. Οι Έλληνες κάτοχοι, όμως, βρίσκονται σε διαφορετικό νομικό και εμπορικό πλαίσιο και δεν προκύπτει από τη δανέζικη συμφωνία αυτόματο δικαίωμα στην ίδια αποζημίωση. Για οποιαδήποτε σχετική απαίτηση απαιτείται εξέταση της συγκεκριμένης αγοράς, της σύμβασης και του αντισυμβαλλόμενου.
Το μεγάλο πρόβλημα είναι η υποστήριξη
Η μεγαλύτερη ανησυχία για έναν ιδιοκτήτη δεν είναι απαραίτητα εάν το αυτοκίνητο λειτουργεί σήμερα, αλλά τι θα συμβεί σε δύο, τέσσερα ή έξι χρόνια. Σε ένα συμβατικό μοντέλο μεγάλης αυτοκινητοβιομηχανίας υπάρχει οργανωμένο δίκτυο συνεργείων, ανταλλακτικά, τεχνική υποστήριξη και συστήματα διάγνωσης. Στην περίπτωση ενός κατασκευαστή που έχει καταρρεύσει, όλα αυτά γίνονται πολύ πιο αβέβαια.
Η περίπτωση της Fisker δείχνει επομένως ότι στην εποχή του «software-defined car» η οικονομική βιωσιμότητα του κατασκευαστή αποκτά σχεδόν την ίδια σημασία με τα μηχανικά χαρακτηριστικά του οχήματος. Ένα αυτοκίνητο που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε λογισμικό και ψηφιακές υπηρεσίες χρειάζεται υποστήριξη για πολλά χρόνια μετά την πώλησή του.
Και η μεταπωλητική αξία μπαίνει στο μικροσκόπιο
Υπάρχει και μία ακόμη οικονομική διάσταση: η μεταπωλητική αξία. Ένας υποψήφιος αγοραστής μεταχειρισμένου είναι λογικό να εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός όταν γνωρίζει ότι ο αρχικός κατασκευαστής δεν υφίσταται πλέον με την προηγούμενη μορφή του. Η αβεβαιότητα για ανταλλακτικά, επισκευές, λογισμικό και τεχνική υποστήριξη μπορεί να πιέσει σημαντικά την τιμή ενός αυτοκινήτου στη δευτερογενή αγορά.
Αυτός ήταν άλλωστε ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι ιδιοκτήτες Fisker θεώρησαν ότι υπέστησαν οικονομική ζημία. Δεν είχαν αγοράσει απλώς ένα μεταφορικό μέσο, αλλά ένα περιουσιακό στοιχείο δεκάδων χιλιάδων ευρώ, η αξία του οποίου επηρεάστηκε από την κατάρρευση της εταιρείας που το κατασκεύασε.
Το μάθημα για όποιον αγοράζει ηλεκτρικό αυτοκίνητο
Η περίπτωση της Fisker αποτελεί προειδοποίηση για μια αγορά που μεταβάλλεται με πρωτοφανή ταχύτητα. Η ηλεκτροκίνηση δημιουργεί νέες μάρκες, νέα επιχειρηματικά μοντέλα και τεράστιες τεχνολογικές δυνατότητες, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει και το επιχειρηματικό ρίσκο. Ο υποψήφιος αγοραστής καλό είναι πλέον να εξετάζει το δίκτυο after sales, την κάλυψη εγγύησης, τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών, την οικονομική κατάσταση του κατασκευαστή και το ποιος αναλαμβάνει την υποστήριξη του αυτοκινήτου σε περίπτωση αποχώρησης μιας εταιρείας από την αγορά.
Η αποζημίωση των περίπου 3.600 ευρώ στους συγκεκριμένους ιδιοκτήτες Fisker είναι επομένως μόνο μία πλευρά της ιστορίας. Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι στην εποχή των ηλεκτρικών και ψηφιακά συνδεδεμένων αυτοκινήτων δεν αγοράζουμε μόνο ένα όχημα – αγοράζουμε και την υπόσχεση ότι κάποιος θα μπορεί να το υποστηρίζει για πολλά χρόνια.