Μια ριζική αλλαγή στην πολιτική διεύρυνσης και διεθνών συνεργασιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανακοίνωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανοίγοντας για πρώτη φορά την πόρτα ώστε ο Καναδάς να αποκτήσει καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» της ΕΕ.
Όπως μεταδίδει το Reuters, η πρόταση έχει ιδιαίτερη πολιτική και γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς το συγκεκριμένο καθεστώς δεν προβλέπεται από τις ευρωπαϊκές Συνθήκες. Μέχρι σήμερα η ΕΕ απέφευγε τη δημιουργία ευέλικτων ή ενδιάμεσων κατηγοριών συμμετοχής, επιμένοντας κατά κανόνα στη σαφή διάκριση μεταξύ κρατών-μελών και τρίτων χωρών.
Η φον ντερ Λάιεν έκανε την ανακοίνωση κατά την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, παρουσία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ.
«Οι εταιρικές σχέσεις αποτελούν στρατηγική επιλογή για την Ευρώπη. Αποτελούν όμως και απάντηση στη διάρρηξη του διεθνούς συστήματος που βασίζεται σε κανόνες», ανέφερε.
«Ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος»
Η πρόεδρος της Κομισιόν ήταν σαφής ως προς τη νέα κατεύθυνση που επιδιώκει να δώσει στις σχέσεις των δύο πλευρών.
Όπως δήλωσε, θέλει να συνεργαστεί με τον Καναδά ώστε να ανοίξει ο δρόμος για να γίνει το πρώτο «associate member» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς, μόλις τον Μάιο, η πρόταση της Γερμανίας για ένα αντίστοιχο καθεστώς συνδεδεμένης συμμετοχής της Ουκρανίας, ως ενδιάμεσο στάδιο πριν από την πλήρη ένταξη, είχε αντιμετωπιστεί μάλλον ψυχρά από αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Η πρόταση για τον Καναδά δείχνει επομένως ότι στις Βρυξέλλες εξετάζεται πλέον σοβαρότερα μια Ευρώπη διαφορετικών επιπέδων συνεργασίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη διαμορφωθεί συγκεκριμένο νομικό μοντέλο.
Από την ΑΙ και την άμυνα έως τις κρίσιμες πρώτες ύλες
Η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο πλαίσιο οικονομικής και στρατηγικής συνεργασίας ΕΕ–Καναδά.
Οι δύο πλευρές σχεδιάζουν να εμβαθύνουν τους δεσμούς τους στην προηγμένη μεταποίηση, την τεχνητή νοημοσύνη, την ενέργεια και τις κρίσιμες πρώτες ύλες, ενώ ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στην αμυντική βιομηχανία.
Η πρόεδρος της Κομισιόν μίλησε για τη δημιουργία μιας «τεχνολογικής συμμαχίας», για ενοποίηση των αμυντικών βιομηχανικών βάσεων των δύο πλευρών και για μετατροπή της Αρκτικής σε εμβληματικό κοινό εγχείρημα.
Βρυξέλλες και Οτάβα, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, έχουν κοινή αντίληψη σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την τεχνητή νοημοσύνη και την κλιματική αλλαγή έως την Ουκρανία, την άμυνα, τις πρώτες ύλες και την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Η ρήξη Καναδά–ΗΠΑ στο φόντο
Η κίνηση έρχεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη στιγμή για τις σχέσεις του Καναδά με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το Reuters, η ευρωπαϊκή περιοδεία του Μαρκ Κάρνεϊ πραγματοποιείται μετά την κατάρρευση των εμπορικών συνομιλιών Καναδά–ΗΠΑ τον Αύγουστο, η οποία οδήγησε σε αμοιβαία μέτρα και δασμούς.
Ο ίδιος ο Κάρνεϊ είχε δηλώσει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα ότι ο Καναδάς επιδιώκει μια «μοναδική συμμαχία» με την Ευρωπαϊκή Ένωση, διευκρινίζοντας πάντως ότι δεν επιδιώκει πλήρη ένταξη στην ΕΕ.
Η φον ντερ Λάιεν επιχείρησε παράλληλα να καταστήσει σαφές ότι η νέα σχέση με τον Καναδά δεν στρέφεται εναντίον κάποιας τρίτης χώρας, μια επισήμανση με προφανή σημασία εν μέσω των εντάσεων με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι τι ακριβώς θα σημαίνει στην πράξη το καθεστώς του «συνδεδεμένου μέλους», ποια δικαιώματα και υποχρεώσεις θα συνεπάγεται και εάν η πρόταση για τον Καναδά θα αποτελέσει προηγούμενο για τη δημιουργία μιας νέας κατηγορίας στενότερης σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.