Ο "εμφύλιος" είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα του πολιτικού χώρου της Αριστεράς και έτσι όπως διαμορφώνεται σήμερα το πολιτικό σκηνικό, είναι σχεδόν σίγουρο ότι έως τις εκλογές θα... πέσουν κορμιά!
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη άνοιξε το θέμα της χρηματοδότησης των κομμάτων βάζοντας στο κάδρο και το ΠΑΣΟΚ, το οποίο, πέρασε στην αντεπίθεση, καταγγέλλοντας ότι αυτή τη στιγμή ο Τσίπρας κάνει την πλέον πολυδάπανη καμπάνια, χωρίς να αποκαλύπτει τις πηγές χρηματοδότησης. Το σκηνικό στον χώρο της ελληνικής Αριστεράς και της ευρύτερης Κεντροαριστεράς θυμίζει πλέον κινούμενη άμμο. Αυτό που ξεκίνησε ως μια εσωκομματική κρίση ηγεσίας και ταυτότητας, δείχνει να εξελίσσεται σε έναν ολοκληρωτικό "πόλεμο" χαρακωμάτων. Με φόντο τις συνεχείς διασπάσεις, τις οργανωτικές ανακατατάξεις και τις έντονες ιδεολογικές συγκρούσεις, ο προοδευτικός χώρος αναζητά μια νέα πυξίδα.
Η "μάχη" για την ηγεμονία της αντιπολίτευσης δεν είναι απλώς μια εσωτερική υπόθεση των κομμάτων, αλλά μια δομική αναδιάταξη που επανακαθορίζει τις ισορροπίες ολόκληρου του πολιτικού συστήματος. Η ρίζα της σημερινής σύγκρουσης εντοπίζεται στην αδυναμία των σχηματισμών της ριζοσπαστικής και ανανεωτικής Αριστεράς να εκφράσουν ένα συμπαγές, πειστικό και σύγχρονο κυβερνητικό αφήγημα.
Μετά από διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις που κατέγραψαν σαφή υποχώρηση των ποσοστών της αξιωματικής αντιπολίτευσης, οι εσωτερικές έριδες βγήκαν στην επιφάνεια με πρωτοφανή ένταση. Οι διαφωνίες δεν περιορίζονται μόνο στα πρόσωπα που ηγούνται των κομμάτων. Αγγίζουν τον πυρήνα της πολιτικής ύπαρξης της Αριστεράς, η οποία πρέπει να κινηθεί προς ένα πιο ριζοσπαστικό και συγκρουσιακό μοντέλο ή οφείλει να μετατοπιστεί προς το σοσιαλδημοκρατικό κέντρο για να διεκδικήσει την εξουσία;
Αυτή η ιδεολογική αμφιταλάντευση οδήγησε σε μια σειρά από διασπάσεις. Νέα κόμματα και κοινοβουλευτικές ομάδες γεννήθηκαν μέσα σε λίγους μήνες, προκαλώντας κατακερματισμό των δυνάμεων και σύγχυση στο εκλογικό σώμα. Ο παραδοσιακός ψηφοφόρος της Αριστεράς βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα θολό τοπίο, όπου οι προσωπικές στρατηγικές των στελεχών συχνά επισκιάζουν τις κοινωνικές ανάγκες.
Η σύγκρουση των μηχανισμών και η απαξίωση
Η καθημερινή πολιτική αντιπαράθεση έχει μετατοπιστεί από τα μεγάλα κοινωνικά ζητήματα, στα εσωκομματικά δικαστήρια, τις καταγγελίες για υπονομεύσεις και τον πόλεμο των ανακοινώσεων.
Αυτός ο εσωστρεφής πόλεμος διεξάγεται με όρους απόλυτης πόλωσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα τηλεοπτικά παράθυρα. Το αποτέλεσμα αυτής της τακτικής είναι η σταδιακή αποξένωση των πολιτών. Οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν μια βαθιά κόπωση της κοινής γνώμης. Η αποχή στις πρόσφατες αναμετρήσεις και η άνοδος των ποσοστών των αναποφάσιστων δείχνουν ότι η κοινωνία γυρίζει την πλάτη σε έναν χώρο που δείχνει να ασχολείται αποκλειστικά με τον εαυτό του. Η απώλεια της αξιοπιστίας είναι το μεγαλύτερο τίμημα που πληρώνει η Αριστερά σε αυτή τη φάση.
Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν
Σε κάθε πολιτικό πόλεμο, η φθορά του ενός αποτελεί την ευκαιρία του άλλου.
Η ανάλυση των δεδομένων δείχνει ότι ο κατακερματισμός της Αριστεράς αναδιανέμει την πολιτική ισχύ σε συγκεκριμένους αποδέκτες. Πάμε όμως να δούμε, ποιοι είναι οι κερδισμένοι από την... ανακατωσούρα του χώρου:
1. Ο πρώτος και πιο προφανής κερδισμένος είναι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και προσωπικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Σε ένα κοινοβουλευτικό σύστημα, η ύπαρξη μιας ισχυρής, ενιαίας και εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης είναι απαραίτητη για τη φθορά της εξουσίας. Με την Αριστερά διασπασμένη σε πολλά μικρότερα κομμάτια, το κυβερνών κόμμα απολαμβάνει το προνόμιο του στρατηγικού μονόδρομου. Παρά τη φυσιολογική φθορά που φέρνει η καθημερινή διαχείριση της ακρίβειας ή των διεθνών κρίσεων, η απουσία ενός ενιαίου αντιπαλικού δέους επιτρέπει στο Μέγαρο Μαξίμου να διατηρεί την πολιτική πρωτοβουλία και να κυριαρχεί στον χώρο του κέντρου.
2. Δεύτερος κερδισμένος είναι ο Τσίπρας με την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, η οποία αναδεικνύεται ως το αντίπαλο δέος της Νέας Δημοκρατίας, επιβεβαιώνοντας την κυριαρχία Τσίπρα στα... αριστερά, η οποία, αναδεικνύει και την κυριαρχία Μητσοτάκη από τα... δεξιά!
Μεγάλος χαμένος των εξελίξεων είναι το ΠΑΣΟΚ. Με μια πιο σταθερή εσωτερική δομή και θεσμική παρουσία, το κόμμα θα μπορούσε να κατοχυρώσει τη δεύτερη θέση, κλείνοντας τον δρόμο στον Τσίπρα. Από τη στιγμή, που η ΕΛ.Α.Σ. είναι δεύτερο κόμμα στις δημοσκοπήσεις, αυτό ισοδυναμεί με πλήρη αποτυχία του ΠΑΣΟΚ.
Ο "πόλεμος" στην Αριστερά δεν μπορεί να συνεχίζεται επ' άπειρον χωρίς να οδηγήσει σε πλήρη περιθωριοποίηση του χώρου. Η ιστορία έχει δείξει ότι οι πολιτικοί κύκλοι κλείνουν νομοτελειακά. Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει επόμενη μέρα, αλλά με ποιους όρους θα διαμορφωθεί. Για να μπορέσει η Αριστερά να γίνει ξανά υπολογίσιμη δύναμη εξουσίας, θα πρέπει να περάσει από τη φάση της διάσπασης στη φάση της ανασύνθεσης. Αυτό απαιτεί νέα πρόσωπα, σύγχρονο πρόγραμμα, ειλικρίνεια, προσαρμογή στα δεδομένα του σημερινού κόσμου και σχεδόν πλήρη εξάλειψη της ιδεολογικής... σχιζοφρένειας του παρελθόντος. Βέβαια, θα πει κάποιος, αν γίνουν όλα αυτά, τότε δεν θα λέγεται Αριστερά, αλλά κάτι άλλο, αλλά έτσι είναι η... ζωή!
Ο "εμφύλιος" στην Κεντροαριστερά ωφελεί βραχυπρόθεσμα τη Νέα Δημοκρατία, αλλά μακροπρόθεσμα, η κρίση μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη, αν λειτουργήσει ως καταλύτης για μια υγιή ανασύνθεση. Η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από κόμματα που λειτουργούν με περιχαρακωμένους μηχανισμούς, αλλά από ζωντανούς πολιτικούς οργανισμούς που μπορούν να δώσουν ελπίδα και λύσεις. Μέχρι να γίνει αυτό αντιληπτό από τους πρωταγωνιστές της κρίσης, η Αριστερά θα συνεχίσει να μετρά απώλειες, παρακολουθώντας τις εξελίξεις από τη θέση του θεατή. Τουλάχιστον, όσο υπάρχει στα πράγματα ο Μητσοτάκης...