Στο μικροσκόπιο του οικονομικού επιτελείου μπαίνουν δύο φορολογικά κίνητρα που συνδέονται με τις ηλεκτρονικές αποδείξεις και εκπνέουν στο τέλος του 2026, με το υπουργείο Οικονομικών να αξιολογεί την αποτελεσματικότητά τους πριν αποφασίσει εάν θα προχωρήσει σε παράταση ή ακόμη και ενίσχυσή τους.
Πρόκειται, αφενός, για την έκπτωση από το φορολογητέο εισόδημα μέρους των δαπανών που πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά σε συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών και, αφετέρου, για το αυξημένο «μπόνους» που προβλέπεται για ιατρικές, οδοντιατρικές και κτηνιατρικές δαπάνες κατά την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Η τελική απόφαση αναμένεται να ληφθεί μετά την αξιολόγηση της συμβολής των δύο μέτρων στην αύξηση των ηλεκτρονικών πληρωμών και, κυρίως, στον περιορισμό των συναλλαγών με μετρητά σε κλάδους που θεωρούνται περισσότερο εκτεθειμένοι στη φοροδιαφυγή.
Έκπτωση έως 5.000 ευρώ από το φορολογητέο εισόδημα
Το πρώτο κίνητρο προβλέπει ότι ποσό ίσο με το 30% των δαπανών που πραγματοποιούνται με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής για αμοιβές συγκεκριμένων επαγγελματιών αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα του φυσικού προσώπου.
Η έκπτωση μπορεί να φτάσει έως τις 5.000 ευρώ ετησίως, δημιουργώντας ένα πρόσθετο κίνητρο για τον φορολογούμενο να ζητά απόδειξη και να εξοφλεί ηλεκτρονικά υπηρεσίες σε επαγγελματικούς κλάδους όπου παραδοσιακά καταγράφεται αυξημένη χρήση μετρητών.
Στη λίστα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, κτηνιατρικές υπηρεσίες, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, ψυκτικοί, συντηρητές θέρμανσης, εργασίες μόνωσης, τοιχοποιίας και σοβατίσματος, τοποθέτηση πλακιδίων, ξυλουργικές εργασίες, εργασίες σε στέγες και παράθυρα, καθώς και εργασίες σκυροδέματος.
Στις επιλέξιμες κατηγορίες εντάσσονται επίσης υπηρεσίες ταξί, κομμωτήρια, κουρεία και καταστήματα ομορφιάς, υπηρεσίες κηδειών, μασάζ και φυσικής ευεξίας, υπηρεσίες καθαρισμού και οικιακής υποστήριξης, φωτογραφικές υπηρεσίες, σχολές χορού, γυμναστήρια και άλλες δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου με συνδρομή.
Το μέτρο καλύπτει ακόμη υπηρεσίες προσωπικής φροντίδας και νοσηλείας –με εξαίρεση τις νοσοκομειακές δραστηριότητες–, νομικές υπηρεσίες και υπηρεσίες φροντίδας παιδιών.
Διπλά μετρούν οι ιατρικές δαπάνες
Το δεύτερο μέτρο που επανεξετάζεται αφορά το ειδικό καθεστώς για τις ηλεκτρονικές πληρωμές σε ιατρούς, οδοντιάτρους και κτηνιάτρους.
Οι συγκεκριμένες δαπάνες υπολογίζονται στο διπλάσιο της πραγματικής τους αξίας για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Το όριο αντιστοιχεί στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος του φορολογουμένου. Έτσι, για παράδειγμα, ηλεκτρονική πληρωμή 500 ευρώ για επιλέξιμες υπηρεσίες μπορεί να προσμετρηθεί ως δαπάνη 1.000 ευρώ για την κάλυψη του συγκεκριμένου ορίου.
Η ρύθμιση λειτουργεί ως κίνητρο για την πραγματοποίηση ηλεκτρονικών πληρωμών σε επαγγελματικές κατηγορίες στις οποίες η χρήση μετρητών παραμένει σημαντική, περιορίζοντας παράλληλα το περιθώριο απόκρυψης συναλλαγών.
Η μάχη κατά της φοροδιαφυγής
Η αξιολόγηση των δύο κινήτρων εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική για περαιτέρω διεύρυνση των ηλεκτρονικών συναλλαγών. Η αυξανόμενη χρήση καρτών, τραπεζικών μεταφορών και άλλων ψηφιακών μέσων πληρωμής αφήνει ηλεκτρονικό αποτύπωμα, διευκολύνοντας τις διασταυρώσεις των φορολογικών αρχών και περιορίζοντας τις δυνατότητες απόκρυψης εισοδήματος.
Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει επισημάνει ότι η περαιτέρω επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών αποτελεί βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και την ενίσχυση των φορολογικών εσόδων. Παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά περιθώρια αύξησης της χρήσης ηλεκτρονικών πληρωμών, ιδιαίτερα σε δραστηριότητες όπου τα μετρητά διατηρούν ισχυρή παρουσία.
Υπό αυτό το πρίσμα, το οικονομικό επιτελείο καλείται να αποφασίσει εάν τα υφιστάμενα κίνητρα θα συνεχιστούν και μετά τη λήξη τους ή εάν χρειάζονται αλλαγές ώστε να γίνουν περισσότερο αποτελεσματικά. Στο τραπέζι βρίσκεται τόσο η παράταση των σημερινών ρυθμίσεων όσο και η πιθανότητα ενίσχυσης ή διεύρυνσης των κινήτρων, εφόσον από τα στοιχεία προκύψει ότι έχουν ουσιαστική συμβολή στην αύξηση των δηλωμένων συναλλαγών.
Οι αποφάσεις αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για εκατομμύρια φορολογουμένους, καθώς θα καθορίσουν εάν και το 2027 οι ηλεκτρονικές πληρωμές σε συγκεκριμένους επαγγελματίες θα συνεχίσουν να προσφέρουν πρόσθετο φορολογικό όφελος πέραν της κάλυψης του γενικού ορίου των e-αποδείξεων.