Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS έχουν γίνει πλέον καθημερινότητα για εκατομμύρια συναλλαγές. Ωστόσο, το γεγονός ότι ένα ποσό αποστέλλεται ηλεκτρονικά από έναν λογαριασμό σε έναν άλλο δεν σημαίνει ότι έχει πάντοτε την ίδια φορολογική αντιμετώπιση.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν η αιτία της μεταφοράς, η σχέση μεταξύ αποστολέα και παραλήπτη, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα χρήματα. Ανάλογα με τα πραγματικά δεδομένα, μια συναλλαγή μπορεί να θεωρηθεί απλή κάλυψη εξόδων ή να χαρακτηριστεί χρηματική δωρεά ή γονική παροχή.
Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς στις χρηματικές δωρεές μεταξύ ορισμένων κατηγοριών συγγένειας προβλέπονται διαφορετικοί φορολογικοί συντελεστές, οι οποίοι σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν ακόμη και το 40% από το πρώτο ευρώ.
Πότε μια μεταφορά μέσω IRIS δεν αποτελεί δωρεά
Το IRIS χρησιμοποιείται συχνά για μικρές και καθημερινές συναλλαγές: από την εξόφληση κοινών εξόδων μέχρι την οικονομική ενίσχυση ενός παιδιού από τους γονείς του.
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν τα χρήματα που δίνονται σε ανήλικα παιδιά ή φοιτητές έως 25 ετών για την κάλυψη των συνηθισμένων αναγκών τους.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορούν να περιλαμβάνονται δαπάνες όπως:
- ενοίκιο φοιτητικής κατοικίας,
- δίδακτρα,
- βιβλία και εκπαιδευτικό υλικό,
- έξοδα μετακίνησης,
- καθημερινές ανάγκες διαβίωσης.
Οι συγκεκριμένες μεταφορές δεν αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως χρηματικές δωρεές και δεν υπάρχει συγκεκριμένο όριο για το ποσό του χαρτζιλικιού που μπορεί να μεταφέρει ένας γονέας στο παιδί του.
Παρόλα αυτά, η τεκμηρίωση της συναλλαγής παραμένει σημαντική.
Η αιτιολογία της συναλλαγής μπορεί να αποδειχθεί σημαντική
Όταν γίνεται μια μεταφορά μέσω IRIS, είναι χρήσιμο στην αιτιολογία να αναγράφεται με σαφήνεια ο πραγματικός λόγος για τον οποίο αποστέλλονται τα χρήματα.
Για παράδειγμα, εφόσον αυτό ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, μπορεί να αναφέρεται ότι πρόκειται για ενοίκιο, έξοδα σπουδών, έξοδα διαβίωσης ή συμμετοχή σε κοινή δαπάνη.
Έτσι δημιουργείται ένα επιπλέον στοιχείο που μπορεί να βοηθήσει στην απόδειξη της πραγματικής φύσης της συναλλαγής, ακόμη και αρκετό χρόνο αργότερα.
Η αιτιολογία, ωστόσο, δεν αρκεί από μόνη της για να αλλάξει τον φορολογικό χαρακτήρα μιας συναλλαγής. Αν στην πραγματικότητα πρόκειται για δωρεά, η απλή αναγραφή διαφορετικής περιγραφής δεν την καθιστά αφορολόγητη.
Πότε τα χρήματα θεωρούνται δωρεά ή γονική παροχή
Διαφορετική είναι η περίπτωση όταν η μεταφορά δεν αφορά την κάλυψη τρεχουσών αναγκών αλλά οδηγεί ουσιαστικά σε ενίσχυση της περιουσίας του παραλήπτη.
Για παράδειγμα, διαφορετική φορολογική αντιμετώπιση μπορεί να προκύψει όταν τα χρήματα που μεταφέρονται χρησιμοποιούνται για:
αγορά ακινήτου ή αυτοκινήτου, δημιουργία σημαντικής αποταμίευσης, επένδυση, ίδρυση επιχείρησης ή αποπληρωμή προσωπικού δανείου.
Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να προκύπτει ζήτημα χρηματικής δωρεάς ή γονικής παροχής και να απαιτείται η προβλεπόμενη φορολογική διαδικασία.
Για τις περιπτώσεις αυτές, η μεταφορά μέσω του τραπεζικού συστήματος και η υποβολή της σχετικής δήλωσης μέσω myProperty αποτελούν βασικά στοιχεία της προβλεπόμενης διαδικασίας.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ
Ιδιαίτερη σημασία έχει η συγγενική σχέση μεταξύ αυτού που δίνει και αυτού που λαμβάνει τα χρήματα.
Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ προσώπων που ανήκουν στην πρώτη κατηγορία συγγένειας, προβλέπεται αφορολόγητο ποσό έως 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις και η μεταφορά πραγματοποιείται με τον απαιτούμενο τραπεζικό τρόπο.
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
- γονείς και παιδιά,
- σύζυγοι,
- πρόσωπα με σύμφωνο συμβίωσης,
- παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια.
Για ποσά που ξεπερνούν το όριο των 800.000 ευρώ εφαρμόζεται φόρος 10% στο υπερβάλλον ποσό.
Αντίθετα, όταν μια χρηματική δωρεά μεταξύ προσώπων της πρώτης κατηγορίας δεν πραγματοποιείται με τον προβλεπόμενο τραπεζικό τρόπο, μπορεί να χαθεί το συγκεκριμένο αφορολόγητο και να επιβληθεί φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Τι ισχύει για αδέλφια και φίλους
Η φορολογική αντιμετώπιση γίνεται αυστηρότερη όταν ο αποστολέας και ο παραλήπτης δεν ανήκουν στην πρώτη κατηγορία συγγένειας.
Στις χρηματικές δωρεές μεταξύ αδελφών, οι οποίες υπάγονται στη δεύτερη κατηγορία, ο φόρος ανέρχεται σε 20% από το πρώτο ευρώ.
Ακόμη υψηλότερος είναι ο συντελεστής για δωρεές προς φίλους, γνωστούς ή άλλα πρόσωπα που εντάσσονται στην τρίτη κατηγορία. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο φόρος μπορεί να φτάσει το 40% από το πρώτο ευρώ.
Επομένως, μια μεταφορά μέσω IRIS μεταξύ δύο προσώπων δεν αποκτά αφορολόγητο χαρακτήρα απλώς επειδή έγινε ηλεκτρονικά. Αυτό που εξετάζεται είναι η πραγματική οικονομική αιτία της συναλλαγής.
Προσοχή στις «τριγωνικές» μεταφορές
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και όταν τα χρήματα μετακινούνται μέσω ενός ενδιάμεσου προσώπου.
Για παράδειγμα, η μεταφορά χρημάτων από έναν αδελφό προς έναν γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα προς το άλλο παιδί δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αλλάζει η φορολογική φύση της αρχικής συναλλαγής.
Σε μια τέτοια περίπτωση μπορεί να εξεταστεί ο πραγματικός οικονομικός σκοπός και η συνολική διαδρομή των χρημάτων.
Το IRIS δεν φορολογείται – φορολογείται η πράξη
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το IRIS ως μέσο μεταφοράς χρημάτων δεν δημιουργεί από μόνο του φορολογική υποχρέωση.
Μια μεταφορά για κοινά έξοδα, επιστροφή χρημάτων ή κάλυψη καθημερινών αναγκών δεν ταυτίζεται με μια συναλλαγή που αυξάνει την περιουσία του παραλήπτη.
Αντίθετα, όταν η μεταφορά αποτελεί στην ουσία χρηματική δωρεά ή γονική παροχή, εφαρμόζονται οι αντίστοιχοι φορολογικοί κανόνες, με το ύψος της επιβάρυνσης να εξαρτάται κυρίως από τη συγγενική σχέση και τον τρόπο πραγματοποίησης της συναλλαγής.
Γι' αυτό, στις σημαντικές μεταφορές χρημάτων, ιδιαίτερη σημασία έχουν τόσο ο πραγματικός σκοπός της συναλλαγής όσο και η σωστή τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας.