Σε δύο δόσεις και με ορίζοντα που θα προσαρμόζεται στην πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου θα ξεδιπλωθεί τελικά το κυβερνητικό πακέτο για τα καύσιμα. Οι πρώτες ανακοινώσεις θα γίνουν στις 30 Σεπτεμβρίου και θα αφορούν τα καύσιμα κίνησης. Η σημαντική αλλαγή σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό είναι ότι τα μέτρα δεν θα «κλειδώσουν» για ολόκληρο τον Οκτώβριο, αλλά μόνο για το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα.
Ο λόγος είναι η έντονη μεταβλητότητα που εξακολουθεί να καταγράφεται στις διεθνείς αγορές πετρελαίου, η οποία καθιστά επισφαλή μια παρέμβαση μεγαλύτερης διάρκειας. Το νέο χρονοδιάγραμμα επιβεβαίωσε την Πέμπτη ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, διευκρινίζοντας ότι στις 14 Οκτωβρίου, θα ακολουθήσει δεύτερος γύρος ανακοινώσεων, στον οποίο θα ενταχθεί και το πετρέλαιο θέρμανσης. Η διάθεσή του αρχίζει μία ημέρα αργότερα, στις 15 Οκτωβρίου. Όπως είπε, χαρακτηριστικά ο κ. Μαρινάκης, «ο πρωθυπουργός έχει δώσει το πλαίσιο των παρεμβάσεων και δεν αλλάζει ούτε η απόφαση, ούτε ο σχεδιασμός να στηρίξουμε τους πολίτες».
Η παρέμβαση στη θέρμανση
Έως τότε θα έχει διαμορφωθεί σαφέστερη εικόνα και για τις εμπορικές παρεμβάσεις των διυλιστηρίων, οι οποίες θα αποφασιστούν από τις ίδιες τις επιχειρήσεις με βάση τις συνθήκες της αγοράς και τον ανταγωνισμό. Ο σχεδιασμός για το πετρέλαιο θέρμανσης κινείται, σύμφωνα με όσα δήλωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, σε δύο επίπεδα στην ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης και σε απευθείας παρέμβαση στην τιμή του καυσίμου στην αντλία.
Το υφιστάμενο επίδομα έχει δημοσιονομικό κόστος περίπου 173 εκατ. ευρώ και κατευθύνεται στα νοικοκυριά που πληρούν τα σχετικά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Η δεύτερη παρέμβαση έχει διαφορετική στόχευση, να μειώσει την τιμή αγοράς του πετρελαίου και για καταναλωτές οι οποίοι μένουν εκτός επιδόματος.
Το περίγραμμα είχε δώσει ήδη ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος στις 17 Σεπτεμβρίου προανήγγειλε τόσο αύξηση του επιδόματος όσο και παρέμβαση στην τιμή, με συμμετοχή και των διυλιστηρίων. Είχε μάλιστα αναφέρει ότι, χωρίς μέτρα, το πετρέλαιο θέρμανσης θα μπορούσε να ανοίξει κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο, θέτοντας ως κυβερνητικό στόχο η τιμή εκκίνησης να είναι αισθητά χαμηλότερη από τα 1,75 ευρώ όπου είχε κλείσει η προηγούμενη περίοδος.
Στο τραπέζι το πλαφόν στα περιθώρια
Η ακριβής συμμετοχή των διυλιστηρίων παραμένει ένα από τα κομμάτια που πρέπει να κλείσουν έως τις 14 Οκτωβρίου. Με τα σημερινά δεδομένα, κυβερνητικές πηγές δεν βλέπουν ως πιθανότερο σενάριο την επιβολή έκτακτης φορολογίας στον κλάδο. Ανοιχτό παραμένει, αντιθέτως, το ενδεχόμενο επαναφοράς πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στην εμπορία καυσίμων, ώστε η ελάφρυνση που θα δοθεί να περάσει μέχρι την τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Ο πρωθυπουργός έχει ήδη επιβεβαιώσει ότι εξετάζεται ένας τέτοιος μηχανισμός, διευκρινίζοντας ότι θα αφορά τις εταιρείες εμπορίας και τα πρατήρια. Η απόφαση, πάντως, δεν έχει ληφθεί. Στην κυβέρνηση συνεκτιμούν ότι μετά την κατάργηση του προηγούμενου πλαφόν δεν καταγράφηκε σημαντική διεύρυνση των περιθωρίων κέρδους στην αγορά, επομένως θα αξιολογηθούν τα δεδομένα των επόμενων εβδομάδων πριν ενεργοποιηθεί εκ νέου το μέτρο.
Το ντίζελ και το «παράθυρο» των 15 ημερών
Στο πακέτο των καυσίμων κίνησης αναμένεται να περιλαμβάνεται η συνέχιση της στήριξης στο ντίζελ, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν οριστικοποιηθεί το ύψος και ο μηχανισμός της παρέμβασης. Η παράταση της στήριξης στο ντίζελ έχει ήδη προαναγγελθεί από τον πρωθυπουργό, ο οποίος είχε ξεκαθαρίσει ότι αποτελεί προτεραιότητα μαζί με το πετρέλαιο θέρμανσης. Για τη βενζίνη, στην ίδια συνέντευξη στις 17 Σεπτεμβρίου, δεν είχε προαναγγελθεί αντίστοιχο συγκεκριμένο μέτρο.
Το γεγονός ότι οι αποφάσεις της 30ής Σεπτεμβρίου θα καλύπτουν μόνο το πρώτο μισό του Οκτωβρίου αφήνει πλέον ανοικτό το ενδεχόμενο το ύψος ή ακόμη και η μορφή της στήριξης να επανεξεταστούν στα μέσα του μήνα, ανάλογα με το πού θα βρίσκονται τότε οι διεθνείς τιμές.
Ρεύμα: Προς το παρόν χωρίς επιδότηση
Διαφορετική γραμμή ακολουθείται, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, στην ηλεκτρική ενέργεια. Παρά την άνοδο των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή απόφαση για επιδότηση των λογαριασμών ρεύματος, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές. Οι τιμές θα παρακολουθούνται και το θέμα θα επανεξεταστεί εφόσον οι αυξήσεις αποδειχθούν επίμονες και περάσουν με μεγαλύτερη ένταση στα τιμολόγια λιανικής.
Στην κυβέρνηση παραπέμπουν προς το παρόν και στη δυνατότητα των καταναλωτών να επιλέξουν σταθερά, «μπλε» τιμολόγια, κλειδώνοντας την τιμή τους για μεγαλύτερο διάστημα. Πρόκειται για δυνατότητα που δεν υπάρχει στην αγορά πετρελαίου θέρμανσης, όπου το νοικοκυριό είναι εκτεθειμένο στην τιμή που θα επικρατεί τη στιγμή της αγοράς. Η επιλογή αυτή δεν αποκλείει μια μεταγενέστερη παρέμβαση στο ρεύμα. Θα εξαρτηθεί όμως από το ύψος και τη διάρκεια των ανατιμήσεων, αλλά και από τα δημοσιονομικά περιθώρια.