Με ένα ευρύ πακέτο παρεμβάσεων για τα ιδιωτικά χρέη επιχειρεί η κυβέρνηση να αντιμετωπίσει το εκρηκτικό πρόβλημα των ληξιπρόθεσμων οφειλών που πλέον ξεπερνούν τα 235 δισ. ευρώ. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δρομολογεί από το καλοκαίρι νέο πλαίσιο ρυθμίσεων που περιλαμβάνει περισσότερες δόσεις, διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού, νέο μοντέλο προστασίας της πρώτης κατοικίας και δυνατότητα άρσης κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών.
Οι αλλαγές θα τεθούν σε εφαρμογή σταδιακά τους επόμενους μήνες, με στόχο να δοθεί «ανάσα» σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις που βρίσκονται αντιμέτωπα με πλειστηριασμούς, δεσμεύσεις λογαριασμών και μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
Ρύθμιση έως 72 δόσεων για χρέη σε Εφορία και ΕΦΚΑ
Η πρώτη σημαντική παρέμβαση αφορά τη νέα έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για οφειλές προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ. Η ρύθμιση αναμένεται να ενεργοποιηθεί εντός Ιουνίου και θα καλύπτει χρέη που έχουν βεβαιωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και παραμένουν αρρύθμιστα μέχρι τις 21 Απριλίου 2026.
Βασική προϋπόθεση για την ένταξη θα είναι οι οφειλέτες να έχουν εξοφλήσει ή να έχουν ήδη ρυθμίσει τις οφειλές που δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024.
Σύμφωνα με το σχεδιασμό, η ρύθμιση θα προσφέρει σημαντική ευελιξία σε φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις, δίνοντας τη δυνατότητα σταδιακής αποπληρωμής των οφειλών σε βάθος έως και έξι ετών.
Μειώνεται το όριο για τον εξωδικαστικό μηχανισμό
Από τον Ιούλιο αναμένεται να τεθεί σε ισχύ και η μείωση του κατώτατου ορίου οφειλών για ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ.
Η αλλαγή θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς εκτιμάται ότι θα επιτρέψει σε περισσότερους από 1 εκατ. οφειλέτες να αποκτήσουν πρόσβαση σε οργανωμένη ρύθμιση χρεών. Μέχρι σήμερα, χιλιάδες πολίτες με μικρότερα χρέη έμεναν εκτός του μηχανισμού.
Πλέον, ακόμη και ένας οφειλέτης με χρέος 6.000 ή 8.000 ευρώ προς τράπεζα ή Δημόσιο θα μπορεί να υποβάλει αίτηση και να ρυθμίσει την οφειλή του σε έως και 240 μηνιαίες δόσεις, ανάλογα με την οικονομική του δυνατότητα.
Για χρέη άνω των 5.000 ευρώ θα απαιτείται συναίνεση στην άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου, ώστε να αξιολογείται πλήρως η οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Το επιτόκιο της ρύθμισης θα διαμορφώνεται στο 3%, ενώ υπό προϋποθέσεις θα μπορεί να προβλέπεται και μερική διαγραφή οφειλής.
Νέο μοντέλο προστασίας πρώτης κατοικίας
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή αναμένεται να ενεργοποιηθεί από τον Αύγουστο και αφορά το νέο σύστημα προστασίας της κύριας κατοικίας.
Για πρώτη φορά, ο οφειλέτης θα έχει τη δυνατότητα να ζητήσει ρύθμιση αποκλειστικά για την πρώτη κατοικία του, χωρίς να συνυπολογίζεται στο ίδιο πλαίσιο το σύνολο της περιουσίας του.
Στην πράξη, η αξία της κατοικίας και τα εισοδήματα του οφειλέτη θα αποτελούν τα βασικά κριτήρια για τον καθορισμό της ρύθμισης, των δόσεων και τυχόν «κουρέματος» της οφειλής.
Το νέο μοντέλο εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε πιο ευνοϊκές ρυθμίσεις για όσους επιδιώκουν να διασώσουν την κύρια κατοικία τους, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν μικρότερης αξίας δευτερεύοντα περιουσιακά στοιχεία.
Παράλληλα, θα δίνεται η δυνατότητα αξιοποίησης ή ρευστοποίησης άλλων ακινήτων μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών, προκειμένου να καλύπτεται μέρος των οφειλών, διατηρώντας ωστόσο την πρώτη κατοικία εκτός διαδικασίας απώλειας.
Ο Φορέας που θα αγοράζει τα σπίτια ευάλωτων οφειλετών
Στο τελικό στάδιο βρίσκεται και η ενεργοποίηση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ενός μηχανισμού που θα αφορά ευάλωτους οφειλέτες.
Ο Φορέας θα αποκτά την κύρια κατοικία που οδηγείται σε πλειστηριασμό και στη συνέχεια θα τη μισθώνει στον πρώην ιδιοκτήτη για διάστημα 12 ετών. Ο οφειλέτης θα παραμένει στο σπίτι του καταβάλλοντας ενοίκιο, ενώ θα διατηρεί δικαίωμα επαναγοράς του ακινήτου είτε μετά τη λήξη της μίσθωσης είτε και νωρίτερα, εφόσον πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Παράλληλα, θα προβλέπεται στεγαστική επιδότηση από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα για την κάλυψη μέρους του ενοικίου.
Άρση κατασχέσεων με πληρωμή του 25% της οφειλής
Στο νέο πλαίσιο εντάσσεται και η δυνατότητα αποδέσμευσης τραπεζικών λογαριασμών.
Η άρση κατασχέσεων θα μπορεί να πραγματοποιείται εφόσον ο οφειλέτης καταβάλει άμεσα το 25% της συνολικής οφειλής και εντάξει το υπόλοιπο ποσό σε ρύθμιση.
Ωστόσο, η δυνατότητα αυτή θα παρέχεται μόνο μία φορά. Σε περίπτωση δημιουργίας νέων ληξιπρόθεσμων χρεών, για νέα αποδέσμευση θα απαιτείται πλήρης εξόφληση των οφειλών.
Αυξάνονται οι ρυθμίσεις μέσω εξωδικαστικού
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η χρήση του εξωδικαστικού μηχανισμού συνεχίζει να ενισχύεται σημαντικά.
Μόνο τον Απρίλιο ολοκληρώθηκαν 2.172 νέες ρυθμίσεις, που αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές ύψους 588 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 51% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα πέρυσι.
Συνολικά, από την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας έχουν ολοκληρωθεί περισσότερες από 60.000 επιτυχημένες ρυθμίσεις, που αντιστοιχούν σε συνολικά χρέη ύψους 18,64 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός εξελίσσεται σε βασικό εργαλείο διαχείρισης ιδιωτικού χρέους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.