Ορισμένες από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης δεν αντιμετωπίζονται μόνο από προγραμματιστές και μηχανικούς, αλλά και από φιλοσόφους που εγκαταλείπουν τα πανεπιστήμια για να εργαστούν σε τεχνολογικές εταιρείες.
Η αποστολή τους είναι να βοηθήσουν στη δημιουργία πιο ικανών και αξιόπιστων μοντέλων, εξετάζοντας παράλληλα ερωτήματα για τη σκέψη, τη συνείδηση και τα όρια της μηχανικής νοημοσύνης.
Ο Τζόναθαν Μπερτς, καθηγητής στο London School of Economics and Political Science, εξηγεί στο New Scientist ότι οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης συγκαταλέγονται πλέον στους σημαντικότερους εργοδότες κατόχων διδακτορικού στη φιλοσοφία.
Το ενδιαφέρον αντικείμενο, οι υψηλοί μισθοί και οι μετοχές που προσφέρονται έχουν προκαλέσει, όπως λέει, σημαντικό brain drain από τον ακαδημαϊκό χώρο.
Θέματα που μελετώνται επί δεκαετίες στα τμήματα φιλοσοφίας απέκτησαν ξαφνικά μεγάλη εμπορική αξία. Μεταξύ αυτών βρίσκονται η ορθολογική λήψη αποφάσεων, η συστηματοποίηση των ηθικών αρχών, ο ορισμός της σκέψης και του συλλογισμού, αλλά και τα κριτήρια με τα οποία θα μπορούσε να αναγνωριστεί η συνείδηση.
«Ευθυγράμμιση» των συστημάτων ΑΙ
Βασικό πεδίο εργασίας των φιλοσόφων είναι η λεγόμενη «ευθυγράμμιση» των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, δηλαδή η προσπάθεια να λειτουργούν σύμφωνα με ανθρώπινες αξίες και να μην παράγουν επικίνδυνο περιεχόμενο, όπως οδηγίες για την κατασκευή εκρηκτικών μηχανισμών.
Οι πρώτες μέθοδοι βασίζονταν σε άκαμπτες απαγορεύσεις. Ένα μοντέλο, για παράδειγμα, μπορούσε να εμποδίζεται πλήρως να συζητήσει για βόμβες, ακόμη και σε ένα ιστορικό ή εκπαιδευτικό πλαίσιο. Αυτοί οι κανόνες αποδείχθηκαν αδέξιοι και σχετικά εύκολο να παρακαμφθούν. Οι εταιρείες στρέφονται πλέον σε πιο σύνθετες προσεγγίσεις, οι οποίες απαιτούν βαθύτερη κατανόηση εννοιών όπως το σωστό και το λάθος.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι απλό. Σύμφωνα με τον Σέιν Γκλάκιν από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ, όταν επιτραπεί σε ένα μοντέλο να παραβιάσει έναν κανόνα σε μία συγκεκριμένη περίπτωση, ενδέχεται να αρχίσει να παραβιάζει και άλλους. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι στα κείμενα με τα οποία έχει εκπαιδευτεί υπάρχουν βαθιές σημασιολογικές συνδέσεις ανάμεσα σε συμπεριφορές που χαρακτηρίζονται «καλές» και «κακές». Όταν επιτρέπεται μία εξαίρεση, το σύστημα μπορεί να τη γενικεύσει με απρόβλεπτο τρόπο.
Η λογική και εννοιολογική ανάλυση της φιλοσοφίας μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση αυτής της συμπεριφοράς. Οι ηθικοί φιλόσοφοι εξετάζουν εδώ και αιώνες τι περιλαμβάνουν έννοιες όπως το καλό, το κακό, το δίκαιο και το άδικο, καθώς και πώς εφαρμόζονται σε διαφορετικές περιστάσεις.
Περιορισμός των «παραισθήσεων»
Οι φιλόσοφοι καλούνται επίσης να συμβάλουν στον περιορισμό των «παραισθήσεων», των ψευδών ή επινοημένων απαντήσεων που παράγουν τα μοντέλα, στην αντιμετώπιση προκαταλήψεων και στη γενικότερη βελτίωση των επιδόσεών τους. Παράλληλα, εφαρμόζουν θεωρίες για τον ανθρώπινο νου στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, εξετάζοντας κατά πόσο θα μπορούσαν να εμφανίσουν κάποια μορφή συνείδησης.
Η ακριβής έκταση των προσλήψεων είναι δύσκολο να υπολογιστεί. Ανάλυση αγγελιών εργασίας έδειξε ότι περίπου το 26,6% αναφέρει όρους όπως η ηθική, η ασφάλεια και η διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης. Όταν όμως αφαιρεθούν οι γενικές αναφορές, μόλις περίπου το 5% των θέσεων περιλαμβάνει ουσιαστικά τέτοιο έργο.
Πώς βοηθούν τους μηχανικούς
Ο Μαχράντ Αλμοταχάρι από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου θεωρεί ότι οι φιλόσοφοι μπορούν κυρίως να βοηθήσουν τους μηχανικούς να ερμηνεύσουν τι συμβαίνει στο εσωτερικό των μοντέλων. Μπορούν, δηλαδή, να μετατρέψουν τις πολύπλοκες μαθηματικές λειτουργίες σε περιγραφές για το τι αναπαριστούν διαφορετικά τμήματα ενός συστήματος.
Υπάρχουν, πάντως, ανησυχίες ότι η χρηματοδότηση της φιλοσοφικής έρευνας από τη βιομηχανία μπορεί να οδηγήσει σε μελέτες προσαρμοσμένες στα συμφέροντα των εταιρειών. Οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να ευνοούν επιχειρήματα και συμπεράσματα που εξυπηρετούν τις επιδιώξεις τους.
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει καταστήσει επείγοντα παλιά φιλοσοφικά ερωτήματα για τη συνείδηση, την αυτονομία και την ηθική. Ωστόσο, παρά την αυξημένη ζήτηση για φιλοσόφους, οι οριστικές απαντήσεις εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά.