Το τοπίο αλλάζει στη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, καθώς τίθεται σε εφαρμογή ένα νέο πλέγμα παρεμβάσεων που επιχειρεί να δώσει συνολικές λύσεις σε εκατομμύρια νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι αλλαγές δεν περιορίζονται σε μία μόνο ρύθμιση, αλλά δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο που συνδυάζει διευκολύνσεις στις οφειλές προς το Δημόσιο, ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για τα «κόκκινα» δάνεια, μεγαλύτερη προστασία των τραπεζικών λογαριασμών και νέα εργαλεία διάσωσης της κύριας κατοικίας.
Κεντρική φιλοσοφία του νέου σχεδιασμού είναι ότι οι περισσότεροι υπερχρεωμένοι πολίτες αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα πολλαπλά οικονομικά προβλήματα. Για τον λόγο αυτό οι νέες παρεμβάσεις λειτουργούν συμπληρωματικά, επιτρέποντας στους οφειλέτες να αξιοποιήσουν περισσότερα από ένα εργαλεία ταυτόχρονα, ανάλογα με την οικονομική τους κατάσταση.
Οι 72 δόσεις δίνουν μεγαλύτερη ανάσα
Η πρώτη σημαντική αλλαγή αφορά τη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο που δημιουργήθηκαν έως το τέλος του 2023. Η ρύθμιση έρχεται να αντικαταστήσει ουσιαστικά την πίεση που δημιουργούσε η πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων, επιτρέποντας αισθητά μικρότερες μηνιαίες καταβολές.
Στην πράξη, για μία οφειλή 18.000 ευρώ, η μηνιαία επιβάρυνση μπορεί να περιοριστεί περίπου στο ένα τρίτο σε σχέση με το ισχύον καθεστώς, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες να παραμείνει ο οφειλέτης συνεπής στη ρύθμιση και να αποφύγει νέα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης. Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία τόσο για εργαζόμενους με περιορισμένα εισοδήματα όσο και για μικρές επιχειρήσεις που επιδιώκουν να διατηρήσουν φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα.
Ξεμπλοκάρουν οι δεσμευμένοι λογαριασμοί
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην αποδέσμευση τραπεζικών λογαριασμών, ένα πρόβλημα που επηρεάζει εκατοντάδες χιλιάδες επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
Με το νέο πλαίσιο, ο οφειλέτης μπορεί να πετύχει την άρση της κατάσχεσης καταβάλλοντας το 25% της συνολικής οφειλής και ρυθμίζοντας το υπόλοιπο ποσό. Έτσι αποκτά ξανά πρόσβαση στη ρευστότητα που απαιτείται για την καθημερινή λειτουργία της επιχείρησής του, την πληρωμή προμηθευτών και μισθοδοσίας ή την κάλυψη λειτουργικών αναγκών.
Παράλληλα, από τον Ιούλιο αυξάνεται το ακατάσχετο όριο των τραπεζικών καταθέσεων από τα 1.250 στα 1.600 ευρώ για οφειλές προς το Δημόσιο, ενώ αντίστοιχες αυξήσεις προβλέπονται και για οφειλές προς τράπεζες και ιδιώτες, ενισχύοντας το διαθέσιμο εισόδημα εκατομμυρίων πολιτών.
Ο Εξωδικαστικός γίνεται το βασικό εργαλείο
Η σημαντικότερη ίσως μεταρρύθμιση αφορά τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, τον οποίο το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αντιμετωπίζει πλέον ως το βασικό εργαλείο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους.
Η νέα παρέμβαση επεκτείνει σημαντικά την πρόσβαση στη διαδικασία, καθώς μειώνει το κατώτατο όριο οφειλών από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, επιτρέποντας σε πάνω από ένα εκατομμύριο μικροοφειλέτες να αποκτήσουν πρόσβαση σε γενναίες ρυθμίσεις και δυνατότητες «κουρέματος» των οφειλών τους.
Οι νέες ρυθμίσεις προβλέπουν ακόμη ελάχιστη μηνιαία δόση 50 ευρώ και δυνατότητα εξόφλησης σε εκατοντάδες δόσεις, ανάλογα με το είδος της οφειλής και την οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη.
Νέα προστασία για την πρώτη κατοικία
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι αλλαγές που αφορούν την κύρια κατοικία, καθώς για πρώτη φορά δημιουργείται ειδικό πλαίσιο προστασίας εντός του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.
Από τον Σεπτέμβριο, οι οφειλέτες θα μπορούν να ζητούν τον διαχωρισμό της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία τους, ώστε να διασφαλίσουν τη διάσωσή της μέσω ειδικής ρύθμισης. Η δυνατότητα αυτή επιτρέπει σημαντικό περιορισμό της οφειλής που συνδέεται με το ακίνητο, αλλά και αποπληρωμή σε έως 420 μηνιαίες δόσεις, μειώνοντας αισθητά τόσο το συνολικό χρέος όσο και τη μηνιαία επιβάρυνση.
Αλλάζει οριστικά και ο νόμος Κατσέλη
Σημαντικές παρεμβάσεις πραγματοποιούνται και στις ενεργές υποθέσεις του νόμου Κατσέλη, με στόχο τη δραστική μείωση της οικονομικής επιβάρυνσης των δανειοληπτών.
Η βασική αλλαγή αφορά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων, οι οποίοι πλέον θα επιβάλλονται πάνω στη μηνιαία δόση και όχι στο συνολικό υπόλοιπο του δανείου, γεγονός που περιορίζει θεαματικά το συνολικό κόστος αποπληρωμής.
Παράλληλα, προβλέπεται και αναδρομική εφαρμογή της νέας μεθόδου για όσους έχουν καταβάλει μεγαλύτερα ποσά με το προηγούμενο σύστημα υπολογισμού. Οι υπερβάλλουσες καταβολές θα συμψηφίζονται με τις τελευταίες δόσεις της ρύθμισης, οδηγώντας ακόμη και σε πρόωρη εξόφληση του χρέους. Η δυνατότητα αυτή αφορά αποκλειστικά τις ενεργές δικαστικές ρυθμίσεις.
Ολιστική αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους
Το νέο πακέτο μέτρων σηματοδοτεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Σε αντίθεση με προηγούμενες αποσπασματικές ρυθμίσεις, το νέο πλαίσιο επιδιώκει να αντιμετωπίσει συνολικά τις οικονομικές υποχρεώσεις των πολιτών και των επιχειρήσεων, συνδυάζοντας ρυθμίσεις οφειλών, ενίσχυση της ρευστότητας, προστασία περιουσίας και διευρυμένες δυνατότητες αναδιάρθρωσης χρεών.
Η επιτυχία του νέου μοντέλου θα εξαρτηθεί από την ανταπόκριση των οφειλετών και την αποτελεσματική εφαρμογή των νέων εργαλείων, τα οποία φιλοδοξούν να αποτελέσουν τη βάση μιας πιο βιώσιμης διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους τα επόμενα χρόνια.