«Βλέπω ένα αγαπημένο πρόσωπο που έχει φύγει», «έρχονται χρήματα, αλλά υπάρχει ένα εμπόδιο», «κάποιος σου έχει μεταφέρει αρνητική ενέργεια». Φράσεις αρκετά γενικές ώστε να ταιριάζουν σε πολλούς ανθρώπους μπορούν να ακούγονται εντυπωσιακά προσωπικές όταν χρησιμοποιούνται την κατάλληλη στιγμή.Γύρω από μέντιουμ, χαρτορίχτρες, αυτοαποκαλούμενους «θεραπευτές» και ανθρώπους που υπόσχονται μεταφυσικές λύσεις έχει δημιουργηθεί μια αγορά στην οποία ο πελάτης μπορεί να ξεκινήσει πληρώνοντας ένα μικρό ποσό και να καταλήξει να δίνει συνεχώς περισσότερα.
Δεν υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση ότι κάποιος μπορεί να προβλέπει το μέλλον ή να επικοινωνεί με νεκρούς. Αυτό που υπάρχει, όμως, είναι μια σειρά τεχνικών που μπορούν να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι ο άνθρωπος απέναντί μας «γνωρίζει τα πάντα».
Το περίφημο «cold reading»
Μία από τις γνωστότερες τεχνικές είναι το cold reading. Ο άνθρωπος που κάνει την «πρόβλεψη» ξεκινά με διατυπώσεις υψηλής πιθανότητας: μια οικογενειακή δυσκολία, οικονομικό άγχος, μια απογοήτευση, κάποιο πρόσωπο που λείπει ή μια σχέση που δεν εξελίχθηκε όπως αναμενόταν.Στη συνέχεια παρατηρεί προσεκτικά τις αντιδράσεις του πελάτη. Ένα βλέμμα, μια έκφραση έκπληξης ή μια αυθόρμητη απάντηση δίνουν νέες πληροφορίες.Συχνά ο ίδιος ο πελάτης, χωρίς να το αντιλαμβάνεται, συμπληρώνει τα κενά.
Facebook και Instagram κάνουν τα πράγματα ευκολότερα
Σήμερα υπάρχει και ένα πολύ ισχυρότερο εργαλείο: τα social media.Όνομα, ηλικία, επάγγελμα, οικογενειακή κατάσταση, φωτογραφίες συγγενών, ταξίδια, γενέθλια ή ακόμη και ένας πρόσφατος θάνατος μπορεί να είναι δημόσια διαθέσιμα.Έτσι, πληροφορίες που παρουσιάζονται ως αποτέλεσμα κάποιας «ιδιαίτερης ικανότητας» μπορεί απλώς να έχουν βρεθεί προηγουμένως στο Διαδίκτυο.
Η οικονομική παγίδα
Η μεγαλύτερη ανησυχία αρχίζει όταν η πρώτη συνεδρία μετατρέπεται σε αλυσίδα πληρωμών.Μπορεί ξαφνικά να εμφανιστεί μια «αρνητική ενέργεια» που πρέπει να αφαιρεθεί. Να χρειάζεται μια ειδική τελετουργία. Να απαιτούνται νέες συνεδρίες ή πρόσθετες πληρωμές για να ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Ιδιαίτερα σοβαρό προειδοποιητικό σημάδι είναι όταν κάποιος δημιουργεί φόβο και ταυτόχρονα πουλά τη μοναδική υποτιθέμενη λύση.Η κατάσταση μπορεί να γίνει ακόμη πιο επικίνδυνη όταν ο πελάτης βρίσκεται σε πένθος, έχει χωρίσει, αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα ή φοβάται για την υγεία του. Η ανάγκη για μια καθησυχαστική απάντηση μπορεί τότε να υπερισχύσει της επιφυλακτικότητας.
Τι ισχύει πραγματικά για την ύπνωση
Στην περίπτωση των «υπνωτιστών» χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.Η ύπνωση είναι πραγματικό ψυχολογικό φαινόμενο και αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Έχει χρησιμοποιηθεί από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες σε συγκεκριμένες κλινικές εφαρμογές, μεταξύ άλλων στη διαχείριση ορισμένων μορφών πόνου.
Δεν είναι όμως ο «μαγικός έλεγχος του μυαλού» που παρουσιάζεται συχνά σε ταινίες και θεάματα.Ένας άνθρωπος δεν μετατρέπεται απλώς σε άβουλο ρομπότ επειδή κάποιος τον υπνώτισε. Επίσης, η ύπνωση δεν αποτελεί αξιόπιστη μέθοδο για την αποκάλυψη υποτιθέμενων κρυμμένων αναμνήσεων.
Άλλο, λοιπόν, η κλινική ύπνωση και άλλο κάποιος που υπόσχεται ότι μπορεί να «ξεκλειδώσει» το μυαλό, να αποκαλύψει προηγούμενες ζωές ή να λύσει οικονομικά και προσωπικά προβλήματα έναντι αμοιβής.
Πότε πρέπει να χτυπήσει συναγερμός
Οι εγγυημένες προβλέψεις για το μέλλον, οι συνεχείς απαιτήσεις για μεγαλύτερες πληρωμές, οι απειλές ότι «θα συμβεί κάτι κακό» και οι υποσχέσεις για σίγουρο πλουτισμό, επιστροφή συντρόφου ή θεραπεία αποτελούν σοβαρές ενδείξεις κινδύνου.Το ίδιο ισχύει όταν ζητούνται τραπεζικοί κωδικοί, προσωπικά οικονομικά στοιχεία ή πληρωμές με τρόπους που καθιστούν δύσκολη την επιστροφή των χρημάτων.
Η ανάγκη του ανθρώπου να μάθει τι του επιφυλάσσει το μέλλον είναι πανάρχαια. Εκεί ακριβώς μπορεί να στηθεί και μια πολύ κερδοφόρα παγίδα: πρώτα δημιουργείται η ελπίδα ή ο φόβος και μετά έρχεται ο λογαριασμός.