Υπερ-μητρώο ιδιωτικού χρέους: αυτή είναι η νέα βάση δεδομένων που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο το κράτος παρακολουθεί τις οφειλές πολιτών και επιχειρήσεων. Για πρώτη φορά, το οικονομικό επιτελείο αποκτά τη δυνατότητα να βλέπει συγκεντρωμένα σχεδόν ολόκληρη την εικόνα των χρεών προς Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, τράπεζες, δήμους και άλλους φορείς, επιχειρώντας να βάλει τέλος στον κατακερματισμό πληροφοριών που για χρόνια δυσκόλευε τόσο τις εισπράξεις όσο και τον σχεδιασμό αποτελεσματικών ρυθμίσεων.
Το συνολικό ιδιωτικό χρέος προς εφορία και ασφαλιστικά ταμεία υπολογίζεται πλέον κοντά στα 165 δισ. ευρώ, ωστόσο μέχρι σήμερα τα στοιχεία παρέμεναν διάσπαρτα σε διαφορετικά μητρώα και υπηρεσίες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το κράτος να γνωρίζει το συνολικό μέγεθος του προβλήματος, αλλά να μην διαθέτει ολοκληρωμένη εικόνα για τη σύνθεση των οφειλών, τη διάρκεια καθυστέρησης, τις χαμένες ρυθμίσεις ή τη συμπεριφορά κάθε κατηγορίας οφειλετών.
Με την ενεργοποίηση του νέου Μητρώου Ιδιωτικού Χρέους, το οποίο προβλέπεται σε υπουργική απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ, ξεκινά ουσιαστικά μια μαζική ενοποίηση δεδομένων από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς. Η πρώτη αποστολή στοιχείων προς τη νέα βάση ολοκληρώνεται σήμερα, 20 Μαΐου, σηματοδοτώντας την έναρξη λειτουργίας ενός από τα μεγαλύτερα έργα οικονομικής χαρτογράφησης των τελευταίων ετών.
Στη νέα πλατφόρμα θα μεταφερθούν πληροφορίες από την ΑΑΔΕ, τον ΕΦΚΑ, δήμους, τράπεζες, ΔΕΚΟ και άλλους οργανισμούς, δημιουργώντας μια ενιαία βάση δεδομένων για τις οικονομικές υποχρεώσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Στόχος του υπουργείου Οικονομικών είναι να αποκτήσει όσο το δυνατόν πιο ακριβή εικόνα για τη δομή και την εξέλιξη του ιδιωτικού χρέους στην ελληνική οικονομία.
Τι θα περιλαμβάνει το νέο μητρώο
Το υπερ-μητρώο θα περιλαμβάνει αναλυτικά στοιχεία για κάθε οφειλή, από το αρχικό ποσό μέχρι τις προσαυξήσεις και τους τόκους που έχουν συσσωρευθεί. Παράλληλα, θα καταγράφεται αν υπάρχει ενεργή ρύθμιση, αν κάποια ρύθμιση χάθηκε στο παρελθόν, καθώς και ποια αναγκαστικά μέτρα είσπραξης έχουν ληφθεί, όπως κατασχέσεις λογαριασμών ή πλειστηριασμοί.
Η βάση δεδομένων θα περιέχει επίσης πληροφορίες για πτωχεύσεις, συνοφειλέτες, εγγυήσεις, εξασφαλίσεις, αλλά και ειδικές ενδείξεις για οφειλές που θεωρούνται ανεπίδεκτες είσπραξης. Με αυτόν τον τρόπο, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα μπορούν να αξιολογούν πιο στοχευμένα ποιο μέρος των ληξιπρόθεσμων χρεών θεωρείται πραγματικά εισπράξιμο και ποιο όχι.
Εκτός από τα στοιχεία της οφειλής, θα καταγράφεται και το προφίλ του οφειλέτη. Για παράδειγμα, θα αποτυπώνεται αν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο ή επιχείρηση, ποιος είναι ο κλάδος δραστηριότητας μέσω ΚΑΔ, ποιο είναι το μέγεθος της επιχείρησης και πόσους εργαζόμενους απασχολεί. Για τα φυσικά πρόσωπα θα υπάρχει ακόμη και ένδειξη ανεργίας, ενώ θα παρακολουθείται και η συνέπεια στις πληρωμές ή η πιθανή αθέτηση υποχρεώσεων.
Νέα εργαλεία για το οικονομικό επιτελείο
Η συγκέντρωση όλων αυτών των πληροφοριών αναμένεται να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι πολιτικές διαχείρισης χρέους. Το υπουργείο Οικονομικών θα μπορεί πλέον να εντοπίζει σε ποιους κλάδους αυξάνονται περισσότερο οι ληξιπρόθεσμες οφειλές, ποιες κοινωνικές ομάδες πιέζονται εντονότερα και πόσο συχνά αποτυγχάνουν οι ρυθμίσεις αποπληρωμής.
Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το νέο σύστημα θα συνδυάζεται με πληροφορίες που αφορούν περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό. Μέσω των συμφωνιών αυτόματης ανταλλαγής φορολογικών δεδομένων με περισσότερες από 90 χώρες, οι ελληνικές αρχές αποκτούν πλέον πρόσβαση σε στοιχεία για τραπεζικές καταθέσεις και ακίνητα εκτός Ελλάδας, περιορίζοντας σημαντικά τα περιθώρια απόκρυψης περιουσίας και εισοδημάτων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην προστασία προσωπικών δεδομένων. Η υπουργική απόφαση προβλέπει μηχανισμό ψευδωνυμοποίησης των ΑΦΜ μέσω κρυπτογραφημένων hashed δεδομένων. Έτσι, το σύστημα θα μπορεί να συγκεντρώνει όλες τις οφειλές του ίδιου προσώπου χωρίς να επιτρέπει άμεση ταυτοποίηση από μη εξουσιοδοτημένους χρήστες.
Η ενημέρωση της πλατφόρμας θα γίνεται δύο φορές τον χρόνο, κάθε Μάιο και Νοέμβριο, ενώ μέσα στους επόμενους έξι μήνες όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει την ηλεκτρονική διασύνδεσή τους με το σύστημα, ώστε η μεταφορά δεδομένων να γίνεται πλέον σε συνεχή βάση. Για το οικονομικό επιτελείο, το νέο υπερ-μητρώο θεωρείται κομβικό εργαλείο τόσο για την παρακολούθηση του ιδιωτικού χρέους όσο και για τον σχεδιασμό πιο στοχευμένων παρεμβάσεων στην οικονομία.