Ένας καλός δάσκαλος μπορεί να κάνει ένα παιδί να αγαπήσει ένα μάθημα, να πιστέψει στις δυνατότητές του και να ανακαλύψει δεξιότητες που μέχρι τότε αγνοούσε. Ένας κακός δάσκαλος, όμως, μπορεί να προκαλέσει ακριβώς το αντίθετο: να δημιουργήσει φόβο, ανασφάλεια και αποστροφή για το σχολείο.
Ο όρος «κακός δάσκαλος» δεν αφορά τον αυστηρό εκπαιδευτικό ούτε εκείνον που βάζει χαμηλούς βαθμούς όταν αυτοί δικαιολογούνται. Αφορά συμπεριφορές που επαναλαμβάνονται και υπονομεύουν τη μάθηση ή την αξιοπρέπεια του μαθητή.
Όταν το παιδί φοβάται να σηκώσει το χέρι
Μία από τις πιο προβληματικές καταστάσεις δημιουργείται όταν η τάξη λειτουργεί με τον φόβο του λάθους.Ένα παιδί απαντά λανθασμένα και αντί να του εξηγηθεί το σωστό, αντιμετωπίζει ειρωνεία, απαξιωτικό σχόλιο ή δημόσια έκθεση μπροστά στους συμμαθητές του.Μετά από αρκετές τέτοιες εμπειρίες μπορεί να επιλέξει την ασφαλέστερη λύση: να μη μιλά.Και όταν ο μαθητής φοβάται να ρωτήσει, η μαθησιακή διαδικασία χάνει ένα από τα βασικότερα εργαλεία της.
Οι ταμπέλες που ακολουθούν τα παιδιά
«Δεν παίρνεις τα γράμματα», «είσαι τεμπέλης», «ο αδελφός σου ήταν καλύτερος μαθητής».Τέτοιες φράσεις δεν αποτελούν αξιολόγηση μιας συγκεκριμένης προσπάθειας. Μετατρέπουν μια δυσκολία ή συμπεριφορά σε χαρακτηρισμό του ίδιου του παιδιού.Άλλο είναι να πει ένας εκπαιδευτικός «δεν προσπάθησες αρκετά σε αυτή την εργασία» και άλλο να χαρακτηρίσει έναν μαθητή συνολικά «τεμπέλη».Τα παιδιά, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, μπορεί να εσωτερικεύσουν τέτοιους χαρακτηρισμούς και να αρχίσουν να αντιμετωπίζουν τον εαυτό τους μέσα από αυτούς.
Ο αγαπημένος και ο «δύσκολος» μαθητής
Προβλήματα δημιουργούνται και όταν στην τάξη υπάρχουν εμφανείς διακρίσεις.Οι εκπαιδευτικοί είναι άνθρωποι και είναι φυσικό να επικοινωνούν ευκολότερα με ορισμένους μαθητές. Η επαγγελματική τους ευθύνη, όμως, απαιτεί ίση μεταχείριση.
Όταν συγκεκριμένα παιδιά έχουν συνεχώς περισσότερες ευκαιρίες, μεγαλύτερη ανοχή ή περισσότερη προσοχή, ενώ άλλα αντιμετωπίζονται εκ των προτέρων ως «προβληματικά», το κλίμα της τάξης αλλάζει.
Ο μαθητής που αισθάνεται ότι ο δάσκαλος έχει ήδη αποφασίσει τι αξίζει μπορεί σταδιακά να σταματήσει να προσπαθεί να του αποδείξει το αντίθετο.
Αυστηρότητα δεν σημαίνει κακός δάσκαλος
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.Ο απαιτητικός εκπαιδευτικός δεν είναι απαραίτητα κακός εκπαιδευτικός. Μπορεί να ζητά συνέπεια, διάβασμα, πειθαρχία και σεβασμό στους κανόνες και ταυτόχρονα να είναι εξαιρετικός δάσκαλος.Το κρίσιμο όριο βρίσκεται στον τρόπο.
Υπάρχει μεγάλη απόσταση ανάμεσα στο «μπορείς καλύτερα και θέλω να προσπαθήσεις» και στο «δεν πρόκειται να καταφέρεις τίποτα».Ο πρώτος εκπαιδευτικός θέτει απαιτήσεις. Ο δεύτερος ακυρώνει το παιδί.
Οι γονείς πρέπει πρώτα να ακούσουν
Όταν ένα παιδί επιστρέφει συστηματικά από το σχολείο στενοχωρημένο ή δηλώνει ξαφνικά ότι μισεί ένα μάθημα, αξίζει να διερευνηθεί τι έχει συμβεί.Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παράπονο αποδεικνύει κακή συμπεριφορά εκπαιδευτικού. Τα παιδιά μπορεί να μεταφέρουν ένα περιστατικό μέσα από τη δική τους οπτική και οι γονείς χρειάζεται να ακούσουν και τις δύο πλευρές.Εάν όμως υπάρχουν επαναλαμβανόμενες προσβολές, εξευτελισμός, απειλές ή συστηματική άνιση μεταχείριση, το ζήτημα δεν πρέπει να αγνοείται.
Η πρώτη κίνηση μπορεί να είναι μια ήρεμη συζήτηση με τον εκπαιδευτικό και, εφόσον το πρόβλημα συνεχίζεται, επικοινωνία με τη διεύθυνση του σχολείου.
Έναν καλό δάσκαλο τον θυμόμαστε για χρόνια
Οι περισσότεροι ενήλικες θυμούνται τουλάχιστον έναν εκπαιδευτικό που τους επηρέασε θετικά. Θυμούνται όμως συχνά και εκείνον που τους έκανε να νιώσουν ανεπαρκείς.Αυτό δείχνει πόσο μεγάλη δύναμη έχει ο άνθρωπος που βρίσκεται καθημερινά απέναντι σε μια σχολική τάξη.
Ο καλός εκπαιδευτικός δεν χρειάζεται να είναι πάντα χαμογελαστός, ούτε να χαρίζει βαθμούς. Χρειάζεται να είναι δίκαιος, να γνωρίζει το αντικείμενό του, να εξηγεί, να ακούει και να διορθώνει χωρίς να ταπεινώνει.
Γιατί ο βαθμός μιας εξέτασης κάποτε ξεχνιέται. Ο τρόπος όμως με τον οποίο ένας δάσκαλος έκανε ένα παιδί να αισθανθεί για τον εαυτό του μπορεί να μείνει για πολύ περισσότερο.