Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να εισάγει νέα μέτρα με τους ίδιους προστατευτιστικούς στόχους, αφού το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε παράνομους τους εκτεταμένους παγκόσμιους δασμούς που είχε επιβάλει.
Όμως, τα πράγματα δεν είναι όπως ήταν στις 2 Απριλίου 2025 — ή την «Ημέρα της Απελευθέρωσης», όπως την αποκάλεσε ο πρόεδρος. Προκειμένου να καταστούν οι δασμοί νομικά πιο βάσιμοι, πολλές χώρες αποτελούν αντικείμενο ερευνών.
Δεν αποτελούν όλες οι χώρες στόχο των ερευνών, και όταν οι προσωρινοί γενικοί δασμοί 10% του Τραμπ λήξουν στα τέλη Ιουλίου, ορισμένες αναμένεται να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα με χαμηλότερο συντελεστή από ό,τι είχαν προηγουμένως. Άλλες ενδέχεται να βρεθούν σε χειρότερη θέση.
Με τον Τραμπ, όμως, είναι σοφό να υποθέτουμε ότι υπάρχει ένας «άγνωστος παράγοντας» στη χάραξη πολιτικής. Στον τομέα του εμπορίου, αυτό έχει εκφραστεί με τη χρήση από την κυβέρνηση εξαιρέσεων από τους δασμούς για ορισμένες εισαγωγές, όπως εξοπλισμός τεχνητής νοημοσύνης, γεωργικά τρακτέρ ή βραζιλιάνικος καφές. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν προσθήκες που μπορούν να διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής των δασμολογικών στόχων.
Ένα άλλο ανεπίλυτο ζήτημα είναι τι θα συμβεί με οικονομίες όπως η Ινδία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες έχουν υπογράψει εμπορικές συμφωνίες που περιορίζουν τους δασμολογικούς συντελεστές τους σε χαμηλότερα επίπεδα — ειδικά στον τομέα των αυτοκινήτων. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν προσπαθήσει να τις διαβεβαιώσουν ότι οι συμφωνίες αυτές παραμένουν ανέπαφες.
Το ταξίδι του Αμερικανού Εμπορικού Εκπροσώπου Τζέιμισον Γκριρ στην Ινδία αυτή την εβδομάδα μπορεί να δώσει μια εικόνα για το τι πρέπει να αναμένουν οι χώρες που έχουν συνάψει συμφωνίες. Ο Πιγιούς Γκόγιαλ, υπουργός Εμπορίου και Βιομηχανίας της ασιατικής χώρας, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι «το ζήτημα που εκκρεμεί επί του παρόντος είναι ότι οι δασμοί μας πρέπει να είναι χαμηλότεροι σε σύγκριση με εκείνους των ανταγωνιστικών χωρών».
Ακολουθεί μια ανάλυση των πιθανών κερδισμένων και χαμένων για την επόμενη φάση των δασμών του Τραμπ, σύμφωνα με το Bloomberg:
Κερδισμένοι
Φιλιππίνες
Στο πλαίσιο των δασμών της «Ημέρας της Απελευθέρωσης», οι Φιλιππίνες υπόκειντο σε δασμολογικό συντελεστή 19%. Η χώρα της Νοτιοανατολικής Ασίας θα υπόκειται αντ’ αυτού σε δασμό 12,5% εάν επιβληθούν οι κυρώσεις για την καταναγκαστική εργασία, όπως προτείνεται. Δεν υπόκειται στην έρευνα για την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, οπότε δεν αναμένεται αύξηση των δασμών στο μέλλον.
Αυτό αυξάνει την πιθανότητα μείωσης του δασμολογικού συντελεστή κατά σχεδόν επτά ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2025. Οι εισαγωγές αγαθών των ΗΠΑ από τις Φιλιππίνες ανήλθαν συνολικά σε 7,7 δισεκατομμύρια δολάρια κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες του τρέχοντος έτους, σημειώνοντας αύξηση 51% σε σχέση με την περίοδο Ιανουαρίου-Απριλίου του 2025.
Νότια Αφρική
Τον Απρίλιο του 2025, επιβλήθηκε στη Νότια Αφρική δασμολογικός συντελεστής 30%, καθώς ο Τραμπ κατηγορούσε τακτικά την κυβέρνηση για διακρίσεις εις βάρος των λευκών Αφρικάνερ. Ο εν λόγω δασμολογικός συντελεστής αναμένεται πλέον να σταθεροποιηθεί στο 12,5% μετά την ολοκλήρωση της έρευνας για την καταναγκαστική εργασία. Οι αποστολές εμπορευμάτων από τη Νότια Αφρική προς τις ΗΠΑ έως τον Απρίλιο ανήλθαν συνολικά σε 3,5 δισεκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας πτώση 56% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Μικρότερες οικονομίες
Αρκετές χώρες με εμπορικό όγκο προς τις ΗΠΑ κάτω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων αναμένεται να επωφεληθούν από το νέο «τελωνειακό τείχος», με ορισμένες να επιστρέφουν από εξωφρενικούς δασμολογικούς συντελεστές στους δασμούς της πλέον ευνοούμενης χώρας. Αυτό ενδεχομένως ανοίγει ένα νέο μέτωπο για τις πολυεθνικές εταιρείες να μετατοπίσουν τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες, σε μια προσπάθεια να αποφύγουν τους υψηλότερους δασμούς.
Οι δασμοί του Πακιστάν θα μειωθούν κατά 19 ποσοστιαίες μονάδες, από 29% σε 10%.
Η Μιανμάρ επιβαρύνθηκε με δασμό 44% τον Απρίλιο του 2025. Τώρα, ο δασμός θα μπορούσε να μειωθεί σε ποσοστό μεταξύ μηδέν και 2% για τα περισσότερα εμπορεύματα, ενώ το Λάος και το Λεσότο βρίσκονται επίσης σε παρόμοια θέση.
Οι χαμένοι
Σιγκαπούρη
Με τις τελικές λεπτομέρειες να παραμένουν ασαφείς, η Σιγκαπούρη είναι ένας μικρός αλλά σημαντικός εμπορικός εταίρος των ΗΠΑ που σχεδόν σίγουρα θα βρεθεί σε χειρότερη θέση υπό το νέο δασμολογικό καθεστώς. Δεν της επιβλήθηκε ειδικός δασμός έκτακτης ανάγκης τον Απρίλιο του 2025.
Ωστόσο, η πόλη-κράτος επλήγη από τον δασμό 10% που εφαρμόστηκε νωρίτερα φέτος σε όλες τις άλλες χώρες.
Τώρα υπάρχει κίνδυνος να αυξηθεί: Η οικονομία της Νοτιοανατολικής Ασίας αντιμετωπίζει τόσο δασμό 12,5% για την καταναγκαστική εργασία όσο και έναν αναμενόμενο επιπλέον δασμό από την έρευνα για την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα.
Οι κάτοικοι της Σιγκαπούρης «έχουν πλήρη επίγνωση» ότι το νέο «τελωνειακό τείχος» αποτελεί πρόβλημα για αυτούς, δήλωσε η Ντέμπορα Ελμς, επικεφαλής εμπορικής πολιτικής στο The Hinrich Foundation. «Βρίσκονταν σε ένα άνετο και διαχειρίσιμο επίπεδο του 10%», ενώ τώρα κινδυνεύουν να βρεθούν σε χειρότερη θέση.
Κάτι που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τους Αμερικανούς εισαγωγείς που πληρώνουν δασμούς και διαχειρίζονται τα γραφειοκρατικά θέματα συμμόρφωσης, είναι το γεγονός ότι η Σιγκαπούρη αποτελεί έναν από τους πιο πολυσύχναστους κόμβους μεταφόρτωσης στον κόσμο — πράγμα που σημαίνει ότι πολλές πρώτες ύλες εισέρχονται στα λιμάνια και τις βιομηχανικές ζώνες της και στη συνέχεια εξάγονται ως τελικά προϊόντα.
Οι άγνωστοι παράγοντες
Καναδάς
Με την πρώτη ματιά, ο Καναδάς φαίνεται να βρίσκεται σε καλύτερη θέση, με δασμούς στις εισαγωγές χαμηλότερους από αυτούς του Απριλίου 2025. Υπάρχουν σημαντικές εξαιρέσεις για τα εμπορεύματα που πληρούν τις προϋποθέσεις της USMCA. Ωστόσο, οι ειδικοί δασμοί στα μέταλλα έχουν επιβαρύνει την καναδική βιομηχανία.
Ο Τραμπ απειλεί τακτικά να αποσυρθεί από τη βορειοαμερικανική εμπορική συμφωνία που βοήθησε να συνάψει κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, και έχει καταστήσει σαφές ότι έχει παράπονα εναντίον των Καναδών για τα εμπορικά τους αντίποινα. Ακόμη και αν οι απειλές αποτελούν διαπραγματευτικό ατού, αυτό σημαίνει ότι ο Καναδάς δεν μπορεί να αισθάνεται άνετα εν όψει των νέων διαπραγματεύσεων της Συμφωνίας ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά (USMCA) κατά το β’ εξάμηνο.
Μεξικό
Το Μεξικό πιέζει για ελάφρυνση των κλαδικών δασμολογικών συντελεστών για τα αυτοκίνητα, υποστηρίζοντας ότι ο συντελεστής τους υπερβαίνει εκείνους ορισμένων οχημάτων που εισάγονται από τη Νότια Κορέα ή την Ιαπωνία. Στο πλαίσιο των εν εξελίξει συνομιλιών για την USMCA, η Ουάσιγκτον πιέζει το Μεξικό να εφαρμόσει έναν κανόνα σύμφωνα με τον οποίο τα αυτοκίνητα στη βορειοαμερικανική εμπορική ζώνη θα πρέπει να αποτελούνται τουλάχιστον κατά 50% από προϊόντα αμερικανικής προέλευσης. Οι συνομιλίες θα συνεχιστούν τουλάχιστον μέχρι τον Ιούλιο, με αποτέλεσμα να μην είναι σαφές πώς θα διαμορφωθεί η εμπορική επίδραση για το Μεξικό στο εγγύς μέλλον.
Ευρωπαϊκή Ένωση
Η ΕΕ δέχεται πιέσεις από τις ΗΠΑ να κωδικοποιήσει τη εμπορική της συμφωνία. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη της ΕΕ πρέπει ακόμη να ψηφίσουν για την επικύρωση του τελικού κειμένου πριν από την προθεσμία της 4ης Ιουλίου που επέβαλε ο Τραμπ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι, αν η συμφωνία δεν έχει τεθεί σε ισχύ μέχρι τότε, θα αυξήσει τους δασμούς στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα από 15% σε 25%, αν και ο Γκριρ προσπάθησε να διαβεβαιώσει τις Βρυξέλλες ότι «η συμφωνία είναι συμφωνία».
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκανε το καθήκον του την περασμένη εβδομάδα, ψηφίζοντας υπέρ της έγκρισης της συμφωνίας. Οι χώρες της ΕΕ αναμένεται να δώσουν την τελική τους έγκριση αργότερα αυτή την εβδομάδα, το τελευταίο βήμα σε μια ταραχώδη, ετήσια διαδικασία επικύρωσης.
Ωστόσο, μόλις την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ ξεκίνησε έρευνα βάσει του άρθρου 301 κατά της Γερμανίας, επικαλούμενος «επίμονη χαμηλότερη πληρωμή για καινοτόμα φαρμακευτικά προϊόντα».
Ως απάντηση, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι αναμένει από τις ΗΠΑ να τηρήσουν τις εμπορικές τους δεσμεύσεις έναντι της Ευρώπης, προσθέτοντας ότι οι αποφάσεις σχετικά με τις πληρωμές για φαρμακευτικά προϊόντα αποτελούν εσωτερική υπόθεση.
Κίνα
Η Κίνα βρίσκεται σε πολύ καλύτερη θέση από αυτή στην οποία βρισκόταν στην αρχή της δεύτερης θητείας του Τραμπ. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας το 2024, ο Τραμπ υποσχέθηκε να επιβάλει δασμό 60% στην Κίνα. Ο πραγματικός συντελεστής ανέρχεται πλέον σε περίπου 21%, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg Economics.
Οι ΗΠΑ και η Κίνα πρόκειται να επανεξετάσουν την εκεχειρία τους στον τομέα των δασμών αυτό το φθινόπωρο.
Αν και πολλά μπορούν να συμβούν μέχρι τότε, ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ κατέδειξε την επιρροή της χώρας του στην οικονομία των ΗΠΑ, αποκλείοντας πέρυσι τις εξαγωγές σπάνιων γαιών.