Νέα δεδομένα για κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και τράπεζες δημιουργεί το ισχυρό κύμα πωλήσεων που σαρώνει τις διεθνείς αγορές ομολόγων. Οι αποδόσεις κρατικών τίτλων στις ΗΠΑ και την Ευρώπη έχουν κινηθεί σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν εδώ και πολλά χρόνια, καθώς οι επενδυτές επαναξιολογούν τις προσδοκίες τους για τον πληθωρισμό, τα επιτόκια και τη δημοσιονομική κατάσταση των μεγάλων οικονομιών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το αμερικανικό 10ετές ομόλογο, η απόδοση του οποίου έφθασε την Πέμπτη έως το 5,34%, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2002, πριν εμφανιστούν την Παρασκευή οι πρώτες ενδείξεις σταθεροποίησης. Το κύμα ρευστοποιήσεων μεταδόθηκε στην Ευρώπη και την Ασία, ανεβάζοντας το κόστος με το οποίο δανείζονται κράτη και, κατ' επέκταση, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Στο 5,34% έφτασε το αμερικανικό 10ετές
Η ένταση της κίνησης αποτυπώνεται στην πορεία των αμερικανικών Treasuries. Η απόδοση του 10ετούς έφθασε ενδοσυνεδριακά στο 5,34%, ενώ στο τρίμηνο που ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο σημείωσε μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Την Παρασκευή η αγορά εμφάνισε σημάδια σταθεροποίησης, με την απόδοση να κινείται γύρω από το 5,25%. Η αποκλιμάκωση, ωστόσο, δεν αλλάζει την ευρύτερη εικόνα: οι αγορές έχουν πλέον ενσωματώσει υψηλότερο κόστος χρήματος για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις και η πορεία της ενέργειας περιορίζουν τις προσδοκίες για γρήγορη αποκλιμάκωση των επιτοκίων.
Οι πιέσεις πέρασαν στην Ευρώπη
Το sell-off δεν περιορίστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ισχυρές πιέσεις δέχθηκαν κρατικά ομόλογα στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και τη Βρετανία, με τους επενδυτές να εστιάζουν ταυτόχρονα στις δημοσιονομικές προοπτικές των ευρωπαϊκών οικονομιών.
Οι αποδόσεις των 30ετών βρετανικών τίτλων ξεπέρασαν το 6%, για πρώτη φορά από το 1998, ενώ αυξημένη μεταβλητότητα καταγράφηκε και στη Γαλλία και την Ιταλία. Το δημόσιο χρέος και οι αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες επιστρέφουν έτσι στο επίκεντρο, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη καλείται παράλληλα να χρηματοδοτήσει μεγάλες επενδύσεις σε ενέργεια, υποδομές, τεχνολογία και άμυνα.
Το ελληνικό 10ετές στο 4,56%
Από τις διεθνείς πιέσεις δεν έμειναν ανεπηρέαστα τα ελληνικά ομόλογα. Η απόδοση του ελληνικού 10ετούς διαμορφώθηκε την 1η Οκτωβρίου περίπου στο 4,56%, έχοντας κινηθεί ενδοσυνεδριακά έως το 4,57%, έναντι περίπου 4,45% μία ημέρα νωρίτερα.
Η άνοδος των αποδόσεων αυξάνει το κόστος έκδοσης νέου χρέους, αν και η επίδραση στα ελληνικά δημόσια οικονομικά δεν είναι άμεση και αυτόματη. Η μεγάλη μέση διάρκεια του ελληνικού χρέους και το γεγονός ότι σημαντικό μέρος του βρίσκεται σε επίσημους πιστωτές περιορίζουν τη βραχυπρόθεσμη έκθεση στις καθημερινές διακυμάνσεις των αγορών. Παρ' όλα αυτά, μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών αποδόσεων θα επηρέαζε σταδιακά το κόστος νέων εκδόσεων και αναχρηματοδοτήσεων.
Γιατί ενδιαφέρει επιχειρήσεις και επενδυτές
Η αγορά κρατικών ομολόγων λειτουργεί ως βάση τιμολόγησης για μεγάλο μέρος του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Όταν αυξάνονται οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων, αυξάνεται συνήθως και η απόδοση που απαιτούν οι επενδυτές για να αγοράσουν εταιρικά ομόλογα.
Αυτό σημαίνει ότι μία ελληνική επιχείρηση που σχεδιάζει έκδοση ομολογιακού δανείου μπορεί να αντιμετωπίσει ακριβότερη χρηματοδότηση σε σχέση με λίγους μήνες νωρίτερα. Το ίδιο ισχύει για μεγάλες επενδύσεις σε ακίνητα, ενέργεια και υποδομές, όπου το κόστος κεφαλαίου αποτελεί βασικό παράγοντα για την απόδοση και τελικά για την απόφαση υλοποίησης ενός project.
Τι σημαίνει για τράπεζες και δάνεια
Για τις τράπεζες η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Υψηλότερα επιτόκια μπορούν υπό προϋποθέσεις να στηρίξουν τα έσοδα από τόκους, αλλά ταυτόχρονα αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης και ενδέχεται να περιορίσουν τη ζήτηση για νέα δάνεια.
Για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, η ουσία βρίσκεται στο πόσο γρήγορα θα αποκλιμακωθεί το κόστος χρήματος. Εάν οι αποδόσεις των ομολόγων παραμείνουν υψηλές, η επιστροφή σε αισθητά φθηνότερη τραπεζική χρηματοδότηση γίνεται δυσκολότερη. Το αποτέλεσμα μπορεί να φανεί σε επιχειρηματικά δάνεια, στεγαστική πίστη και επενδυτικά σχέδια που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από δανειακά κεφάλαια.
Ενέργεια και πληθωρισμός στο επίκεντρο
Ένας από τους βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν την αναταραχή είναι η επανεμφάνιση ισχυρών πληθωριστικών πιέσεων. Η ενέργεια έχει επιστρέψει στο επίκεντρο και οι αγορές προσπαθούν να υπολογίσουν πόσο μεγάλο μέρος της αύξησης του ενεργειακού κόστους θα περάσει στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της εξάρτησης της οικονομίας από εισαγόμενα ενεργειακά προϊόντα. Ακριβότερη ενέργεια μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και το λειτουργικό κόστος επιχειρήσεων, ενώ δυσκολεύει και τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών για τα επιτόκια.
Τι παρακολουθούν τώρα οι αγορές
Οι πρώτες ενδείξεις σταθεροποίησης της Παρασκευής δεν σημαίνουν ότι η αναταραχή έχει ολοκληρωθεί. Οι επενδυτές παρακολουθούν τις τιμές της ενέργειας, τα στοιχεία πληθωρισμού, τις κινήσεις των μεγάλων κεντρικών τραπεζών και κυρίως το κατά πόσο οι αυξημένες αποδόσεις των ομολόγων θα διατηρηθούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Για την ελληνική οικονομία το κρίσιμο στοιχείο είναι η διάρκεια του φαινομένου. Μια πρόσκαιρη αναταραχή μπορεί να απορροφηθεί σχετικά γρήγορα. Αν όμως οι διεθνείς αποδόσεις παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, το ακριβότερο χρήμα θα περάσει σταδιακά στην πραγματική οικονομία, επηρεάζοντας το Δημόσιο, τις τράπεζες, τις επιχειρήσεις και τις επενδυτικές αποφάσεις.