Νέα διπλωματική πρωτοβουλία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία αναλαμβάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, φέρνοντας ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων εκπροσώπους του Κιέβου και της Μόσχας. Οι συνομιλίες έχουν προγραμματιστεί για τις 10 και 11 Νοεμβρίου στο Άμπου Ντάμπι, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, και θα αποτελέσουν την πρώτη διά ζώσης διαπραγματευτική συνάντηση των δύο πλευρών από τον περασμένο Φεβρουάριο, σε μια περίοδο κατά την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εντείνει τις προσπάθειές του για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.
Σύμφωνα με το Politico, την πραγματοποίηση των νέων συνομιλιών ανακοίνωσε τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στις επαφές της Ουάσιγκτον με τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Η ατζέντα των διαπραγματεύσεων θα επικεντρωθεί στις εγγυήσεις ασφαλείας μετά το τέλος του πολέμου, στα μέτρα αποκλιμάκωσης, στις ανθρωπιστικές πρωτοβουλίες και στα επόμενα βήματα προς μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία. Πρόκειται για μια νέα προσπάθεια να γεφυρωθούν οι διαφορές των δύο πλευρών, οι οποίες εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά ως προς τους όρους μιας ενδεχόμενης διευθέτησης.
Το ραντεβού στο Άμπου Ντάμπι και οι επαφές Γουίτκοφ
Η νέα διαπραγματευτική διαδικασία έρχεται περίπου δύο εβδομάδες μετά τις συναντήσεις του Στιβ Γουίτκοφ με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Όσλο και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη.
Οι επαφές αυτές αποτέλεσαν μέρος των προσπαθειών της αμερικανικής κυβέρνησης να διαμορφώσει ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο για την επανέναρξη των απευθείας διαπραγματεύσεων. Ο Γουίτκοφ εμφανίστηκε αισιόδοξος για τη δυνατότητα αξιοποίησης της προόδου που, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει σημειωθεί στις προηγούμενες επαφές σε Κίεβο, Όσλο και Αγία Πετρούπολη.
Όπως ανέφερε, στόχος της Ουάσιγκτον είναι μια συνολική και διαρκής ειρηνευτική συμφωνία, η οποία θα δημιουργήσει συνθήκες μακροπρόθεσμης ασφάλειας. Σύμφωνα με το Politico, η ανακοίνωση των συνομιλιών σηματοδοτεί την επιστροφή σε μια διαδικασία που είχε ουσιαστικά παγώσει από τον Φεβρουάριο, παρά τις επανειλημμένες δεσμεύσεις του Τραμπ ότι θα επιδιώξει να τερματίσει τον πόλεμο.
Από την πλευρά του, το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε την Τρίτη 3 Νοεμβρίου τη συμμετοχή της Ρωσίας στις συνομιλίες, με επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας τον Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, σύμφωνα με το Reuters.
Τι ζητεί ο Ζελένσκι από τις διαπραγματεύσεις
Η ουκρανική πλευρά επιδιώκει η συνάντηση στο Άμπου Ντάμπι να μην περιοριστεί σε γενικές συζητήσεις για το μεταπολεμικό καθεστώς ασφαλείας, αλλά να οδηγήσει και σε συγκεκριμένες κινήσεις αποκλιμάκωσης. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει υποστηρίξει ότι στην ατζέντα πρέπει να περιλαμβάνονται ανταλλαγές αιχμαλώτων και συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός που θα καλύπτουν τις ενεργειακές υποδομές.
Το ζήτημα της προστασίας των ενεργειακών εγκαταστάσεων έχει ιδιαίτερη σημασία για το Κίεβο, καθώς οι επιθέσεις σε υποδομές ηλεκτροπαραγωγής και εφοδιασμού έχουν επανειλημμένα προκαλέσει προβλήματα στην ουκρανική οικονομία και την καθημερινότητα των πολιτών.
Η ουκρανική κυβέρνηση επιδιώκει παράλληλα να εξασφαλίσει σαφείς δεσμεύσεις για τη μελλοντική ασφάλεια της χώρας, ώστε οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία να συνοδεύεται από μηχανισμούς που θα αποτρέπουν την επανάληψη των εχθροπραξιών. Ωστόσο, η επίτευξη συμφωνίας παραμένει δύσκολη, καθώς η Μόσχα και το Κίεβο διατηρούν διαφορετικές θέσεις για τις εδαφικές διεκδικήσεις και το καθεστώς ασφαλείας της Ουκρανίας.
Στις Βρυξέλλες οι εγγυήσεις ασφαλείας και η ανοικοδόμηση
Πριν από τη συνάντηση στο Άμπου Ντάμπι, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές θα πραγματοποιήσουν επαφές στις Βρυξέλλες με εκπροσώπους της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Βρετανίας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Στο επίκεντρο θα βρεθούν οι εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία, η μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης και η οικονομική υποστήριξη για την ανοικοδόμηση της χώρας μετά τον πόλεμο.
Η συμμετοχή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων στις προπαρασκευαστικές συνομιλίες αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οποιαδήποτε διευθέτηση θα επηρεάσει άμεσα τη γεωπολιτική ισορροπία και τις αμυντικές προτεραιότητες της ευρωπαϊκής ηπείρου. Παράλληλα, το ζήτημα της ανοικοδόμησης συνδέεται με τις τεράστιες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας, αλλά και με τις δυνατότητες συμμετοχής διεθνών επενδυτών και επιχειρήσεων στη μεταπολεμική οικονομία της.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να προχωρήσει στη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα συνδυάζει τις πολιτικές και στρατιωτικές εγγυήσεις με οικονομικά εργαλεία για τη σταθεροποίηση της χώρας.
Η στροφή Τραμπ προς τον Πούτιν
Η νέα διπλωματική προσπάθεια πραγματοποιείται σε ένα σύνθετο περιβάλλον για τις σχέσεις ΗΠΑ και Ουκρανίας. Σύμφωνα με το Politico, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει το τελευταίο διάστημα στραφεί προς την επιδίωξη βελτίωσης των σχέσεων με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, εξέλιξη που έχει προκαλέσει ανησυχία στο Κίεβο.
Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, η αμερικανική κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε συμφωνία αγοράς ρωσικού πετρελαίου, ενώ ο Τραμπ έχει επικρίνει τις ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων. Η κριτική της Ουάσιγκτον προς την ουκρανική στρατηγική στον ενεργειακό τομέα αποτελεί ένα ακόμη σημείο τριβής, καθώς οι επιθέσεις στις ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις χρησιμοποιούνται από το Κίεβο ως μέσο άσκησης οικονομικής πίεσης στη Μόσχα.
Ο Ζελένσκι έχει επίσης αναφέρει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες περιόρισαν προσωρινά την πρόσβαση της Ουκρανίας σε κρίσιμες πληροφορίες και τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένου του δορυφορικού συστήματος Starshield.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι δηλώσεις του Γουίτκοφ κατά την πρόσφατη συνάντησή του με τον Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη, όταν χαρακτήρισε τον Ρώσο πρόεδρο «ανθρωπιστή», προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις.
Το επόμενο βήμα στην προσπάθεια τερματισμού του πολέμου
Παρά τις διπλωματικές πρωτοβουλίες, οι προοπτικές μιας άμεσης ειρηνευτικής συμφωνίας παραμένουν αβέβαιες. Η συνάντηση της 10ης και 11ης Νοεμβρίου στο Άμπου Ντάμπι αναμένεται να αποτελέσει μια πρώτη δοκιμασία για το κατά πόσο Μόσχα και Κίεβο είναι διατεθειμένες να προχωρήσουν πέρα από τις διακηρύξεις και να συζητήσουν συγκεκριμένους όρους αποκλιμάκωσης.
Για την κυβέρνηση Τραμπ, η επανέναρξη των συνομιλιών αποτελεί σημαντικό βήμα στην προσπάθεια να υπάρξει αποτέλεσμα σε ένα από τα δυσκολότερα διεθνή μέτωπα.
Για την Ουκρανία, το ζητούμενο είναι να εξασφαλιστούν αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας και συγκεκριμένα μέτρα προστασίας της χώρας, ενώ για τη Ρωσία οι διαπραγματεύσεις αποτελούν ευκαιρία να θέσει εκ νέου τις δικές της απαιτήσεις στο τραπέζι.
Το εάν η νέα πρωτοβουλία θα μπορέσει να ανοίξει τον δρόμο για μια ευρύτερη συμφωνία θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητα των τριών πλευρών να γεφυρώσουν ουσιαστικές διαφωνίες που παραμένουν άλυτες από την έναρξη του πολέμου.