Σημαντικές είναι οι αλλαγές οι οποίες έρχονται τις επόμενες εβδομάδες σε ό,τι αφορά τους πλειστηριασμούς και την προστασία της πρώτης κατοικίας, με στόχο να αποτελεί η προστασία όσων έχουν πραγματική ανάγκη, αλλά και να κλείσουν εκκρεμότητες, που έρχονται από το παρελθόν.
Πιο συγκεκριμένα, πρώτον, από την 1η Σεπτεμβρίου ξεκινάει η υποβολή αιτήσεων επαναπροσδιορισμού ανακοπών στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Ανακοπών, η οποία έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία ως προς την πρόσβαση και την εμφάνιση των υποθέσεων. Με την ενεργοποίησή της, χιλιάδες εκκρεμείς ανακοπές κατά πλειστηριασμών και διαταγών πληρωμής που είχαν πάρει δικάσιμο έως και το 2039 θα ξεμπλοκάρουν.
Ειδικότερα, η κοινή υπουργική απόφαση (ΚΥΑ 42483/2026) των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας, Δικαιοσύνης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, που εξειδικεύει τη λειτουργία της Ηλεκτρονικής Πλατφόρμας Επαναπροσδιορισμού Ανακοπών (ΦΕΚ Β' 5016/11.8.2026), προβλέπει ότι η υποχρεωτική διαδικασία επαναπροσδιορισμού καταλαμβάνει ανακοπές κατά αναγκαστικής εκτέλεσης και κατά διαταγών πληρωμής που εκκρεμούν σε πρώτο βαθμό, με δικάσιμο προσδιορισμένη από τις 17 Σεπτεμβρίου 2027 και μετά. Υποθέσεις με δικάσιμο πριν από αυτή την ημερομηνία θα συζητηθούν κανονικά, χωρίς να απαιτείται αίτηση επαναπροσδιορισμού.
Η απόφαση θέτει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, ανάλογα με το πότε έχει προσδιοριστεί η δικάσιμος της κάθε ανακοπής:
- Σεπτέμβριος 2026: για δικασίμους από 17/9/2027 έως 31/12/2029
- Οκτώβριος 2026: για δικασίμους 2030-2032
- Νοέμβριος 2026: για δικασίμους 2033-2035
- Δεκέμβριος 2026: για δικασίμους 2036-2039
Σημειώνεται ότι όποιος δεν καταθέσει εγκαίρως αίτηση, χάνει την ανακοπή, καθώς αυτή «λογίζεται ως μηδέποτε ασκηθείσα» — δηλαδή θεωρείται σαν να μην είχε ποτέ κατατεθεί, ανοίγοντας τον δρόμο για συνέχιση της αναγκαστικής εκτέλεσης χωρίς το εμπόδιο της ανακοπής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο υπουργείο Δικαιοσύνης (9/6/2026), εκκρεμούν συνολικά 36.500 τέτοιες υποθέσεις, εκ των οποίων οι 33.000 στο Πρωτοδικείο Αθηνών και οι υπόλοιπες σε δικαστήρια Θεσσαλονίκης, Πειραιά, Ιωαννίνων, Μεσολογγίου, Χανίων και Κορίνθου. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι δικάσιμοι είχαν προσδιοριστεί έως και το 2039, θέτοντας σε «ομηρία» πιστωτές και οφειλέτες.
Η δευτερεύουσα ακίνητη περιουσία, ο νόμος Κατσέλη και ο εξωδικαστικός
Λίγους μήνες μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου που δικαίωσε τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, ώστε οι τόκοι να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του κεφαλαίου, έρχεται η ώρα για επιτάχυνση των εκποιήσεων χιλιάδων ακινήτων δανειοληπτών του νόμου Κατσέλη που αποτελούν δευτερεύουσα ακίνητη περιουσία (π.χ. εξοχικές κατοικίες, οικόπεδα κ.λπ.) και δεν προστατεύονται από τον σχετικό νόμο, ενώ έπρεπε, με βάση τις δικαστικές αποφάσεις, να έχουν ήδη ρευστοποιηθεί για την κάλυψη απαιτήσεων των πιστωτών.
Πρόκειται δηλαδή για δευτερεύουσα ακίνητη περιουσία που έπρεπε να έχει εκποιηθεί, κάτι που όμως δεν έγινε στην πράξη, ενώ η συνολική αξία αυτών των ακινήτων, που υπολογίζονται σε περίπου 10.000, είναι περί τα 300 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, όπως αναφέρουν πηγές της αγοράς, πολλά από αυτά τα ακίνητα έδιναν έσοδο στους ιδιοκτήτες τους, την ώρα που η πρώτη τους κατοικία είχε υπαχθεί σε καθεστώς προστασίας.
Υπενθυμίζεται ότι με διάταξη στον νόμο 5259/2025 (άρθρο 175) μπαίνουν χρονικά όρια στην εκποίηση περιουσίας οφειλετών του νόμου Κατσέλη, απλοποιούνται οι σχετικές διαδικασίες και δίνονται επιπλέον οικονομικά κίνητρα στους διορισμένους εκκαθαριστές.
Εξάλλου, από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026 το ζήτημα της δευτερεύουσας περιουσίας «εντάσσεται» στον εξωδικαστικό μηχανισμό, καθώς θεσμοθετείται ο διαχωρισμός της πρώτης κατοικίας από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία. Έτσι αλλάζει η λογική των ρυθμίσεων, καθώς οι οφειλέτες θα μπορούν να αποσυνδέουν την κύρια-πρώτη κατοικία τους από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία τους, ρυθμίζοντας το χρέος που αναλογεί σε αυτήν με χαμηλότερη δόση, ενώ τα υπόλοιπα ακίνητα (εξοχικά, οικόπεδα κ.ά.) θα οδηγούνται σε πλειστηριασμό για την ικανοποίηση των πιστωτών.
Παράδειγμα
Για παράδειγμα, οφειλέτης με χρέος 400.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία 300.000 ευρώ, εκ των οποίων τα 200.000 ευρώ αφορούν την κύρια κατοικία και τα υπόλοιπα 100.000 ευρώ άλλα ακίνητα, μπορεί να ρυθμίσει την οφειλή των 200.000 ευρώ με χαμηλότερη δόση, ενώ τα υπόλοιπα ακίνητα οδηγούνται σε ηλεκτρονικό πλειστηριασμό εντός 40 έως 60 ημερών από τη σύνταξη της έκθεσης του δικαστικού επιμελητή. Το νέο πλαίσιο περιορίζει δραστικά τα ένδικα μέσα: δεν επιτρέπονται οι συνήθεις ανακοπές της τακτικής διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης, ενώ μετά την ολοκλήρωση του πλειστηριασμού δεν παρέχεται δικαίωμα ανακοπής ούτε στον οφειλέτη ούτε στους πιστωτές που έχουν υπογράψει τη σύμβαση αναδιάρθρωσης.