Ως μια δυνητικά αποδοτική επιλογή μπορεί να λειτουργήσει η εξαγορά πλασματικών ετών, υπό την προϋπόθεση ότι γίνεται στον κατάλληλο χρόνο και με ξεκάθαρο στόχο. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής, παρά το αυξημένο ενδιαφέρον το τελευταίο διάστημα από ασφαλισμένους που επιδιώκουν είτε ταχύτερη έξοδο στη σύνταξη είτε υψηλότερες αποδοχές, οι ειδικοί τονίζουν ότι η συγκεκριμένη «επένδυση» αποδίδει κυρίως όταν ο ασφαλισμένος βρίσκεται κοντά στη θεμελίωση δικαιώματος.
Αντίθετα, όταν η συνταξιοδότηση απέχει αρκετά χρόνια, το κόστος εξαγοράς ενδέχεται να υπερβαίνει το προσδοκώμενο όφελος. Εργατολόγοι και νομικοί επισημαίνουν ότι περίπου οι μισοί ασφαλισμένοι προχωρούν σήμερα σε εξαγορά χρόνου, κυρίως για να κατοχυρώσουν δικαίωμα στο Δημόσιο ή να συμπληρώσουν 40 έτη ασφάλισης και να αποχωρήσουν στα 62. Ωστόσο, αυτό αφορά κυρίως όσους διαθέτουν ήδη 33-34 χρόνια πραγματικής ασφάλισης, οι οποίοι μπορούν να συμπληρώσουν το απαιτούμενο όριο μέσω πλασματικών ετών.
Η συζήτηση για τη συνταξιοδότηση επανέρχεται έντονα, καθώς όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι επιδιώκουν να επισπεύσουν την έξοδό τους από την αγορά εργασίας. Ο βασικός λόγος είναι ο φόβος μελλοντικών αλλαγών στα όρια ηλικίας, αλλά και η ανησυχία ότι η καθυστέρηση μειώνει την πραγματική αξία της σύνταξης. Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η έγκαιρη κατοχύρωση δικαιωμάτων αναδεικνύεται σε βασική στρατηγική.
Ταυτόχρονα, τα χαμηλά επίπεδα συντάξεων ενισχύουν αυτή την τάση. Ένας στους πέντε συνταξιούχους λαμβάνει κάτω από 500 ευρώ, ενώ έξι στους δέκα παραμένουν κάτω από τα 1.000 ευρώ μεικτά. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν την πίεση που αντιμετωπίζουν οι ασφαλισμένοι, οι οποίοι καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στον χρόνο αποχώρησης και το ύψος της σύνταξης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εξαγορά πλασματικών ετών αποτελεί ένα εργαλείο παρέμβασης στον ασφαλιστικό χρόνο. Οι ασφαλισμένοι μπορούν να αναγνωρίσουν περιόδους όπως σπουδές, στρατιωτική θητεία, ανατροφή τέκνων, ανεργία, ασθένεια και κενά διαστήματα. Ορισμένοι χρόνοι, όπως η επιδοτούμενη ανεργία ή ασθένεια, υπολογίζονται χωρίς κόστος, χωρίς όμως να αυξάνουν το ανταποδοτικό μέρος της σύνταξης.
Το ανώτατο όριο εξαγοράς εξαρτάται από το έτος θεμελίωσης. Για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα μετά το 2014, μπορεί να φτάσει έως τα επτά έτη, δίνοντας σημαντική ευελιξία για τη συμπλήρωση της 40ετίας. Το κόστος υπολογίζεται στο 20% των μηνιαίων αποδοχών κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης. Για χαμηλόμισθους εργαζόμενους, η δαπάνη ξεκινά περίπου από 184 ευρώ μηνιαίως ή πάνω από 2.200 ευρώ ετησίως, ενώ αυξάνεται όσο αυξάνονται οι αποδοχές. Ήδη, από την 1η Απριλίου, καταγράφεται μικρή επιβάρυνση λόγω της αύξησης του κατώτατου μισθού.
Η εξαγορά είναι πιο συμφέρουσα όταν οδηγεί άμεσα στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Για παράδειγμα, ασφαλισμένος με 33-34 χρόνια μπορεί να φτάσει τα 40 και να συνταξιοδοτηθεί στα 62, αποκομίζοντας διπλό όφελος: νωρίτερη έξοδο και υψηλότερη σύνταξη. Επιπλέον, μετά τα 30 έτη ασφάλισης αυξάνονται τα ποσοστά αναπλήρωσης, με αποτέλεσμα η διαφορά μεταξύ μειωμένης και πλήρους σύνταξης να μπορεί να ξεπεράσει τα 250-300 ευρώ τον μήνα.
Η αίτηση εξαγοράς μπορεί να υποβληθεί οποτεδήποτε, ακόμη και ταυτόχρονα με την αίτηση συνταξιοδότησης. Ωστόσο, ο χρόνος υποβολής παίζει καθοριστικό ρόλο στο κόστος, καθώς αυτό εξαρτάται από το ύψος των αποδοχών. Αν η αίτηση γίνει σε περίοδο αυξημένου εισοδήματος, το ποσό αυξάνεται αισθητά, ενώ σε περίοδο χαμηλότερων αποδοχών μπορεί να είναι σημαντικά μικρότερο. Η εξόφληση μπορεί να γίνει εφάπαξ με έκπτωση, σε δόσεις ή μέσω παρακράτησης από τη σύνταξη.