Μεγάλες αλλαγές έρχονται από την 1η Ιανουαρίου 2027 στον τρόπο με τον οποίο παιδιά και έφηβοι χρησιμοποιούν τα social media στην Ελλάδα. Το νέο πλαίσιο προβλέπει απαγόρευση πρόσβασης στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης για όσους δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους.Η κυβερνητική πρωτοβουλία παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο και προβλέπει ότι την κύρια ευθύνη εφαρμογής δεν θα έχουν οι γονείς ή τα παιδιά, αλλά οι ίδιες οι ψηφιακές πλατφόρμες.
Στόχος είναι υπηρεσίες όπως TikTok, Instagram, Facebook και Snapchat να μην μπορούν να χρησιμοποιούνται από παιδιά κάτω του προβλεπόμενου ηλικιακού ορίου.
Τι αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2027
Το νέο πλαίσιο θέτει ως ελάχιστο όριο για τη χρήση social media τα 15 χρόνια.Για την εφαρμογή του μέτρου, ως ημερομηνία γέννησης όσων γεννήθηκαν μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος θα θεωρείται η 1η Ιανουαρίου.Στην πράξη, από την έναρξη εφαρμογής παιδιά που εμπίπτουν στο ηλικιακό όριο δεν θα μπορούν να δημιουργούν ή να διατηρούν ενεργούς λογαριασμούς στις πλατφόρμες που καλύπτει η νομοθεσία.
Δεν περιλαμβάνονται, πάντως, υπηρεσίες που λειτουργούν αποκλειστικά ως μέσα ιδιωτικής επικοινωνίας.
Έλεγχος ηλικίας και στους υπάρχοντες λογαριασμούς
Ένα από τα δυσκολότερα σημεία είναι το πώς θα αποδεικνύεται η ηλικία του χρήστη.Μέχρι σήμερα, σε αρκετές πλατφόρμες αρκεί ουσιαστικά η δήλωση μιας ημερομηνίας γέννησης. Αυτό επιτρέπει σε έναν ανήλικο να εμφανιστεί ως μεγαλύτερος.Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να κλείσει αυτό το «παράθυρο».
Οι πλατφόρμες θα πρέπει να διαθέτουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας, ενώ προβλέπεται και επανέλεγχος των υφιστάμενων λογαριασμών.Αυτό σημαίνει ότι το μέτρο δεν θα αφορά μόνο τα παιδιά που θα επιχειρήσουν να ανοίξουν νέο προφίλ μετά την 1η Ιανουαρίου, αλλά και λογαριασμούς που υπάρχουν ήδη.
Ποιος θα έχει την ευθύνη
Η ευθύνη συμμόρφωσης μεταφέρεται πρωτίστως στις εταιρείες τεχνολογίας.Το κράτος δεν σχεδιάζει να πραγματοποιεί απευθείας ελέγχους στους χρήστες. Θα εξετάζει εάν οι πλατφόρμες εφαρμόζουν τους μηχανισμούς επαλήθευσης και αποκλείουν τους χρήστες που βρίσκονται κάτω από το ηλικιακό όριο.
Στην εποπτεία εμπλέκονται η ΕΕΤΤ, το ΕΣΡ και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.Σε περίπτωση παραβάσεων θα μπορούν να ενεργοποιούνται οι διαδικασίες του ευρωπαϊκού Digital Services Act, με τις υποθέσεις να διαβιβάζονται στις αρμόδιες αρχές ή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να προβλέπονται κυρώσεις.
Ο ρόλος του Kids Wallet
Η Ελλάδα διαθέτει ήδη το Kids Wallet, το οποίο αποτελεί ένα από τα εργαλεία πάνω στα οποία μπορεί να στηριχθεί η επαλήθευση ηλικίας.Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το ζητούμενο είναι να επιβεβαιώνεται ότι ένας χρήστης πληροί το ηλικιακό όριο χωρίς να απαιτείται να αποκαλύπτει στις πλατφόρμες περισσότερα προσωπικά δεδομένα από όσα είναι απαραίτητα.Η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των ανηλίκων και στην προστασία της ιδιωτικότητας αποτελεί άλλωστε μία από τις σημαντικότερες τεχνικές και νομικές προκλήσεις του εγχειρήματος.
Γιατί επιλέχθηκαν τα 15 χρόνια
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία επικεντρώνεται στους κινδύνους της υπερβολικής χρήσης των κοινωνικών δικτύων από παιδιά και εφήβους.Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Υπουργικό Συμβούλιο, ένας στους τέσσερις μαθητές δηλώνει ότι κάνει υπερβολική χρήση και χρειάζεται βοήθεια για να τη μειώσει.
Το ζήτημα, σύμφωνα με την κυβέρνηση, δεν περιορίζεται στο περιεχόμενο που μπορεί να συναντήσει ένα παιδί. Αφορά και τον σχεδιασμό των ίδιων των υπηρεσιών, οι οποίες χρησιμοποιούν ειδοποιήσεις, αλγοριθμικές προτάσεις και συνεχή ροή περιεχομένου για να διατηρούν την προσοχή των χρηστών.
Μια μεγάλη αλλαγή και για τις πλατφόρμες
Η απαγόρευση δεν αφορά μόνο την καθημερινότητα των οικογενειών. Δημιουργεί νέες υποχρεώσεις για μερικές από τις μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες του κόσμου.Οι πλατφόρμες θα χρειαστεί να προσαρμόσουν τα συστήματα εγγραφής και ταυτοποίησης, να επανεξετάσουν υφιστάμενους λογαριασμούς και να εφαρμόσουν τεχνικές λύσεις που θα μπορούν να λειτουργούν σε μεγάλη κλίμακα.
Παράλληλα, η Ελλάδα επιδιώκει κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση στο θέμα, καθώς ανάλογες συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και σε άλλα κράτη της ΕΕ.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027, πάντως, το ψηφιακό τοπίο για χιλιάδες οικογένειες αναμένεται να αλλάξει. Και το μεγάλο τεστ θα είναι εάν η απαγόρευση μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά στην πράξη, χωρίς να μετατραπεί σε έναν περιορισμό που παρακάμπτεται απλώς με μια ψευδή ημερομηνία γέννησης.