Νέο γύρο παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης εξετάζει η κυβέρνηση ενόψει της ΔΕΘ, με το βάρος να πέφτει στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, στη διευκόλυνση της αγοράς πρώτης κατοικίας και στην ανακούφιση των νοικοκυριών από το υψηλό κόστος των ενοικίων.
Στο τραπέζι έχουν τεθεί 14 προτάσεις, οι οποίες αποτελούν έναν «οδηγό» για τις τελικές αποφάσεις που θα ληφθούν πριν από τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη.
Το στεγαστικό έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές πιέσεις για τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς η άνοδος των τιμών αγοράς και των ενοικίων έχει περιορίσει σημαντικά την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία.
Η κυβερνητική στρατηγική επιχειρεί να κινηθεί ταυτόχρονα σε διαφορετικά μέτωπα: περισσότερα σπίτια στην αγορά, νέες δυνατότητες χρηματοδότησης, κίνητρα προς τους ιδιοκτήτες και στήριξη ενοικιαστών και νέων νοικοκυριών.
Νέο μοντέλο στεγαστικών δανείων
Μία από τις προτάσεις που ξεχωρίζουν αφορά τη δημιουργία νέου τύπου στεγαστικών δανείων, με πρότυπο πρακτικές που εφαρμόζονται στη Γαλλία.
Η φιλοσοφία της παρέμβασης είναι να γίνει ευκολότερη η πρόσβαση στην αγορά κατοικίας για νοικοκυριά τα οποία σήμερα δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη τραπεζική χρηματοδότηση.
Το κόστος αγοράς ενός ακινήτου έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ενώ η ανάγκη για ίδια κεφάλαια αποτελεί συχνά απαγορευτικό παράγοντα, ιδιαίτερα για τους νεότερους.
Στο τραπέζι το «Σπίτι μου ΙΙΙ»
Στον κυβερνητικό σχεδιασμό βρίσκεται παράλληλα η συνέχεια των προγραμμάτων απόκτησης πρώτης κατοικίας.
Ένα νέο πρόγραμμα τύπου «Σπίτι μου ΙΙΙ» έχει ήδη μπει στη συζήτηση, με σενάρια για πιο ευέλικτα εισοδηματικά κριτήρια και διεύρυνση των δικαιούχων.
Στόχος είναι να δοθεί πρόσβαση σε χρηματοδότηση σε περισσότερα νοικοκυριά που σήμερα βρίσκονται εκτός των υφιστάμενων προγραμμάτων.
Το μεγάλο πρόβλημα των κλειστών ακινήτων
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της ελληνικής αγοράς κατοικίας παραμένει ο μεγάλος αριθμός ακινήτων που βρίσκονται εκτός της μακροχρόνιας μίσθωσης.
Για τον λόγο αυτό, σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων επικεντρώνεται στην επιστροφή κλειστών κατοικιών στην αγορά.
Η κυβέρνηση έχει ήδη κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση μέσω προγραμμάτων ανακαίνισης και κινήτρων προς τους ιδιοκτήτες.
Στο πλαίσιο των προηγούμενων αποφάσεων έχουν εξασφαλιστεί 400 εκατ. ευρώ για μεγαλύτερο πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», με στόχο την ενεργοποίηση χιλιάδων κλειστών ακινήτων.
Κίνητρα στους ιδιοκτήτες για περισσότερα σπίτια στην αγορά
Η βασική οικονομική λογική είναι ότι η στεγαστική κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με επιδόματα.
Απαιτείται ταυτόχρονα αύξηση της προσφοράς κατοικιών.
Για τον λόγο αυτό εξετάζονται φορολογικά και άλλα κίνητρα ώστε ιδιοκτήτες να διαθέσουν κλειστά ακίνητα στη μακροχρόνια μίσθωση. Φορολογικές ελαφρύνσεις για ιδιοκτήτες και νέες χρηματοδοτήσεις βρίσκονται ήδη μεταξύ των σεναρίων που συζητούνται για τη ΔΕΘ.
Η λογική είναι απλή: όσο περισσότερα σπίτια επιστρέφουν στην αγορά τόσο αυξάνονται οι επιλογές των ενοικιαστών και δημιουργούνται προϋποθέσεις για αποκλιμάκωση των πιέσεων στις τιμές.
Νέα εργαλεία για την κοινωνική κατοικία
Στο ευρύτερο σχέδιο μπαίνει και η αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας για τη δημιουργία νέου αποθέματος κατοικιών.
Η κοινωνική αντιπαροχή, η αξιοποίηση ανενεργών δημόσιων κτιρίων και η συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα μπορούν να αποτελέσουν εργαλεία για την κατασκευή ή διάθεση κατοικιών με χαμηλότερο κόστος.
Το ζήτημα της προσφοράς θεωρείται πλέον καθοριστικό, καθώς ακόμη και μια μεγάλη αύξηση των επιδομάτων μπορεί να έχει περιορισμένο αποτέλεσμα εάν ο αριθμός των διαθέσιμων κατοικιών παραμένει χαμηλός.
Φοιτητική στέγη: Πάνω από 8.000 νέες θέσεις
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη φοιτητική κατοικία.
Περισσότερες από 8.000 θέσεις φοιτητικών εστιών βρίσκονται σε διαδικασία κατασκευής σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με πρόσφατες κυβερνητικές ανακοινώσεις.
Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία για πόλεις με μεγάλο φοιτητικό πληθυσμό, όπου η ζήτηση για μικρά διαμερίσματα ασκεί πρόσθετη πίεση στα ενοίκια.
Το Airbnb παραμένει στην εξίσωση
Η βραχυχρόνια μίσθωση εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο μέρος της συζήτησης για το στεγαστικό.
Σε περιοχές με μεγάλη τουριστική ζήτηση, σημαντικός αριθμός κατοικιών έχει μετακινηθεί τα προηγούμενα χρόνια από τη μακροχρόνια στη βραχυχρόνια αγορά.
Η κυβέρνηση αναζητά μια ισορροπία που δεν θα πλήττει την τουριστική και επενδυτική δραστηριότητα, αλλά ταυτόχρονα θα αποτρέπει την υπερβολική συρρίκνωση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος.
Στο επίκεντρο και τα ενοίκια
Το κόστος ενοικίασης αποτελεί ίσως το πιο άμεσο πρόβλημα για εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά.
Για εργαζόμενους και οικογένειες που δεν έχουν ιδιόκτητη κατοικία, το ενοίκιο απορροφά πλέον σημαντικό μέρος του μηνιαίου διαθέσιμου εισοδήματος.
Γι' αυτό οι παρεμβάσεις που εξετάζονται δεν περιορίζονται στην αγορά πρώτης κατοικίας, αλλά επεκτείνονται και στη στήριξη της μακροχρόνιας μίσθωσης.
Η μεγάλη μάχη είναι η αύξηση της προσφοράς
Η νέα φιλοσοφία της στεγαστικής πολιτικής φαίνεται να μετακινείται σταδιακά από την αποκλειστική επιδότηση της ζήτησης προς την αύξηση του αριθμού των διαθέσιμων κατοικιών.
Αυτό είναι κρίσιμο, καθώς η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης χωρίς αντίστοιχη αύξηση της προσφοράς μπορεί τελικά να οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο των τιμών.
Έτσι, το κυβερνητικό σχέδιο επιχειρεί να κινηθεί σε τρεις άξονες: αγορά κατοικίας, ενοίκιο και αύξηση στεγαστικού αποθέματος.
Οι τελικές αποφάσεις στη ΔΕΘ
Το πακέτο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Οι κυβερνητικές συσκέψεις συνεχίζονται και το συνολικό οικονομικό πακέτο της ΔΕΘ εκτιμάται ότι θα κινηθεί περίπου στα 1,5 δισ. ευρώ, με το βάρος να πέφτει στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και της μεσαίας τάξης.
Οι τελικές επιλογές για το στεγαστικό θα εξαρτηθούν από το δημοσιονομικό κόστος κάθε παρέμβασης αλλά και από το κατά πόσο μπορεί να αυξήσει πραγματικά την προσφορά κατοικιών.
Το βέβαιο είναι ότι η στέγη θα αποτελέσει ένα από τα κεντρικά κεφάλαια της φετινής ΔΕΘ, καθώς η αντιμετώπιση του κόστους κατοικίας έχει μετατραπεί σε βασική οικονομική και κοινωνική προτεραιότητα.