Αλλάζουν από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 οι διαδικασίες για τις κατασχέσεις εις χείρας τρίτου, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι περιπτώσεις δέσμευσης χρημάτων που βρίσκονται σε τραπεζικούς λογαριασμούς.
Η διαδικασία περνά πλέον σε ψηφιακό περιβάλλον, περιορίζοντας τη γραφειοκρατία και επιταχύνοντας σημαντικά τις ενέργειες τραπεζών, servicers και πιστωτών. Για τους οφειλέτες, όμως, η μεγαλύτερη ταχύτητα σημαίνει ότι τα χρονικά περιθώρια αντίδρασης γίνονται ακόμη πιο σημαντικά.
Η αλλαγή που τίθεται σε εφαρμογή από την Τρίτη 1η Σεπτεμβρίου αποτελεί μέρος της ψηφιοποίησης της αναγκαστικής εκτέλεσης. Μέχρι σήμερα σημαντικό μέρος της διαδικασίας απαιτούσε φυσικές επιδόσεις εγγράφων και σειρά διοικητικών ενεργειών. Πλέον ένα σημαντικό κομμάτι της μεταφέρεται ηλεκτρονικά.
Τι είναι η κατάσχεση εις χείρας τρίτου
Η έννοια ακούγεται σύνθετη, στην πραγματικότητα όμως αφορά μια διαδικασία που μπορεί να επηρεάσει άμεσα έναν οφειλέτη. Ο πιστωτής δεν στρέφεται αποκλειστικά σε ένα περιουσιακό στοιχείο που βρίσκεται στα χέρια του οφειλέτη.
Μπορεί να στραφεί και σε χρήματα ή απαιτήσεις του οφειλέτη που βρίσκονται στα χέρια ενός «τρίτου». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η τράπεζα στην οποία ο οφειλέτης διατηρεί καταθέσεις. Στην περίπτωση αυτή η τράπεζα αποτελεί τον τρίτο.
Τι αλλάζει από την 1η Σεπτεμβρίου
Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονική.
Η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση καθορίζει τις τεχνικές λεπτομέρειες για την ηλεκτρονική διαδικασία και τη δήλωση τρίτου μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της Ομοσπονδίας Δικαστικών Επιμελητών Ελλάδας.
Οι νέες ρυθμίσεις εφαρμόζονται στις κατασχέσεις εις χείρας τρίτου που επιβάλλονται από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 και μετά. Αυτό πρακτικά σημαίνει λιγότερες φυσικές διαδικασίες, μεγαλύτερη αυτοματοποίηση και κυρίως ταχύτερη διακίνηση της σχετικής πληροφορίας.
Τράπεζες και servicers στο νέο ψηφιακό σύστημα
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Οι servicers διαχειρίζονται σήμερα μεγάλο όγκο δανείων και απαιτήσεων και αποτελούν βασικό παράγοντα στη διαδικασία είσπραξης οφειλών. Με το νέο σύστημα περιορίζεται ο χρόνος που απαιτείται για την ολοκλήρωση συγκεκριμένων σταδίων της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Οι διαδικασίες αποκτούν ταυτόχρονα ηλεκτρονικό αποτύπωμα, ώστε να είναι καταγεγραμμένες οι σχετικές ενέργειες και οι χρόνοι πραγματοποίησής τους.
Ο Μοναδικός Κωδικός Δήλωσης
Βασικό στοιχείο του νέου συστήματος αποτελεί ο Μοναδικός Κωδικός Δήλωσης (ΜΚΔ).
Ο κωδικός συνδέεται με τη συγκεκριμένη διαδικασία και χρησιμοποιείται για την ηλεκτρονική διαχείριση της δήλωσης του τρίτου. Η ψηφιοποίηση επιτρέπει έτσι την ταυτοποίηση της υπόθεσης και την παρακολούθηση των ενεργειών χωρίς την ανάγκη των παραδοσιακών διαδικασιών διακίνησης εγγράφων.
Η δήλωση της τράπεζας γίνεται ηλεκτρονικά
Όταν η κατάσχεση αφορά τραπεζικό λογαριασμό, η τράπεζα πρέπει να δηλώσει εάν υπάρχουν απαιτήσεις ή χρηματικά ποσά του οφειλέτη στα χέρια της και να ακολουθήσει όσα προβλέπει η νομοθεσία.
Με το νέο καθεστώς η σχετική δήλωση πραγματοποιείται ηλεκτρονικά. Πρόκειται για σημαντική αλλαγή, καθώς η ψηφιακή διαχείριση μπορεί να μειώσει αισθητά τον χρόνο μεταξύ της έναρξης της διαδικασίας και της αντίδρασης του τρίτου.
Τι σημαίνει για τον οφειλέτη
Για τον πολίτη ή την επιχείρηση που έχει ληξιπρόθεσμη οφειλή, η βασική αλλαγή είναι η ταχύτητα.
Η ψηφιοποίηση δεν δημιουργεί από μόνη της ένα νέο δικαίωμα κατάσχεσης. Δεν σημαίνει δηλαδή ότι από την 1η Σεπτεμβρίου μπορούν να κατασχεθούν χρήματα που μέχρι σήμερα προστατεύονταν από τον νόμο. Αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο εκτελείται η ήδη προβλεπόμενη διαδικασία.
Αυτό όμως έχει πρακτική σημασία: εκεί όπου στο παρελθόν η γραφειοκρατία μπορούσε να προκαλέσει καθυστερήσεις, πλέον τα βήματα μπορούν να πραγματοποιούνται πολύ ταχύτερα.
Δεν καταργούνται οι προστασίες του οφειλέτη
Η ηλεκτρονική διαδικασία δεν σημαίνει ότι καταργούνται τα δικαιώματα του οφειλέτη. Οι προβλεπόμενες από τη νομοθεσία προστασίες και τα ένδικα μέσα εξακολουθούν να ισχύουν.
Ο οφειλέτης μπορεί να εξετάσει με τον δικηγόρο του εάν η κατάσχεση έχει πραγματοποιηθεί νόμιμα και εάν υπάρχουν λόγοι για δικαστική προσβολή της. Αυτό που αλλάζει είναι κυρίως η τεχνική διαδικασία.
Προσοχή στον ακατάσχετο λογαριασμό
Ιδιαίτερη σημασία εξακολουθεί να έχει η προστασία του ακατάσχετου λογαριασμού, όπου και στον βαθμό που προβλέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία. Οι οφειλέτες πρέπει να γνωρίζουν ποια προστασία εφαρμόζεται στη δική τους περίπτωση, καθώς δεν είναι όλες οι οφειλές και όλες οι διαδικασίες ίδιες.
Άλλο είναι το πλαίσιο για οφειλές προς το Δημόσιο και διαφορετικά ζητήματα μπορούν να ανακύψουν στις απαιτήσεις ιδιωτών, τραπεζών ή servicers. Γι' αυτό δεν πρέπει να θεωρείται ότι η ύπαρξη ενός τραπεζικού λογαριασμού συνεπάγεται αυτομάτως πλήρη προστασία όλων των χρημάτων που βρίσκονται σε αυτόν.
Μισθοί, συντάξεις και κοινωνικές παροχές
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν ποσά που προέρχονται από μισθούς, συντάξεις ή συγκεκριμένες κοινωνικές παροχές. Η νομοθεσία προβλέπει προστατευτικές διατάξεις και όρια σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Ωστόσο, ο τρόπος εφαρμογής τους εξαρτάται από τη φύση της οφειλής, το είδος του ποσού και τις ειδικότερες περιστάσεις.
Για τον λόγο αυτό, όποιος βρίσκεται αντιμέτωπος με κατάσχεση λογαριασμού πρέπει να ελέγξει άμεσα τι ακριβώς έχει δεσμευτεί και με ποια νομική βάση.
Τι πρέπει να κάνει κάποιος όταν δεσμευτεί ο λογαριασμός του
Η πρώτη κίνηση είναι να διαπιστώσει ποιος επέβαλε την κατάσχεση και για ποια οφειλή.
Στη συνέχεια πρέπει να ελεγχθεί το ποσό της απαίτησης, η διαδικασία που ακολουθήθηκε και εάν στον λογαριασμό υπάρχουν ποσά που προστατεύονται από ειδικές διατάξεις. Εφόσον υπάρχει αμφισβήτηση της νομιμότητας ή των ποσών, χρειάζεται άμεση νομική συμβουλή. Η ταχύτητα αποκτά μεγαλύτερη σημασία μετά την ψηφιοποίηση της διαδικασίας.
Άλλο οι τράπεζες και οι servicers, άλλο η ΑΑΔΕ
Χρειάζεται εδώ μια σημαντική διάκριση.
Η νέα διαδικασία από την 1η Σεπτεμβρίου αφορά την ψηφιοποίηση της κατάσχεσης εις χείρας τρίτου στο πλαίσιο της αναγκαστικής εκτέλεσης. Δεν πρέπει να συγχέεται με τις διαδικασίες που εφαρμόζει η ΑΑΔΕ για ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο.
Στο φορολογικό πεδίο έχουν επίσης ενεργοποιηθεί ψηφιακές διαδικασίες για κατασχέσεις και αποδεσμεύσεις λογαριασμών, αλλά πρόκειται για διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο.
Και οι επιχειρήσεις πρέπει να προσέξουν
Οι αλλαγές δεν αφορούν μόνο φυσικά πρόσωπα.
Ένας δεσμευμένος εταιρικός λογαριασμός μπορεί να προκαλέσει πολύ σοβαρό πρόβλημα στη λειτουργία μιας επιχείρησης. Από τον λογαριασμό πληρώνονται εργαζόμενοι, προμηθευτές, ασφαλιστικές εισφορές, φόροι, ενοίκια και λειτουργικές δαπάνες.
Ακόμη και μια προσωρινή αδυναμία χρήσης των διαθέσιμων κεφαλαίων μπορεί να δημιουργήσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στη ρευστότητα. Για μια επιχείρηση με οικονομικές εκκρεμότητες, επομένως, η έγκαιρη ρύθμιση ή διευθέτηση μιας οφειλής αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Πιο γρήγορες κατασχέσεις, αλλά και μεγαλύτερη διαφάνεια
Η ψηφιοποίηση έχει δύο όψεις.
Από τη μία πλευρά μπορεί να επιταχύνει τις ενέργειες του πιστωτή. Από την άλλη δημιουργεί καλύτερη ηλεκτρονική καταγραφή των ενεργειών και περιορίζει διαδικασίες που μέχρι σήμερα πραγματοποιούνταν με φυσική διακίνηση εγγράφων.
Η ύπαρξη ηλεκτρονικού ίχνους μπορεί να διευκολύνει τον έλεγχο του πότε πραγματοποιήθηκε κάθε ενέργεια και εάν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες προθεσμίες.
Τι πρέπει να γνωρίζουμε από 1η Σεπτεμβρίου
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι από την 1η Σεπτεμβρίου δεν θεσπίζεται μια καινούργια κατηγορία κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών. Αλλάζει όμως ριζικά ο μηχανισμός με τον οποίο εκτελείται ένα σημαντικό μέρος της διαδικασίας.
Και αυτό μπορεί να κάνει τις κατασχέσεις ταχύτερες και περισσότερο αυτοματοποιημένες. Για έναν οφειλέτη, επομένως, η εποχή κατά την οποία οι διοικητικές καθυστερήσεις δημιουργούσαν ένα έμμεσο χρονικό περιθώριο περιορίζεται σημαντικά.
Το μήνυμα είναι απλό: όποιος έχει σοβαρές ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τράπεζες, funds ή άλλους πιστωτές πρέπει να γνωρίζει ότι από τον Σεπτέμβριο η διαδικασία περνά σε μια πολύ πιο γρήγορη ψηφιακή εποχή.